Raadsvoorstel vaststellen Kadernota 2026-2029

We dat doen. Dus beginnen we bij de fractie van de VVD, mevrouw Van den Heuvel, u heeft het woord.

Ja, goedenavond collega's, voorzitter, college en natuurlijk ook de publieke tribune. Ik weet niet of de rest van de collega's het ook zo ervaren hebben, maar in de aanloop naar dit debat, hè? In de voorbereiding drong plotseling het besef door dat dit onze laatste kadernota is van deze raad. Volgend jaar rond deze tijd zit hier namelijk een hele nieuwe raad. En hoewel dit vanavond natuurlijk niet het eindmoment is van deze periode, wil ik toch even van de gelegenheid gebruik maken om te zeggen dat ik met trots terugkijk op hoe wij als raad de afgelopen drie jaar samengewerkt hebben. En hoe wij allen gewerkt hebben om onze mooie gemeente nog mooier, groener en veiliger te maken. Ik heb voor vanavond dan ook even voor de gelegenheid mijn inbreng van drie jaar geleden erbij gepakt. Ik heb toen, ik weet niet of u het nog weet, gesproken over het huis, de metafoor. De gemeentelijst nam Voorburg als ons huis, een huis waar we met zijn allen voor zorgen, wat we moeten onderhouden, wat veilig moet zijn, waar het groen de tuin er goed bij moet liggen en waar het natuurlijk altijd de auto voor de deur parkeren is. De stukken van gisteravond laten zien dat dit college hard werkt aan dat huis. Dat doen zij door de basis op orde te brengen door te kijken naar hoe we structureel op een goede manier kunnen investeren. In onze partners, wijken, het maatschappelijk middenveld, dit altijd te doen met bewoners, ondernemers en partners en waar mogelijk op wijkniveau, immers niet elke wijk is gelijk. En daarbij staat altijd de vraag centraal: wat hebben onze inwoners, ondernemers en partners nodig? In plaats van wat hebben wij bedacht op de tekentafel? En dit alles deden zij in een ingewikkelde bestuursperiode, want we zouden het bijna vergeten, maar het begin van deze periode zaten we nog in de naweeën van corona. We kregen na vele jaren weer te maken met oorlog en gevechten in Europa. Oekraïne werd binnengevallen en de gevolgen waren voor allen zichtbaar en voelbaar. Prijsstijgingen op onder andere grondstoffen en boodschappen en onze veiligheid kwam in het geding. Ook als gemeente kregen we te maken met een verhoogde dreiging, bijvoorbeeld op cyberveiligheid. Daar moest onze gemeente op anticiperen. De beweging voorwaarts, het bouwen aan het huis, zien wij ook weer terug. Nu vanavond in de kadernota. De komende jaren pakt dit college wederom de regie en zet in op een veerkrachtige, inclusieve en duurzame toekomst. Bijvoorbeeld het veiliger maken. Hadden we al meer boa's, dan zijn we nu aan het werk aan de wijkveiligheidsplannen. We zetten in op digitale weerbaarheid, maar ook op optimalisatie van het economisch vestigingsklimaat. Voortzetting van ondersteuning van ondernemers. Met een centrumgemeente en accountmanager bedrijven, er komt einde dit jaar evenementenbeleid, een nieuw bedrijfsverzamelgebouw zit in de planning of staat in aanbouw en we blijven inzetten op het verminderen van regeldruk ook in de openbare ruimte op mobiliteit, infrastructuur en groen zetten we in. We verbeteren openbaar vervoer, het onderhoud van wegen, straten en fietspaden, ons actieplan verkeersveiligheid zit in de uitwerking. We zetten in op een Huygestunnel en een nieuw operationeel mobiliteitscentrum voor de Mal. In de openbare ruimte is het actieplan groen, de door ons geregelde tegelbrigade, vliegende tegelbrigade. Ook deze gaat volgend jaar nog even door. Er komt een bomenbeleid en we stroomlijnen het proces rond het omgevingsplan. Voorzitter, en ook het maatschappelijk middenveld. Onze sportverenigingen worden niet vergeten. Er wordt geïnvesteerd in vorm sport waar we al eens eerder aandacht voor hebben gevraagd. De Voorburgse Rugbyclub en ook de tafeltennisvereniging mogen er zijn. Voorzitter, en dat alles met een financieel degelijke kadernota. Door landelijke kortingen ontstaat er een gat. Het befaamde ravijnjaar. We hebben het al eerder geroepen. Laat dat dan ook vooral zichtbaar zijn voor het rijk en zelfs dan met dat ravijnjaar weet onze voorzitter financiën de meerjarenbegroting alsnog bijna structureel sluitend te krijgen. Uiteraard hebben de mijn circulaire ontvangen, maar ook daar is dat niet door ons handelen dat we alsnog het minnetje inschieten? En daarom staat onze gemeente er in tegenstelling tot een heleboel vergelijkbare gemeenten van onze omvang er financieel gezond voor. Voorzitter, ook onze fractie heeft de afgelopen jaren en het afgelopen jaar verschillende voorstellen gedaan op het op orde brengen van die basis. Maar we zien in deze kadernota toch ook nog kansen om dat verder te brengen. De allereerste is vastgoed. We hebben vorige week de vastgoednota ontvangen van de wethouder, waarin hij aangeeft dat de ruimte in Leidschendam-Voorburg schaars is en nog schaarser wordt. Dat we kunnen moeten gaan kijken naar daar waar we niet alleen handige combinaties kunnen maken tussen organisaties of op thema, maar ook uit praktisch oogpunt moeten kijken hoe we gebouwen vullen gedurende de hele dag. Denk daarbij aan sportclubs, onderwijs, huisvesting of onze wijkcentra. We komen er na de zomer met elkaar over te praten, maar enkele weken geleden ontving ik het Binnenlands Bestuur. Ik weet niet of u die ook heeft gezien. Met als thema de verzekering van gemeentelijk vastgoed en in dat artikel van Binnenlands Bestuur staat te lezen dat het verzekeren van gemeentelijk vastgoed momenteel gemeenten heel veel geld kost, eigenlijk onnodig geld. De VNG heeft daarom het initiatief genomen om te gaan onderzoeken of een gezamenlijke verzekeringsconstructie opgebouwd kan worden. Voorzitter, ik zou dan ook aan de wethouder willen vragen wat hij van dit onderzoek van de VNG vindt en of de gemeentelijke Voorburg hierbij op dit moment betrokken is. En dan speelt onze woordvoerder buitenruimte. Mandy van Veen kreeg in veel van haar wijkgesprekken de vraag hoe het zat met onze speeltuinen en vooral ook de verscheidenheid van die speeltuinen. Waarom hebben we niet genoeg? Waarom hebben we niet meer natuurspeeltuinen? Kunnen we niet die eeuwige wipkip inruilen voor iets anders of is een pumptrackbaan ook mogelijk? En ik moest het even opzoeken, maar het is voor de BMX-fietsjes. Voor degene die het ook niet wisten, in gesprek met de betreffende ambtenaar bleek dat het speelruimteplan aan een actualisatie toe was en dat is wat onze fractie betreft dan ook precies het moment om eens na te gaan denken over nieuwe vormen van spelen in de buitenruimte. Laten we ook deze spelende basis op orde krijgen en daarom dien ik namens mede namens woordvoerder buitenruimte Mandy van Veen de volgende motie in. Met als dictum verzoekt het college het speelruimteplan te actualiseren en daarbij rekening te houden met verschillende leeftijdsgroepen, innovatieve vormen van speelvoorzieningen, duurzaamheid, circulariteit en inclusiviteit en de raad hierover te rapporteren voor einde Q2 26. En voorzitter, de basis op orde brengen lukt niet altijd in één bestuursperiode. En dat geldt voornamelijk ook voor de Vlietlijn, een infrastructurele ingreep die linksom of rechtsom grote gevolgen gaat hebben voor onze gemeente en ook met name voor de wijk Voorburg-West. Afgelopen februari ging mijn fractie op wijkwandeling in Voorburg-West en we hebben toen onder andere gesproken met de buren van de Binckhorst en voorzitter. Ik denk dat we er met elkaar trots op mogen zijn op de participatie van de werkgroep Buren van de Binckhorst, alsmede de werkgroep nummer 3, waarvan we dus vanavond de petitie hebben mogen ontvangen. Met betrekking tot een tunnelbak rond de Maanweg en stations Voorburg, het niveau van hun werk, het detailniveau, het gesprekken met experts, de constructiviteit als ook de betrokkenheid en tijd die zij hierin hebben gestoken, dat moeten we met elkaar koesteren en voorzitter. We zitten nu momenteel in de plannings- en studiesfase van de Vlietlijn, als ik me niet vergis en hierin wordt de door ons eerder aangemerkte voorkeursvariant uitgewerkt. Dat is niet zo raar, want wij beseffen ons ook dat je niet gaandeweg het traject natuurlijk 48 verschillende vormen op tafel kunt hebben. In 2023 hebben we dan ook over die voorkeursvariant al een mooi debat gehad met elkaar en we hebben toen samen bijna unaniem een eisenpakket in een motie neergelegd waaraan wij vinden waaraan de Vlietlijn moet voldoen of wat meegenomen moet worden in het onderzoek. In datzelfde dictum wordt ook gesproken over een tussenevaluatiemoment in de plannings- en studiefases. Voordat we definitieve besluitvorming ingaan. Wat mijn fractie betreft moet, als we dat tussenevaluatiemoment hebben, alle informatie op tafel liggen: technisch, financieel, civiel, technisch. Zodat wij met elkaar hier een afgewogen besluit kunnen nemen. Voorzitter, ik ben zelf geen verkeerskundige, ik ben geen civiel expert en ik kan niet genoeg inschatten of de verschillende input en initiatieven van de werkgroepen haalbaar zijn, wat ze kosten of wat het betekent op wijkniveau en precies daarom, voorzitter, dien ik namens onze woordvoerder Guus Beek hierbij twee moties in die het college verzoeken. De allereerste de alternatieven van de werkgroep Buren van de Binckhorst serieus te bekijken en te beoordelen op financiële, ruimtelijke en verkeerskundige consequenties, de uitkomsten van deze beoordeling te sturen aan de gemeenteraad, uiterlijk en als onderdeel van de reactie op de zienswijze op het intergemeentelijk gebiedsprogramma doorontwikkeling Binckhorst en de Vlietlijn en bij het geplande tussenevaluatiemoment aan te geven in hoeverre deze ideeën zijn meegenomen. De tweede motie verzoekt het college de tunnelvariant in het gebied Maanweg station Voorburg volwaardig te laten onderzoeken op zowel technische haalbaarheid als financiële doorrekening, de resultaten hiervan, inclusief de wijze waarop deze input wordt meegenomen in het vervolgproces, uiterlijk voorafgaand aan de afronding van de studiefase te sturen naar de gemeenteraad, zodat we dat kunnen meenemen in het tussenevaluatiemoment en vervolgens dat moment te plannen. Laten we als gemeenteraad niet alleen eer doen aan de participatie van beide werkgroepen, maar ook alle informatie op tafel krijgen, zodat we te zijner tijd een goede afweging kunnen maken voor onze gemeente. En wij danken dan ook de fracties die zich gister en vandaag hebben aangesloten bij onze moties. Dan nog het laatste in navolging van het debat van gisteravond, wat nog even ging over bestemmingsreserves. Hebben wij ons voorstel voor een bestemmingsreserve leefbare winkelgebieden op basis van de eenmalige meeropbrengsten OZB niet-woningen teruggetrokken. We hebben met elkaar afgesproken namelijk niet over te gaan tot het inrichten van bestemmingsreserves, waar geen duidelijke bestedingsplannen onder liggen, maar vanavond te komen met inhoudelijke voorstellen. Als VVD Leidschendam-Voorburg hebben we vier voorstellen ingediend met betrekking tot ondernemers, onze winkelkernen en de economische vitaliteit van onze gemeente, voorstellen die eigenlijk ook volgen uit een door ons eerder samen met het MKB Leidschendam-Voorburg opgestelde vijf actiepuntenplan. Het betreffen een ondernemerstoets instellen op plannen, regelingen en beleid. Het actief bevorderen keurmerk veilig ondernemen. Het met meer opbrengsten een duwtje in de rug te geven aan onze ondernemersfondsen en het opstellen van een regionale economische strategie met betrekking tot de ontwikkelingen die volgen vanuit de Binckhorst en de Vlietzone. Voorzitter, ik heb de moties vanmiddag rondgestuurd naar de collega's en ik hoop dat ik ze hierbij als ingediend mag beschouwen in plaats van alle

Dik te voor te lezen en ik kijk uit naar de reacties. Dank u wel.

Vandaag bespreken we de laatste kadernota van dit college en van deze raad. Op het eerste gezicht is het uiteindelijk het zoet wat dit college gaat uitdelen en dat gunnen we ze. Grote bouwprojecten worden uitgevoerd en we hopen nog steeds dat ook de Star dit jaar nog kan beginnen. Echter vragen we ons er wel af, durft dit college dit jaar nog echt moeilijke beslissingen te nemen? Vlietland, ja, dat gaan we dit jaar nog aftikken. Dan plein omgeving, wat doen we als de milieuzone niet kan? Dat is het probleem niet. We willen het graag autoluw hebben, dus we kunnen het gewoon of kijken naar een goede bereikbaarheid voor winkels en bewoners. En nu is dat allebei niet. Betaald parkeren is nog steeds van de kaart, dus uiteindelijk betaalt de inwoner en niet de gebruiker. Ook is de OZB nog steeds lager dan in vergelijkbare gemeenten. En dat terwijl wij die bedragen in onze inwoners kunnen investeren. We kijken naar fraude terwijl we moeten kijken naar hoe we inwoners moeten kunnen helpen met de bijdrage in de samenleving. Een kadernota komt altijd met de vrachtlading aan moties. Ik zou er een paar kleintjes willen uitlichten. Allereerst zeg maar is het natuurlijk de schuldhulp. Motie over schuldhulpverlening die we samen met de PvdA indienen. We hameren hier al lang op en ik roep op, kijk nu naar mensen hoe we kunnen helpen. Laat het probleem oplossen voordat ze beginnen. Maar ook wil ik nog even heel kijken met twee kleine moties die toelichten die willen zien en dat is de motie, zeg maar zonnebrandmiddelenpalen. Dat is een heel moeilijk woord, maar dat zegt het huidkanker is de grootste type kanker wat we hebben in onze gemeente. We hebben een verzorgingsmiddelenkastjes gehad. Een verzorgingsmiddelenstichting gehad. Deze week houdt die ermee op met het bestaan, dus daar kun je dus als inwoner niet je zonnebrandmiddelen gaan halen, maar het is ook gewoon goed om even op te letten. Van onze gemeente zorgt voor deze kleine dingen. Het is makkelijk te voorkomen. Laten we dit gewoon doen en dan is daar de motie over het onroerend goed, zeg maar over hoe. Daar gaat mijn beeld altijd onroerend goed van gedeporteerden. Het is lang geleden en we denken, misschien, ja, moeten we daar het nog over hebben? Meneer Visser heeft gisteren drie keer het woord fatsoenlijk genoemd en dat is een heel mooi CDA-woord en daar hou ik van. En dat was op dit onderwerp zeker van toepassing. We willen graag dat we een fatsoenlijke maatschappij zijn en als we daar moeite over hebben, dan moeten we ons onze, moeten we zeg maar, dat moeten we zeggen van ja, dit gaan we doen. Dat zijn dingen die we hebben? Gemeente die AK moet zijn verantwoording nemen voor kleinere groepen in onze samenleving en dat is een beetje naar geweest. Daar is de afgelopen tijd. We hebben keti koti gehad en daar hadden we een motie over ingediend dat we daar iets over zouden doen. En helaas hebben de mensen die zich daarvoor wilden inzetten die daar wat willen worden deze afgelopen maand niks van gehoord en dat is jammer, dank je. En, dat is zeg maar lastig, want je moet in gemeente altijd opletten naar de kleine stemmen, de kleine ogen, de kleine mensen die we moeten helpen. En als laatste is het moeilijk ontwerp. Ik kan het niet eens. Ik kom niet eens op papier schrijven, dus hier hier houdt mijn papier op. Dat gaat over de asielwetten. Ze liggen als een steen op mijn maag. Ik heb. Deze week wordt ik kan mensen die zeggen, ik kan zomaar werk niet doen. Ik wil zo mijn werk niet doen. Dan ben ik maar strafbaar en is Nederland gek geworden? Dat zijn de woorden die ik heb gehoord over dit en zo voel ik het ook. En wat gaat dat betekenen voor onze gemeente? We horen heel hard roepen, ja, die wet is er nog niet doorheen. Maar er ligt wel als steen op ons maag en wat we gaan doen uiteindelijk. We hopen natuurlijk dat volgend jaar januari iemand verstandig zegt, we gaan dit niet doen, maar dat zijn dingen die we die we zijn. We hebben één wethouder, die is keihard bezig met asielzoekers. Die heeft daar een prachtig ding op tafel gezet die het laatste project loopt goed, alles gaat zijn, er zijn geen rare dingen op een keukenbrandje na, want laten we eerlijk zijn, 17-jarigen zijn niet allemaal helemaal geschikt in de keuken. Maar dat kan gebeuren. En zij zit nu met een verhaal, zeg maar van, ik heb een doorstroomhuis waar we mensen kunnen gaan opvangen. Die hier in onze gemeente een leven op gaan bouwen. Statushouders, mensen die in Nederland mogen blijven zijn die in onze gemeente mogen blijven. En, laten we die laten we kijken, laten we haar steunen op dit gezicht, want dit is één van de belangrijkste dingen. Deze mensen moeten hun kinderen naar school kunnen laten gaan in onze gemeente. Deze mensen moeten beginnen uiteindelijk te gaan opbouwen terwijl ze jarenlang in plaats hebben gezeten waar ze treurig was waar het ellende was. Laten we ze nou zeggen, van kom, kom bij ons, wij steunen haar. We hebben goede ruimte voor jullie en we gaan dit nu gewoon doen. Dank.

Dank u wel.

Dan geef ik het woord aan de heer Rosbenders namens de fractie van Gemeentebelangen Voorburg. Ga uw gang.

Ja, dank u wel, voorzitter. Het is al gezegd, voor ons ligt de kadernota van 2026 tot en met 2029, een jaar voor de verkiezingen, en dat is altijd een bijzondere kadernota. De richting voor de jaren na de gemeenteraadsverkiezingen wordt nu bepaald. We zullen daarom als partij nu ook geen grote politiek gevoelige wijzigingen voorstellen, maar het is nu natuurlijk wel het moment om als raad die zaken af te ronden die we niet op de schouders van de volgende raad willen laten rusten. Periode doorgeschoven gekregen, waarvan het beter was geweest.

Voorzitter

Meneer Wilschut wil geloof ik een vraag stellen. Hij zit nu daar, kijk. Ja, nee, maar even oogcontact is fijn als iemand een vraag wil stellen, dus daarom even dat ik u wijs, meneer Wilschut. Goed, ga uw gang.

Ja, voorzitter, ik hoorde de heer Rosbenders zeggen dat we geen gevoelige besluiten meer gaan nemen, maar we hebben ook een wethouder horen zeggen, nog voor deze raadsperiode afgelopen is, gaan we iets over Vlietland zeggen.

Nee, wat ik zeg is dat wij als partij nu geen gevoeliger onderwerpen naar voren zullen brengen, maar ik denk dat het juist hartstikke goed is. Dat was de zin die ik net wilde doorleggen. Verder lezen dat bepaalde besluiten wel degelijk in deze periode gewoon nog afgerond worden en niet dat die ook alweer overgedragen worden naar een volgende raad. Want ik denk juist dat het goed is om daarin onze verantwoording te nemen. En het was wat mij betreft heel fijn geweest als dat dossier voor maart 2022 al afgerond was en niet gedurende een collegeoverdracht ter inzage is gelegd. We leven in een snel veranderende wereld waar de chaos op dit moment overheerst. Veranderingen in verhoudingen rond geopolitiek, de macht om grondstoffen, informatietechnologie en energie. De vraag daarbij is, hoe weerbaar en zelfredzaam zijn wij als gemeente? En hoe weerbaar en zelfredzaam zijn onze inwoners en ondernemers om deze veranderingen te ondergaan? Gelukkig is onze gemeente financieel weerbaar met een ruime reserve, maar er is meer dan alleen financiën. Volgens deskundigen gaat de regio een steeds grotere rol spelen in de weerbaarheid en zelfredzaamheid van gemeenten en inwoners. Gelukkig heeft dit college de afgelopen periode flink ingezet op de regionale samenwerking, vooral op bestuurlijk niveau. Wij denken dat die samenwerking uitgebreid kan worden naar meer een model van Brainport Eindhoven. U zult vast op het afgelopen VNG-congres mooie voorbeelden gezien hebben hoe hier het bedrijfsleven, kenniscentra en overheden samenwerken. Brainport is ontstaan in de periode van ontslagen en chaos in die regio. Laten we de chaos die er nu wereldwijd is, een aanzet zijn om in onze regio nog meer de samenwerking op te zoeken met het bedrijfsleven en universiteiten. Recentelijk is weer gebleken hoe afhankelijk we zijn van energie, maar ook hoe kwetsbaar. Hardop denkend, als we kijken naar het mooie idee dat naar voren is gekomen bij de ideeënmarkt voor een wijkopslagbatterij voor zonne-energie, zou het ook mooi zijn om per wijk een noodvoorziening te creëren op die manier energie van zonnepanelen op te slaan voor de toekomst als er op dat moment geen energie is. Vorig jaar hebben wij gesproken over de kracht van Huygens om samen met de kennis en kunde van inwoners en ondernemers te kijken naar out-of-the-box oplossingen, in dat geval rond de mobiliteit. Wellicht is het een leuk idee, een leuk thema om dit jaar die energieopslag te gebruiken. Graag een reactie van de wethouder duurzaamheid en van de burgemeester hierover. De huidige maatschappij vraagt ook om een grote zelfredzaamheid van ouderen op het gebied van wonen en zorg. GBLV wilde graag van de inwoners van Leidschendam, Voorburg en Stompwijk horen hoe zij tegen dit onderwerp aankijken. We hebben hiervoor recentelijk een druk bezochte themabijeenkomst georganiseerd. De uitkomst was onder andere dat er behoefte bestaat aan woonvormen waarin ouderen samen kunnen wonen, zoals bijvoorbeeld een Knarrenhof. Vandaag stond er ook een uitgebreid artikel in het AD over die thema-avond. We hebben hier in het recente verleden ook over gesproken in de raad en we horen graag of de wethouder hiermee aan de slag is met een vorm van een woonvoorziening à la Knarrenhof. Recentelijk heeft er onderzoek plaatsgevonden naar de woningbouw die nodig is om Stompwijk vitaal en levendig te houden als dorpskern. Op welke wijze de behoefte aan woningen ingevuld gaat worden, zal nog nader worden bezien gezien de reacties van de inwoners op het eerste voorstel vanuit de gemeente. Tijdens de bewonersavond op 19 juni werd in dit kader ook nadrukkelijk gevraagd om woningen te kunnen splitsen en mogelijkheden te bezien om boerderijen die geen agrarische functie meer hebben te kunnen benutten voor meer woningen op één erf. Kan de wethouder aangeven of dit in het kader van de uitwerking van de omgevingsvisie kan worden meegenomen? Kennis en technologie gaan een hele belangrijke rol spelen in onze samenleving. We moeten aanhaken op dit punt. AI en data en cybersecurity worden daarbij dus meer punten. Goed dat met name dat laatste aspect de aandacht krijgt die het moet in de komende periode. Samen met D66 en Aandacht voor LV willen we ook meer aandacht vragen voor data en AI. De fractie van D66 zal hierover een motie mede namens ons indienen. Wethouder Bremer heeft tijdens de commissievergadering een indrukwekkende lijst opgesomd van nieuwbouwprojecten die deze periode afgerond of Helemaal nieuw zijn? Heel mooi weer een vraag.

Weer een vraag, maar nu van mevrouw Van den Heuvel, die zit daar.

Ja, nog even terug naar het onderwerp AI. Ik ben even benieuwd, hè? Het is een actueel onderwerp. We hebben er de afgelopen, nou ja, commissie, maar ook de cyclus daarvoor al een paar keer hebben we het aangeraakt. Daarin heeft de portefeuillehouder, in dit geval de burgemeester, aangegeven dat hij ermee aan de slag gaat. En ik ben even benieuwd vanuit dat gesprek wat u dan nog mist in wat toen de burgemeester beantwoord heeft.

Wat wij met name toe willen voegen, is ook een stukje data en AI. Die combinatie is heel belangrijk, want anders is AI een lege huls. Het gaat erom ook om eigen data van de gemeente goed daarvoor te kunnen gebruiken en we wachten graag de reactie van de portefeuillehouder af op de motie. Ik ga verder met het verhaal dat de wethouder Bremer een indrukwekkende lijst van bouwprojecten had opgesomd. Alle woningen die we keihard nodig hebben. Als we dan inzoomen op Overgoot, dan hebben we als partij ook de randvoorwaarden meegegeven dat de aanpassingen aan station Leidschendam-Voorburg gereed moeten zijn om het OV vanuit Leidschendam-Zuid beter bereikbaar te laten zijn. We zijn blij dat in de kadernota gemeld wordt dat een aantal aanpassingen gedaan worden. We gaan ervan uit dat die aanpassingen met name aan de zuidkant van de Vliet ruim op tijd klaar zijn voordat de eerste woningen en bedrijven in Overgoo worden opgeleverd. Op basis van een eerdere enquête onder de Stompwijkse bevolking en signalen vanuit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties is er nadrukkelijk behoefte aan een OV-verbinding met Leidschendam. GBLV heeft hier eerder voor gepleit voor een OV-verbinding tussen Leidschendam en Stompwijk en nu ook weer de inwoners uit Stompwijk aangeven deze voorziening belangrijk te vinden. Is onze vraag aan de wethouder wat er nodig is om per 1 januari 2026 een busverbinding te laten rijden tussen Leidschendam en Stompwijk en wat dit eventueel gaat kosten. Voorzitter, op 11 juni heeft het college een brief gestuurd aan de BAM en dat gaat dan over de garantiebepalingen van de Stompwijkseweg die tussen Leidschendam en Voorburg ligt en uitermate cruciaal is. Als je daar een OV-verbinding wil hebben, kunt u aangeven of de BAM binnen de gestelde termijn heeft gereageerd en wat de reactie is geweest en mocht de BAM niet voornemens zijn om de geconstateerde gebreken te herstellen, kunt u dan aangeven of de gemeente voornemens is deze zelf actie te ondernemen om de gevaarlijke wegdelen zo spoedig mogelijk aan te pakken en de rekening hiervoor bij de BAM neer te leggen. We hebben de laatste tijd veel gesproken in deze raad over jeugd. GBLV vindt het heel belangrijk dat het kind centraal staat. We zijn daarom blij dat er vanavond twee moties bijna raadsbreed worden aangeboden waarin het kind centraal staat. Die moties dienen wij daarom uiteraard ook mede in. Tenslotte hecht GBLV grote waarde aan kennis en kunde van onze inwoners. In het verleden heeft de inbreng ook goede oplossingen geboden, ook op het gebied van mobiliteit. Wij vragen daarom de wethouder ook serieus te kijken naar de verzoeken uit de petitie.

Dank u wel. Dan kijk ik

Ja, voorzitter. Het is al gezegd door voorgangers voor mij. Het is de laatste kadernota van deze raadsperiode die wij hier vanavond behandelen. En toen ik mij in de voorbereiding daarop bedacht hoe, hoe zitten we dan? Toen dacht ik, we zitten ook gelijk in onzekere tijden, want scherpe politieke ontwikkelingen en toenemende polarisatie maken dat veel inwoners zich onzeker voelen en behoefte hebben aan houvast en verbinding, zeker dicht bij huis, in hun eigen gemeente en leefomgeving. En voor het CDA is het daarom belangrijk dat we investeren in een leefbare gemeente waarin de basis op orde is. Zodat onze inwoners weten wat ze van hun gemeente mogen verwachten en zich in hun nabije omgeving thuis voelen. En bij de basis op orde hoort een goede inrichting van de ruimtelijke omgeving met schone straten waar niet overal afval wordt achtergelaten. Straten die fatsoenlijk zijn gemaakt nadat er werkzaamheden hebben plaatsgevonden en met deelscooters die niet klakkeloos worden weggezet. Een groene omgeving ook, want klimaat mag dan dalen op de populariteitslijstjes. De aarde warmt wel degelijk op en klimaatadaptatie en behoud van biodiversiteit zijn onontbeerlijk om ook voor toekomstige generaties het leven aangenaam te houden. Het is vaak mooi te lezen dat waar klimaat zakt op de prioriteitenlijstjes die ik al aangaf, lokaal en door inwoners zelf er wel in wordt geïnvesteerd en dat ogenschijnlijk kleine initiatieven van meerwaarde zijn voor onze leefomgeving. En het CDA roept het college dan vooral ook op om door te gaan met vergroening en klimaatmaatregelen. En in dat kader vragen we ons wel af of de aanleg van kunstgrasvelden bij ... Dat het op echt gras toch gewoon veel lekkerder voetbalt. Meerwaarde is voor klimaatadaptatie, ,

voorzitter.

Meneer Rosbenders

de heer Van Duffelen, bent u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rond sportvelden, waar juist kunstgrasvelden gebruikt worden om energie op te wekken of als waterberging te voldoen? Dus... Zijn qua duurzaamheid leven 3 1 hoger rendement op.

Nou, ik laat me daar graag verrassen door het verantwoord van het college. En als het zo is, ik zeg ook niet dat we tegen die kunstgrasvelden zijn. Even los van wat je persoonlijk van kunstgras mag vinden. Maar als dat een meerwaarde heeft, dan is het zeker een optie. Voorzitter, de basis op orde houdt ook in dat inwoners zich veilig voelen in hun directe omgeving. De afgelopen jaren is er extra geïnvesteerd in boa's en dat is mooi. Echter, het CDA hoort nog te vaak dat er niet gehandhaafd wordt. We roepen het college op dit beeld te keren en daadwerkelijk te handhaven als het gaat om foutparkeerders of afvaldump. Zonder daadwerkelijke en gerichte handhaving loopt het vertrouwen weg en verrommelt de ruimtelijke omgeving. De basis op orde betekent ook dat inwoners zich bij de gemeente gehoord voelen en klachten adequaat en voortvarend worden opgepakt. Het college kan investeren in het sociaal servicepunt, maar als klachten niet uiterlijk binnen 6 weken zijn beantwoord, zei ik nou, dat was geen gebleven. Niet doet een aansprekende balie of een toegankelijke website er niet toe en hetzelfde geldt voor wijkbezoeken. Koppelen we niet terug op grieven, dan blijft wantrouwen bestaan en hebben inwoners het idee vergeten te worden. De basis op orde betekent ook robuust financieel beleid. De financiële positie van onze gemeente blijft goed, mede door ruime reserves. Dat is geen luxe in onzekere tijden. Het CDA kan het college volgen als het voor 2026 een tekort laat zien als ze een jaar na signaal naar het rijk. Voor 2027 en volgende dekken we dat tekort uit de algemene reserve. De keuze valt te billijken en is ook toegestaan. Maar uiteindelijk zul je echt de keuzes moeten maken en kun je tekorten niet uit reserves blijven dekken. De vraag is dan ook hoe het zit.

Met de periode die hierna komt en welke keuzes en

Moet maken, heeft het college daar al een beeld bij? Voorzitter. Mevrouw Van den Heuvel. Ik hoor collega Van Duffelen zeggen dat, hè? Het blijven putten uit algemene reserves voor nu dan geblitst wordt, maar niet houdbaar is. Dan ben ik even benieuwd of nee, u zei, dan moeten dus keuzes gemaakt.

Worden en dan ben ik even benieuwd waar het CDA dan voor kiest. Wat gaan we dan niet meer doen in de toekomst? Nee, we gaan in ieder geval wat ik al waar mijn betoog op gehouden is.

Orde houden. En dan moeten we daarnaast kijken: wat is er nog voor ruimte, wel of niet? Ja, voorzitter, u vindt mij aan mijn zij, hè, want ik roep al 3 jaar de basis op orde, maar dan toch even een man en paard benoemen. U zei er moeten keuzes.

Gemaakt worden als we dingen. Als we dus de mini gaan, wat gaan we dan niet meer doen?

Horen. Wat is het toekomstig financieel toekomstperspectief van deze gemeente? Voorzitter, we kunnen geen solide basis hebben zonder veiligheid en het CDA heeft in deze raad meermaals gepleit voor een lokaal vuurwerkverbod. Het argument ertegen was veelal dat de maatregel alleen effectief is bij een landelijk vuurwerkverbod. Hoera, dat vuurwerkverbod is er nu en de komende jaarwisseling kunnen we alvast oefenen en daarvoor dient het CDA een motie in samen met de L.V. waarin we vragen een voorstel voor vuurwerk te ontmoedigen, vuurwerkvrije zones uit te breiden en te kijken naar een alternatief voor de oud en nieuwviering. Bereikbaarheid, voorzitter, is al langere tijd een issue in onze gemeente. En wie de recente chaos voor de mol zag, wist dat er nog geen oplossing voorhanden is. Het college blijft hameren op de trits verkeersmanagement, parkeerregulering en duurzame mobiliteit. Bij verkeersmanagement vragen we ons af of het echt werkt. Parkeerregulering en duurzame mobiliteit zitten nog in de planvorming. Graag verneemt het CDA welke aanvullende maatregelen op korte termijn.

Als recent te voorkomen. Voor parkeerregulering, heer Rosbenders.

Heeft u zelf ook ideeën hoe dit opgelost kan worden? Jazeker, Voorzitter, we hebben al heel vaak voorgesteld om te kijken naar een shuttleverbinding.

Dus ja, we hebben daar zeker wel ideeën voor. Voor parkeerregulering wisten we een financiële onderbouwing en deze is ook in de kadernota niet voorhanden. Wanneer, voorzitter, kunnen we de onderbouwing tegemoet zien, zodat ook de inwoners de gevolgen van de invoering van parkeerregeling duidelijk worden? En over duurzame mobiliteit gesproken, hoe staat het met de voortgang van de Huygenstunnel? We lezen erover, maar het CDA begrijpt van betrokkenen bij het initiatief dat zij vooral aan de zijlijn staan van het proces. Kan het college zich inzetten om ook hen betrokken te laten zijn en ook hiervoor dienen we een motie in waarin we oproepen om ruimtes te reserveren voor wezenlijke inwonersparticipatie. Door de ontwikkeling van de Binckhorst komt ook de bereikbaarheid en parkeerdruk in Voorburg-West steeds meer onder druk te staan. Het CDA doet het college op ook hier aandacht voor te hebben en met een plan van aanpak te komen. Samen met de VVD en mevrouw Van den Heuvel vragen we aandacht voor de betrokkenheid van buren bij de Binckhorst, bij de doorontwikkeling van de Vlietlijn. In volle vaart, voorzitter, zijn bijna 900 woningen in aanbouw en dat is een mooi aantal en het CDA hoopt dat van deze 900 woningen er 300 in het sociale en 200 in het middensegment gebouwd gaan worden. Wie de bijlage bij het projectenboek erbij pakt, kan helaas niet anders dan constateren dat er in deze collegeperiode vooral in het hogere segment is gebouwd. Of zoals een inwoner laatst zei, en ik citeer: "Het is hier goed wonen. Het enige wat me dwars zit, is dat deze gemeente steeds meer voelt als Wassenaar Light. De laatste jaren zijn alleen maar meer woningen voor rijke mensen bijgebouwd." Einde citaat. De vraag aan het college is of het dit beeld herkent. En het CDA ziet graag aan de woningvoorraad seniorenwoningen toegevoegd. Vraag aan het college is of er ook maar één project op dat vlak gaat starten binnen het komend halfjaar. Met elkaar in gesprek gaan en meedoen leidt ook tot verbinding. Verbinding betekent voor het CDA ook dat we omzien naar elkaar en zorgen voor elkaar. Daar hoort bij dat onze sociale voorzieningen op orde zijn en inwoners die tijdelijk niet mee kunnen doen of in een kwetsbare positie zitten ondersteuning vinden. Het minimale beleid schuldhulpverlening en jeugdhulp zijn daarvoor van belang. Het vangnet dat de gemeente hen biedt, moet ook voor hen bereikbaar zijn en de vraag aan het college is hoe het bereikbaarheid van bestaande regelingen vergroot. Verder ziet het CDA het werk aan onze wijken als een belangrijke prioriteit. Het college heeft stappen gezet op het gebied van participatie waarvoor het CDA mag deze meer wijkgericht worden ingevuld. Bij het project Voorburg-Noord heeft een wijkgerichte aanpak zich bewezen. Voor het CDA blijft het daar niet bij. We dragen het college graag uit, ook in andere wijken tot een buurtvisie te komen. Zelf noemen we Bovenveen en de Amstelwijk, waar de energietransitie met name bij de huurders leidt tot zorgen over toekomstige energielasten. We bespraken daar gisteren al even over. Voor welke wijken, voorzitter, mogen we nog een buurtvisie verwachten? De inwoner die betrokken is bij zijn omgeving, zich inzet voor het buurthuis, de sportvereniging, zijn naasten medemenselijkheid toont, vormt een wezenlijk onderdeel van onze gemeenschap. Het CDA kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk deze inwoners zijn voor onze gemeenschap en welke waarde vaak onzichtbaar zij voor ons hebben. Vier jaar geleden vroeg het CDA voor hen aandacht voor het opzetten van een vrijwilligersveld. We begrijpen nu dat het nieuwe decoratiebeleid in september volgt. Het CDA ziet het met belangstelling tegemoet. Tot slot, voorzitter, dienen we nog de motie in die gisteravond ook al aan de orde was over...

Over de gedeputeerde en vervolgde in 1940-1945. Dank u wel. Dank u wel.

Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, gisteravond keken we met de jaarstukken en de turap terug op het verleden en stonden we stil bij het heden. Wat is er bereikt? Waar liepen we tegenaan en wat leert dat ons? Vandaag richten we de blik vooruit. Met de bespreking van de kadernota maken we keuzes voor de toekomst van Leiden. Voorburg, wat voor gemeente willen we zijn? En hoe vertalen we die ambities naar concrete plannen en middelen? Voorzitter, Leidschendam-Voorburg is over het algemeen een welvarende gemeente. Toch staan ook hier mensen aan de zijlijn zonder werk, in armoede of als gevolg daarvan misschien ook wel met problematische schulden en helaas ook veel jongeren. Inwoners met schulden ervaren stress en soms gezondheidsklachten, dat zij in veel gevallen moeten kiezen tussen boodschappen, een warme trui voor de winter of sportcontributie voor hun kinderen. Gelukkig hebben we in deze periode diverse beleidsplannen vastgesteld die ondersteuning bieden op het gebied van werk, inkomen en schulden. Deze plannen zijn belangrijk, want ze gaan direct over de bestaanszekerheid van onze inwoners. Wat D66 betreft ligt de verantwoordelijkheid voor het inrichten van je leven primair bij jezelf. Maar als dat nodig is, moet de gemeente helpen. Zoals eerder door D66 benadrukt, hangen deze thema's nauw met elkaar samen en dat vanuit de simpele logica dat iemand zonder werk een groter risico heeft op armoede en ook op schulden. Daarna zien we in veel gevallen dat er daardoor ook vaker problemen spelen op het gebied van gezondheid en gezin. Wij roepen daarom het college op om de genoemde plannen samenhangend uit te voeren en daartoe dienen wij de eerste motie in die het college oproept om in ieder geval de vastgestelde beleidsplannen voor in ieder geval re-integratie, participatie, armoede en schuldhulpverlening integraal uit te werken tot één samenhangend uitvoeringsplan werk, inkomen en schulden. En die motie dienen we samen in met de collega's van de VVD, CDA, ChristenUnie en Aandacht voor LV. Want voorzitter, we geloven dat een integrale aanpak leidt tot effectieve ondersteuning van onze inwoners die die hulp nodig hebben en bovendien geloven we ook dat een integrale aanpak kan helpen bij een groter bereik en gebruik van de regelingen die er zijn. Het huidige bereik van onze armoederegelingen en schuldhulpverlening is veel te laag, we hebben dat eerder gelezen en hebben er ook een goede discussie over gevoerd. Mensen die recht hebben op hulp krijgen die vaak niet en dat is onacceptabel. Ook spelen onbekendheid met het aanbod en schaamte ervoor dat hulp veel te laat wordt gezocht. En voorzitter, in mijn inleiding gaf ik al aan dat we steeds vaker lezen dat jongeren steeds in de schulden raken, door bijvoorbeeld het kopen op afbetaling zonder echt zicht te hebben op de gevolgen. Daarom willen wij een bewustwordingscampagne starten gericht op alle inwoners, maar met extra aandacht voor jongeren en ook daartoe dienen wij een tweede motie in die het college oproept om een gerichte communicatiecampagne op te zetten die zich richt op het vergroten van de bekendheid van onze schuldhulptrajecten en het bewustzijn van inwoners met schulden te vergroten, in het bijzonder jongeren. En die motie dienen we ook in met de collega's van de VVD, CDA, ChristenUnie en Aandacht voor LV. Voor de financiering van deze communicatiecampagne maken we graag gebruik van een deel van het door het rijk beschikbaar gestelde budget van € 70.000, wat de wethouder ook eerder in de commissie en eerdere raad heeft genoemd. Voorzitter, in Leidschendam-Voorburg hebben we een sterk onderwijslandschap met diverse schooltypes, kinderopvang, basisscholen, voortgezet onderwijs en ook een MBO. Daar mogen we trots op zijn. We juichen ook de toename van integrale kindcentra toe, waar de ontwikkeling van het kind van kinderopvang tot de middelbare school centraal staat. En toch zijn er zorgen. Jongeren die zonder startkwalificatie uitvallen blijven een risicogroep met impact voor hun toekomst. Ook het bereik van de voor- en vroegschoolse educatie blijft achter, terwijl dat essentieel is voor de kansengelijkheid. D66 heeft hier eerder aandacht voor gevraagd en moties ingediend om deze twee groepen beter in beeld te krijgen. Helaas zijn deze moties met summiere antwoorden afgedaan of niet afgedaan en wat D66 betreft doet dat geen recht aan de ernst van de situatie van jongeren en jongvolwassenen met een beperkt perspectief en kwetsbare gezinnen met jonge kinderen. Maar tegelijkertijd, voorzitter, ken ik ook de gedrevenheid en inzet van wethouder Keus op deze onderwerpen. En dienen wij twee nieuwe moties in die een stap verder gaan dan voorheen. Voor wat betreft jongeren en jongvolwassenen vragen we het college om alsnog in kaart te brengen hoeveel jongeren en jongvolwassenen tot 27 jaar zonder startkwalificatie op dit moment een bijstandsuitkering vragen. Daarvan denken wij dat die te weinig perspectief hebben of de aanname en op basis daarvan te bezien hoe deze groep perspectief kan worden geboden door middel van het actief en gericht begeleiden naar een school- of studietraject, een cursus, een baan of anderszins. En ook die motie dienen we in samen met de collega's van VVD, Gemeentebelangen en Aandacht voor LV. En voorzitter, voor wat betreft het bereik en gebruik van de voor- en vroegschoolse educatie roepen we ook het college op om alsnog inzicht te geven in het huidige bereik en gebruik van VVE in onze gemeente en ook daar een plan van aanpak op te stellen om het bereik te vergroten. En die dienen we in samen met collega's van de VVD. Voorzitter, in het verlengde van deze motie over de VVE kreeg D66 vanuit de kinderopvang ook het signaal dat er in onze gemeente een groep kinderen is met een VE-indicatie, maar die naast een taalachterstand ook een lichte zorgvraag hebben en vaak in samenhang met een lastige thuissituatie. Deze kinderen komen niet in aanmerking voor een medisch kinderdagverblijf. In theorie behoren ze ook niet tot die doelgroep. Maar vanuit de kinderopvang en ouders kregen we het signaal dat er op dit moment geen passend aanbod is voor deze kinderen om de ondersteuning te bieden die ze verdienen. En daarom willen we met de motie vragen om het college daarbij in overleg met kinderopvangorganisaties te bezien welke mogelijkheden er zijn om kinderen met een VE-indicatie en lichte zorgvraag de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben binnen de reguliere kinderopvang. En daarbij ook in kaart te brengen welke financiële randvoorwaarden daarvoor uit de gemeente nodig zijn. En die dienen we in samen met de collega's van de VVD, Gemeentebelangen, GroenLinks, PvdA, de SP en Aandacht voor LV. Voorzitter, in mijn inleidende tekst over het onderwijslandschap stipte ik ook de integrale kindcentra in onze gemeente aan, kindcentra waarbij er vaak een doorlopende leerlijn van kinderopvang naar basisschool wordt georganiseerd en waar de nodige voorzieningen op één locatie zitten. Maar buiten deze IKC's om zien we over het algemeen dat kinderopvangorganisaties en scholen diverse doelen nastreven en die niet altijd goed op elkaar aansluiten. Wat D66 betreft een gemiste kans, voorzitter, juist omdat we met het ontwikkelen van de pedagogische basis voor alle kinderen in onze gemeente steeds meer denken vanuit een doorlopende leerlijn. Daarom vragen we met de motie het college dan ook om in overleg met basisscholen en kinderdagverblijven te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de overgang tussen kinderopvang en basisschool flexibeler te maken en hierbij onder andere te kijken naar de ontwikkeling van een gezamenlijke visie en missie op de ontwikkeling van kinderen, het uitwisselen en gebruikmaken van elkaars personeel, mogelijkheden om peuters bijvoorbeeld af en toe mee te laten draaien in de kleuterklas en kinderen die iets langer de tijd nodig hebben die ook te geven. En ook die motie dienen we in met collega's van Gemeentebelangen, VVD, GroenLinks, PvdA en de SP. Voorzitter, burgerparticipatie, in de afgelopen jaren ben ik heel kritisch geweest, maar ik durf nu ook wel te zeggen dat er mooie stappen zijn gezet op het gebied van burgerparticipatie. Zoals het experimenteerprogramma inwonersparticipatie vastgesteld zijn er onder leiding van wethouder Belt vele sessies met jongeren georganiseerd en op initiatief van D66 is het kindervragenuur inmiddels ook meerdere keren in deze raad georganiseerd en vond met dank aan de collega's van Gemeentebelangen ook de eerste ideeënmarkt in deze raad plaats, een veelbelovend initiatief dat we nog vaak gaan evalueren, maar wat ons betreft een goede manier om laagdrempelig goede initiatieven vanuit de samenleving te omarmen en op te pakken. En gisteren hebben we ook gehoord dat bij de herinrichting van Voorburg-Noord actief inwoners zijn betrokken. Op meerdere momenten hebben ze, ik durf bijna wel te zeggen, zelfs in co-creatie meegewerkt aan twee belangrijke stukken en dat belooft wat voor de toekomst. En we zijn ook benieuwd naar de wethouder wat u nog meer voor ons in petto heeft de komende tijd. Voorzitter, de duurzaamheidsambitie van dit college is zichtbaar met het goede actieplan en het aankomende bomenbeleidsplan van D66. Wethouder Belt legt een sterk fundament. Deze plannen bevorderen biodiversiteit, verkoeling en een leefbare omgeving en zijn essentieel nu hitte steeds meer voelbaar is, vooral in versteende wijken. De ambitie om jaarlijks 200 bomen te planten draagt hier concreet aan bij. De eerste stappen op het Stationsplein zijn gezet, maar het blijkt wat D66 betreft nog steeds een versteend en onaantrekkelijk gebied. Nu de groene plannen van wethouder Belt er liggen, is dit het moment om het plein echt te vergroenen. D66 wil een Stationsplein waar je wilt zijn en niet alleen moet zijn. De duurzaamheidsmonitor houdt ons gelukkig scherp of die ambitie ook gaat leiden tot echte actie, dus D66 blijft.

Voorzitter, voor D66 is mobiliteit meneer, wat doet hij? Ik zie dat mevrouw Van den Heuvel iets wil vragen. Ga drang ja, dank u wel, voorzitter. Ik was even benieuwd. Ik zag van de week een artikel. Volgens mij was het Fleet Nieuws voorbijkomen over de duurzaamheidsmonitor waarin stond dat de luchtkwaliteit in onze gemeente over de afgelopen jaren verbeterd is, hè? In tegenstelling tot

De verhalen die we hier wel eens vaker horen in de Raad, ik was even benieuwd, had u dat artikel gezien en wat vond u daarvan?

Voorzitter, voor D66 is mobiliteit niet alleen een kwestie van verplaatsen, maar zeker ook van leefbaarheid, veiligheid en gezondheid. Daarom zijn we blij met het actieplan verkeersveiligheid, de fietsinvesteringen en de inzet op OV. Tegelijkertijd staat verkeersveiligheid nog te vaak onder druk, vooral voor kwetsbare groepen zoals voetgangers en fietsers en in veel gebieden op verschillende tijdstippen voor scholieren. Terwijl het Rijk en de VNG 30 km per uur als nieuwe norm binnen de bebouwde kom hebben vastgesteld, zijn veel wegen, ook in drukbezochte gebieden zoals de parkwegen, nog ingericht op 50 km per uur. Tegelijkertijd onderstreept het gemeentebelang het beleid het belang van veiligheid, leefbaarheid en duurzame mobiliteit. D66 heeft eerder aangegeven een voorkeur te hebben voor een combinatie van maatregelen, zoals snelheidsverlaging, veilige fietsroutes en schoolstraten, met als doel het vergroten van de verkeersveiligheid en de kwaliteit van de leefomgeving. Wat ons betreft gaan we daarin dan ook concrete stappen zetten. We dienen dan ook de volgende motie in die het college oproept om te komen met een uitvoeringsplan voor het invoeren van 30 km als norm binnen de bebouwde kom, in lijn met het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan, en in dit plan prioriteit te geven aan schoolgebieden en routes, scholen, winkelgebieden met veel voetgangers en fietsers, zoals Terug en het huidige kwartier, alsook drukke en onveilige fietsroutes door de gemeente. En die motie dienen we in samen.

Aandacht voor de PvdA en GroenLinks. Mevrouw Van den Heuvel, ja, dank u wel. Ik was even benieuwd, hè? We hebben inderdaad recentelijk gesproken over dat actieplan verkeersveiligheid, onder andere naar aanleiding van een heel mooi actieboek van een collega van de VVD. In dat actieplan stond te lezen dat eigenlijk bijna 80% van onze wegen al 30 km zijn. En dat de resterende wegen eigenlijk onze hoofdwegen zijn waar we het hebben over OV en noodhulpdiensten. Dus ik was even benieuwd. Is nou uw voorstel om die hoofdwegen voor onze noodhulpdiensten en...

En voor het OV dus nu naar 30 km te brengen met alle gevolgen van dien. Nou, misschien is het om even te regenen. Eerste opmerking: 80% dat zijn al 30 km wegen. Dat, dat kan ik niet controleren, maar tegelijkertijd is het ook geen geen geen argument om de rest van de 20% van

Dan maar niet naar 30 km per uur te wijzigen als dat nodig is. Nee, dat ben ik met u eens, hè? Het één volgt niet uit het ander, maar als we zeggen dat 80% van onze wegen eigenlijk al 30 zijn en je dus overhoudt je hoofdverbindingen, hè, waarin we bereikbaarheid, toegankelijkheid, maar...

Ook nood- en hulpdiensten hebben nogmaals de vragen: wilt u ook naar 30 km? Als dat nodig is in het kader van verkeersveiligheid, ja, dan die ook. Dat het een hoofdweg is, is natuurlijk ook geen argument. We zien in Amsterdam en trouwens tegenwoordig ook in meerdere gemeenten dat ook hoofdwegen in het kader van verkeersveiligheid naar 30 km zijn gebracht. Maar laten we daar gewoon naar kijken wat nodig is. Misschien is straks de conclusie dat dat niet nodig is, of maar in een paar of maar op een aantal wegen, dan is dat de uitkomst, maar waar.

66 betreft 30 km. Voorzitter, het halen en brengen van kinderen bij basisscholen leidt vaak tot onveilige situaties. In steden als Parijs, Gent en Utrecht verbeteren zogeheten schoolstraten door middel van tijdelijke autovrije zones rond scholen tijdens piekmomenten aantoonbaar de verkeersveiligheid, leefbaarheid en kindvriendelijkheid. Schoolstraten zijn relatief eenvoudig te realiseren met tijdelijke maatregelen en kunnen op termijn uitgroeien tot groene verblijfs- en speelplekken. Structurele invoering vraagt wel voorbereiding en samenwerking met scholen, ouders en de buurt. D66 dient ook hiervoor een motie in die het college oproept om schoolstraten op te nemen in het gemeentelijk beleid voor verkeersveiligheid rond scholen en actieve mobiliteit en in 2025-26 te starten met een pilotprogramma bij drie basisscholen in de gemeente, in nauwe afstemming met schoolbesturen, ouders en omwonenden. Deze pilots te monitoren op verkeersveiligheid en draagvlak en de uitkomsten te gebruiken voor een eventuele bredere uitrol vanaf 2026 of later. Deze motie die we indienen samen met de VVD, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Voorzitter, vlak voor deze raadsvergadering begreep ik dat er nog een andere vergelijkbare motie eerder is aangenomen op initiatief van de collega's van het CDA. Het was een beetje lastig wegen van ja, vragen we nu hetzelfde of niet, dus ook de vraag aan de wethouder om daar een goede reflectie op te geven en te kijken hoe hij de uitvoering hier wel of niet op ziet. Voorzitter, de eerste stappen, mijn collega Walter Rosbenders zei het al, de eerste stappen op het gebied van AI in de gemeentelijke organisaties zijn voorzichtig en verantwoord. Dat juichen we toe. Maar digitalisering en datagedreven werken is geen luxe meer. Het is de nieuwe norm en onze gemeente moet hier ook mee aan de slag. Ethisch en verantwoord gerichte inzet van AI kan bijvoorbeeld goed helpen bij het opstellen, uitvoeren en handhaven van beleid. D66 heeft daarom samen met collega's van GBLV graag wat richting mee. Met de motie wordt het college opgeroepen om een strategie te ontwikkelen voor de inzet van data en AI, waarbij ethische kaders met specifieke aandacht voor ondersteuning van medewerkers en waar mogelijk het verlichten van werkdruk te onderzoeken welke middelen er nodig zijn om deze strategie effectief te implementeren en hier in de gemeentelijke begroting ruimte voor te maken. En deze dient dus samen met collega's van GBLV. Voorzitter, als sportliefhebber ben ik trots op onze sportinfrastructuur in Leidschendam-Voorburg, of je nu jong of oud bent, recreatief speelt of op hoog niveau. In onze gemeente kun je terecht bij een breed en gevarieerd sportaanbod. Voor D66 is sport niet alleen recreatie, sport bevordert gezondheid, verbindt mensen en draagt bij aan gelijke kansen. Wat ons betreft verdient sport dan ook een centrale plek in onze samenleving en ons beleid. Tot 2020 hadden we een mooie sportvisie met ambities in onze gemeente. Nu hebben we een bijna aflopend sportakkoord en hebben we een mooi integraal plan, gezond en actief leven. Allemaal initiatieven met mooie ambities en doelstellingen. De grote vraag is alleen waar we nu echt staan op het gebied van sport, hoeveel mensen hebben we met deze visie en akkoorden en plannen daadwerkelijk in beweging gekregen? Hoeveel daarvan waren er kind en misschien nog veel belangrijker, welk kind sport nog niet en kunnen we sport bijvoorbeeld gebruiken voor het activeren en re-integreren van inwoners die aan de zijlijn staan of in een mentale dip zitten? Wat D66 betreft is de tijd voor een nieuwe sportvisie, waarbij we behalve een opsomming van ambities en doelstellingen ook weer een actueel vertrekpunt hebben van het sportlandschap in onze gemeente. Daarom dient D66 een motie in die het college oproept om in ieder geval een evaluatie op te stellen van de genoemde stukken en de doelstellingen uit het plan van aanpak gezond en actief leven, waarbij per ambitie in ieder geval inzichtelijk wordt gemaakt welke doelen zijn behaald, welke...

Welke deels en welke niet en welke lessen en knelpunten zijn opgedaan?

Uw laatste 3 seconden zijn ingegaan. Ik kom tot een afronding. Ja, die formulering die snap ik, maar er is wel een tijd afgesproken met elkaar als spreektijd, dus u kunt er zelf iets over vragen aan uw collega's, maar uw tijd is wel op.

Maar u begrijpt ook dat als de voorzitter zegt: "Ik ga ook over Martijn heen," dat het op uw rekening komt. Ja, ja. Dan. En die motie die we samen met de VVD, Gemeentebelangen en CDA en Chris natuurlijk niet. Dan ga ik toch even tekst overslaan, voorzitter, in het kader van sport en weegt dat onze gemeente vele sportplekken, wandelroutes en parken heeft. Op veel van die plekken zien we watertappunten waar kinderen, gezinnen, sporters en wandelaars een flesje water kunnen vullen. En op veel van deze plekken ontbreken deze ook nog. Wat D66 betreft mogen deze watertappunten in het belang van volksgezondheid, de kwaliteit van deze plekken en het verminderen van plastic flessen er veel meer zijn. Wij dienen daarom een motie in die het college oproept om in overleg met Dunea het aantal watertappunten in de gemeente waar mogelijk uit te breiden en hierbij nadrukkelijk te kijken naar logische locaties als sport- en speelplekken, wandelroutes, alsook parken en uitlaatgebieden. En die we samen met VVD hun aandacht voor NLOV. Voorzitter, laatste onderwerp belangrijk voor D66: asiel en inburgering. Twee onderwerpen die eigenlijk nauw met elkaar verbonden zijn. Wat betreft asielopvang is de spreidingswet heel helder. Elke gemeente draagt verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers. En gelukkig doen we dat ook onder leiding van wethouder Bianca Bremer. En dat moeten we ook blijven doen: fatsoenlijk, zorgvuldig en met oog voor de omgeving. Bij de opening van het AZC op Stationplein was ik dan ook blij om de complimenten aan de gemeente van verschillende omwonenden te horen. Complimenten voor de meerdere informatiebrieven, voor de informatiemomenten georganiseerd door de COA en de ingestelde klankbordgroep. Maar wat D66 betreft is goede opvang alleen niet genoeg. Het is wat ons betreft van essentieel belang dat we inzetten op zo snel mogelijk meedoen in de samenleving. Dat geldt voor asielzoekers die in afwachting zijn van een procedure, maar ook voor statushouders, oftewel de nieuwe Nederlanders die al een verblijfsstatus hebben. En voor D66 betekent dat zo snel mogelijk de taal leren, begeleiding naar betaald of vrijwilligerswerk, een sociaal netwerk opbouwen en zo snel mogelijk meedoen in de samenleving. Laatste motie dictum en dan ben ik klaar. Wij dienen daarom een motie in die het college oproept om in samenwerking met maatschappelijke partners, werkgevers, vrijwilligersorganisaties en het onderwijs een versnelde aanpak te ontwikkelen om...

Voorbeeld te begeleiden naar werk of vrijwilligerswerk, voorzitter, veel dank. Dank u wel, voorzitter. Meneer Streefkerk, gaat uw gang. Ja, ik dacht, het wordt gewoon even aftikkerijtje moties, dus ik dacht te wachten op het einde. Ik heb nog een vraag aan de heer Mathlouti, specifiek op het punt van de schuldhulpverlening. Het is een mooie rij moties die is ingediend. Daar zitten interessante voorstellen tussen, een deel daarvan steunen we ook. En twee van de voorstellen zien op onder meer de schuldhulpverlening. En ik vroeg mij af, er ligt ook een aantal voorstellen voor vanavond om daadwerkelijk structureel geld bij te passen om, zeg maar, de achterstanden en...

De schuldhulpverlening te vullen. Hoe staat D66 daar tegenover? Ja, ik ben vooral benieuwd naar de gaten waar de heer Streefkerk op doelt. Als ik denk waar hij op doelt, en dat is het budget dat een aantal maanden geleden natuurlijk was verlaagd in het kader van schuldhulpverlening voor het onderdeel vroegsignalering. Dat is natuurlijk gecorrigeerd en we zijn natuurlijk op die discussie de afgelopen maanden tot gisteren natuurlijk door blijven varen. Ja, als hij doelt op...

Dan denk ik dat hij zo goed als gedicht is.

Ja, verder kan meneer Maar het nu geen antwoord meer geven, want

Zijn tijd. Afgelopen maandag namelijk nog afgesproken welke spreektijd iedereen zou hanteren. Ook in de app waarop iedereen gereageerd heeft met akkoord. Dus ik ga u er nu weg van houden. Duidelijk, dan doe ik alleen nog een interruptie. Stel ik een vraag, daar kan dan geen antwoord op komen, maar dat zijn dan zo. Stel de vraag, maar ja, ik ben dus heel benieuwd. We hebben het sociale, het progressieve gezicht van D66 deze afgelopen periode zien groeien. Dat is een goed iets. En we zien nu dat er gewoon een concreet signaal is dat kwadraat meer dan de helft van de signalen van schulden niet kan behandelen. Daar zit dus een gat. Dat gat is niet gedicht, want er is niet genoeg geld om mensen beschikbaar te stellen om die signalen op te pakken. Het aantal voorstellen die vandaag op tafel komen te liggen, die doen daar wat.

Daar in de lijn die de afgelopen jaren is gegroeid, ook steun voor verleend. Nou dat gat, ik kom daar toch maar even op terug. Dat gat is al gedicht. Ik heb de voorstellen van de heer Wilschut waar u op doelt ook gezien. Die hebben een dekking uit een potje waarvan ik niet helemaal weet wat nou precies de achtergrond is. Als dat gat zoals u hem omschrijft, echt blijkt, en het kwadraat kan haar werk niet doen, en we lopen daardoor achter in de uitvoering van schuldhulpverlening. Ben benieuwd hoe de wethouder dat ziet en of dat ook echt daadwerkelijk klopt? En dan...

Dan hebben we misschien in de tweede termijn een ander gesprek, maar vooralsnog zie ik dat gat niet, dus dank u wel voor uw tijd.

Voorzitter. Dit is de zevende en de laatste keer dat ik dit debat over de meerjarenbegroting namens de Partij van de Arbeid nog voer, en dat is eervol. Het was ook in de voorbereiding een moment om nog een keertje terug te blikken, de vorige bijdrage daar nog eens bij te pakken en zo een moment van reflectie te hebben. Dat doet de mens goed en levert altijd weer nieuwe inspiratie op. Als ik mijn bijdrage uit de eerste jaren teruglees, niet toevallig de jaren waarin wij in de coalitie zaten, lees ik toch wat behoudende verhalen terug over het uitbalanceren van tegenvallers en meevallers. De gemeente Financiën stonden er goed bij. We hadden een wethouder in het college en als onderdeel van het coalitieoverleg konden we rechtstreeks invloed uitoefenen op het beleid. En als beginnend raadslid is het sowieso altijd een beetje aftasten. Begrijpelijk, maar in het debat gebeurde er dus weinig. Daar kwam langzaam maar zeker verandering in. Weliswaar veranderden de gemeente Financiën niet, of nou ja, niet echt. Maar vanaf het moment dat we onze bijdrage vanuit de oppositie begonnen te voeren, werden de bijdragen ook wat scherper. De afgelopen jaren heeft mijn fractie er onvermoeibaar binnen en buiten deze zaal op ingezet om sociale regelingen te verbeteren, te behouden waar nodig, het verbeteren waar mogelijk, langdurige programma's die gericht zijn op de cohesie en leefbaarheid in deze gemeente te bevorderen en de meest kwetsbare inwoners van Leidschendam-Voorburg te beschermen. En in diezelfde periode, diezelfde jaren, hebben we ons ook scherp uitgesproken over delen van het beleid van deze coalitie. En nu, aan de vooravond van verkiezingen, staan we in het laatste volle jaar van de Raad. In deze samenstelling merken we dat er iets begint te schuiven. Gisteren bleek er bijvoorbeeld opeens ruimte te zijn om 1 miljoen extra uit te geven aan initiatieven op het sociaal domein. Onze amendementen om een bestemmingsreserve te vormen voor een impuls op het sociaal beleid hebben wij gisteren ingetrokken omdat D66 en Gemeentebelangen aangaven dat er vandaag ruimte zou zijn om concrete voorstellen te steunen. Daar rekenen wij dus vandaag op.

Zullen beoordelen. Dus we hebben geen enkele toezegging naar u gedaan. Zeker, dat is het politieke handwerk. Wij hebben in vertrouwen een amendement ingetrokken en daarom zei ik ook, we rekenen erop dat er vandaag iets gebeurt. Er is nog geen enkele toezegging. En dat is dus ook aan elke partij om daar zelf een keuze in te maken. Voorzitter, ik zei het al, dit is een moment waarop partijen zich profileren, een kans om zich te profileren en ook een kans om het keurslijf van een coalitie of coalitiepartner van zich af te werpen. En gelukkig maar, gisteren zei ik het al, het is niet genoeg om behoudend te zijn, terughoudend te zijn met bezuinigingen. Er moet hersteld worden en dit is daarmee dus ook een moment waarop we als raad gezamenlijk verantwoordelijkheid kunnen dragen voor de koers van onze gemeente. En als er ergens scherp op moeten zijn, dan is het wel op de vraag, hoe zorgen we ervoor dat niemand in Leidschendam-Voorburg buiten de boot valt? Voorzitter, vanuit die vraag steunen wij vandaag twee amendementen die zo dadelijk worden ingediend en een motie die zullen wij zelf indienen. En al die voorstellen zijn erop gericht om geld vrij te maken voor programma's die broodnodig zijn in deze gemeente. Onder meer het voorkomen van ernstige schulden en het verlenen van hulp aan gezinnen die problematische schulden hebben. Er komen nog steeds honderden meldingen per jaar binnen die niet kunnen worden afgehandeld. En dus is het nodig om daarop te investeren. Voorzitter, onze motie, de motie om een impuls te geven aan het sociaal beleid van Leidschendam-Voorburg. Dat gaat over veel geld. Potentieel veel geld, want het is een motie. Het is geen amendement en we hebben voor die vorm gekozen omdat wij niet onnodig geld willen uitgeven. Ik zei het al. Gisteren bleek er opeens draagvlak te zijn, zonder toezegging, maar draagvlak te zijn voor een stevige investering in het sociaal beleid en het is niet mogelijk. Althans, het is ons niet mogelijk gebleken om binnen een dag voor 1 miljoen aan voorstellen te doen die goed onderbouwd zijn en die draagvlak in deze raad zouden kunnen hebben. Of nou ja, misschien dat laatste wel, maar in ieder geval dat eerste niet en dat is voor ons al voldoende om hier geen amendementen in te dienen. Wel een motie dus met een aantal voorstellen. Het verzoek aan het college om in de voorbereiding van de begroting voor 26 rekening te houden met het bedrag dat.

Daarvoor willen bestemmen en ook met een uitwerking te komen, of in ieder geval met.

Maatregelen die wij in die motie hebben opgenomen. Meneer Van Duffelen, wilt u iets vragen? Ja, voorzitter. Ik heb een korte vraag aan de heer Streefkerk, want u dient ook mede twee amendementen in waarin ook al geld wordt vrijgemaakt. En ik zat me een beetje af te vragen.

Dat die amendementen zich tot uw motie, die ook nog eens 1 miljoen vrijspeelt? Nou, die staan naast elkaar, dus die amendementen die worden zo dadelijk ingediend, maar de dekking daarvan is anders. Die dekking komt niet uit de algemene reserve en zoals gisteren ook besproken. Het bedrag wat wij in de motie voor ogen hebben, is gebaseerd op de bedragen die vorig jaar niet zijn uitgegeven aan schuldhulpverlening of de preventie daarvan of de uitvoering van minimaregelingen die

We hebben, maar daar wel voor bedoeld.

Zijn. Meneer Van Utrecht heeft nog een tweede vraag, althans

Even ter verduidelijking, want ik snap wel, maar gaan we dan niet twee keer voor hetzelfde betalen? Dat is eigenlijk de vraag. Nee, dat denk ik niet, want de lijst met maatregelen en initiatieven die we in de motie hebben opgenomen, dat zijn andersoortige voorstellen. Dat zijn andersoortige maatregelen. Er zit volgens mij geen overlap tussen. Voorzitter, dit is dus het laatste volle jaar van deze raad. Laten we het tellen, zou ik zeggen, en daarom wil ik afsluiten met een zin die eigenlijk de bijdrage van onze partij voor de begroting van het lopende jaar tekende. En dat is dat we met grote investeringen kleine verschillen kunnen maken vanuit deze raad, maar dat ook het kleinste verschil.

De grootste verandering. En ik denk dat dat de inspiratie kan zijn voor ons laatste volle jaar. Dank u wel. Dank u wel. Even kijken.

Ja, voorzitter, dank. Voorzitter, wat heeft het verschil tussen alleen of samen sporten ons te vertellen over een gezonde democratie? Jaren geleden ontdekte een politicoloog dat hoe meer mensen met elkaar te maken hebben in buurten, clubs, verenigingen, kerken, moskeeën, hoe beter een democratie draait. Op al die plekken in Stompwijk, Voorburg en Leidschendam leren mensen heel concreet om met elkaar om te gaan, verantwoordelijkheid te nemen, compromissen te sluiten en elkaar ook soms gewoon te verdragen. Samenleven als een leerschool voor de democratie. En voorzitter, de ChristenUnie staat voor samenleven met een warm hart waarin naar elkaar wordt omgekeken en de verbindingen tussen mensen regelmatig dik zijn. Toch, als we kijken naar de werkelijkheid, zien we ook vaak dunne lijnen, korte lontjes, weinig verdraagzaamheid en ook weinig bereidheid om compromissen te sluiten. En voorzitter, hoe komen we dan dus eigenlijk tot een samenleving waar meer wordt geleefd met dat warme hart, waarin ruimte is om naar elkaar om te zien en er ruimte is om dikke verbindingen aan te gaan? En welke rol kan ook deze politiek hierin spelen? Voorzitter, in de lokale politiek hebben we volgens mij de afgelopen jaren echt stappen gezet. We hebben het steeds vaker over de problemen die belangrijk zijn voor onze inwoners. We proberen heel dicht op die leefwereld te zijn, zorgvuldig te formuleren en ook te zoeken naar het compromis. En dat is een heel belangrijke basis. En de ChristenUnie probeert daar met een politiek van het warme hart een bijdrage aan te leveren. Constructief en met mededogen voor kwetsbare inwoners en zorg voor de schepping. En ook een politiek waarin we niet het systeem als basis nemen van waaruit we denken, maar dat we kijken: wat is nou echt? Wat gaat er nou voor zorgen dat dat samenleven met een warm hart en dat we dat een stapje verder brengen? En we zien juist op dit moment op landelijk niveau ook vaak een politiek met een koud hart. Je zou maar de afgelopen jaren een lintje hebben ontvangen voor je belangrijke werk voor illegalen. Binnenkort ben je dan gewoon strafbaar, onder andere door voorstemmen van de Oranje Mannenbroeders. Maar ook racistische amendementen om statushouders nooit meer voorrang te geven op woningen is echt koude harten politiek. Voorzitter, lokaal willen we dat anders doen. We willen inzetten op warm hart politiek en daarom dienen we onder andere twee amendementen in die we samen indienen met de collega's van de PvdA en GroenLinks en ook SP, alhoewel die afwezig zijn vandaag. En in deze twee amendementen doen we het voorstel om de vroegsignalering en preventie voor schuldhulpverlening op peil te houden en te intensiveren, want we bereiken nog eigenlijk echt te weinig mensen met schulden. En met deze voorstellen kunnen we maandelijks fors meer mensen bezoeken, hulp aanbieden, want we ontvangen op dit moment ongeveer zo'n 305 tot 400 signalen per maand van inwoners met betalingsachterstanden of waar een keer de energie niet betaald is. En we hebben op dit moment capaciteit om daarvan ongeveer 150 signalen fysiek op te pakken. En met dit tweede amendement kunnen we dus ongeveer 50 à 60 extra van die signalen fysiek oppakken. Dat betekent bij mensen aanbellen, op huisbezoek gaan en als mensen er niet zijn een kaartje achterlaten of even nabellen als er een telefoonnummer bekend is. En voorzitter, de motie die net is ingediend om het sociaal beleid een impuls te geven of in ieder geval in kaart te brengen wat daar de mogelijkheden zijn, dat vinden wij echt een goede basis voor politiek met een warm hart. Zo kunnen we later ook die keuze maken. Voorzitter, waar ons hart soms een beetje pijn doet, is dat we het gebrek aan leefbaarheid zien. We zien op de Damlaan, als inwoner kom ik zelf heel vaak op de Julianabaan en ik verschil eigenlijk gewoon echt te groot. Waar leefbaarheid en ook wat er mogelijk kan zijn in Leidschendam centrum. We moeten daar echt een aantal keuzes gaan maken. Voorzitter, tot slot. Er is maar één goed systeem en dat is een geluidssysteem. Zingt Yusuf Canowi op één van zijn nummers, een knipoog naar het imperfecte systeem van de democratie, maar alsnog te verkiezen boven iets anders. Dat vraagt wel dat we de democratie moeten onderhouden, oefenen in het dagelijks leven. Wat is om verantwoordelijkheid te nemen, compromissen te sluiten en af en toe ook elkaar te verdragen. En als we dan ook nog kunnen zorgen voor een samenleving met een warm hart, dan is dat het heilige vuur waar de ChristenUnie voor wil gaan in Leidschendam, Stompwijk en Voorburg en met die...

Kiest u ook voor een politiek met een warm hart. Dank u wel. En als laatste van de zijde van de gemeenteraad, fractievoorzitter.

Ja, voorzitter, collega's. Voor ik onze bijdrage over de kadernota aftrap, wil ik beginnen met een persoonlijke noot. Collega's Van den Heuvel en Streefkerk benoemden al dat dit voor hen de laatste bijdrage in de kadernota deze raadsperiode is. Voor mij is het de eerste. Twee maanden geleden had ik namelijk niet verwacht om hier te staan. Na acht maanden afwezigheid door omstandigheden kwam ik minder dan twee maanden geleden terug in deze raadzaal en dat ineens met mijn eigen fractie. Ik moest een nieuwe partij opzetten. Ik was ineens fractievoorzitter en niet te vergeten, ik had er acht maanden werkachterstand in te halen. Commissievergaderingen, raadsvergaderingen, besluiten die ik niet heb meegekregen in die periode. En dat zonder fractiegenoten die mij na acht maanden konden bijpraten. Een makkelijke landing was het niet. U kunt zich voorstellen dat het afgelopen jaar op zijn zachtst gezegd voor mij persoonlijk een achtbaan is geweest en dat die laatste twee, drie maanden echt in een stroomversnelling zijn gekomen. Maar hier sta ik vanavond. Het is spannend, maar toch ook fijn. En, zoals bij elke kadernota, mag je dan als fractievoorzitter aan het woord zijn. Voorzitter, laat ik beginnen met een compliment. Deze kadernota laat zien dat het college niet alleen aandacht heeft, maar ook werk maakt van veiligheid. Niet alleen fysiek, maar ook digitaal. De stevige inzet op cyberweerbaarheid, inclusief de voorbereiding op de NIS2 en de BIO, getuigt van urgentiebesef. Terecht wordt er ingezet op het versterken van onze gemeentelijke crisisorganisatie en het verbeteren van kennis over informatieveiligheid. Dat is iets dat ons allemaal aangaat. Als fractie dragen wij daar graag aan bij. We hebben daarom voor vanavond ook twee moties ingediend, niet omdat wat er nu ligt per se niet goed is, maar omdat de cyberdreigingen ook richting MKB en gemeenten de afgelopen tijd extreem zijn toegenomen en dit onderwerp onze niet aflatende aandacht verdient. De eerste motie gaat om het bewustzijn en de weerbaarheid van onze eigen organisatie te vergroten voor ambtenaren, het volgende college en de nieuwe gemeenteraad. Het deel is al gedekt in de lijst, maar daar kunnen we denk ik nog wel extra aan bijdragen. De motie staat inmiddels in iBabs. Die is onlangs nog geüpdatet. Er is een tweede motie om ook het lokale MKB actief te ondersteunen in hun digitale veiligheid, want die lokale ondernemers, die MKB'ers, dat is ook de ruggengraat van onze samenleving. En zij hebben vaak niet de middelen, zeker na de coronaperiode, om zelf de benodigde stappen te zetten, terwijl ze wel een cruciale schakel vormen in de digitale keten. Ook zij werken namelijk met gevoelige data over bijvoorbeeld onze inwoners. Voorzitter, in dit kader wil ik iedereen er graag aan herinneren aan het goed bezochte cybercongres dat de gemeente in juni 2023 organiseerde. Dank nog daarvoor. De reacties daarop waren ronduit positief en van collega-ondernemers heb ik gehoord dat het hen aan het denken heeft gezet over hun digitale veiligheid. Maar we hebben meer nodig dan mensen die erover nadenken. Geen woorden, maar daden, niet lullen, maar poetsen. Veiligheid moet je doen. Met deze motie hopen we ondernemers een financieel hart onder de digitale veiligheidsriem te steken en door dit steuntje in de rug te bewegen om echt in actie te komen. En misschien kan een cybercongres in 2025 of 2026 daar ook aan bijdragen. Het is slechts een suggestie. Voorzitter, waar we ook aandacht voor hebben, is de aandacht voor verkeersveiligheid. Waardering voor de aandacht voor verkeersveiligheid. De doorontwikkeling van het actieplan verkeersveiligheid en de focus op veilige fietsroutes zijn positief. De geplande asfaltering voor fietspaden is geen luxe, maar noodzaak. Onze inwoners moeten zich veilig kunnen verplaatsen en comfortabele en snelle fietspaden maken het aantrekkelijker voor velen om de fiets te pakken en de auto te laten staan. Dus de auto laten staan stimuleren in plaats van ontmoedigen. Met oog op alle inzet die er nu is om autogebruik te ontmoedigen, juichen we deze initiatieven juist heel erg toe. Kanttekening hierbij is wel de verantwoordelijkheid van de autotrekker in onze gemeente, de Mall of the Netherlands, die ruim vijf jaar na opening nog steeds geen zichtbare aanstalten heeft gemaakt met de bewaakte fietsenstalling. Dit ondanks de goede inzet van onze raad en het college. Dat wil ik hier ook wel even benoemd hebben. Voorzitter, het zal u niet verbazen dat wij ons zorgen maken over de aanhoudende verkeersdrukte en de plannen voor het vergunning parkeren rondom de Mall of the Netherlands. Wat hier dreigt te gebeuren, is dat het succes van een commerciële trekpleister wordt afgewenteld op omwonenden die al jarenlang kampen met volle straten, sluipverkeer en slechte bereikbaarheid. Zij krijgen er nu ook nog een vergunningplicht bij met de bijbehorende kosten en de rekening van de Mall belandt zo op deze manier weer op het bordje van onze inwoners. En de vraag is, wat lost dat op? Want hoe wordt het straks gehandhaafd als er nu al handhaving ontbreekt op foutparkeerders? Wie garandeert dat het met vergunning parkeren wel beter wordt en bovendien, hoe gaat vergunning parkeren iets doen aan de structurele verkeersinfarcten in het gebied? Onze gemeente en de regio om ons heen. Ook de Raad van State heeft onlangs nog gewezen op de gebrekkige doorstroming. De A4, de N14, het lokale wegennet, het kraakt en het piept. Of eigenlijk, het staat stil, toetert en stoot onnodig veel meer uitlaatgassen uit in onze woonwijken. Wat we missen is actie en een toekomstgerichte visie. Waarom wordt er bijvoorbeeld nog steeds niet gekeken naar P+R-oplossingen aan de randen van de gemeente? Collega van het CDA verwees er al naar. En betere OV-verbindingen. Zeker in combinatie met de aangekondigde verbetering van RandstadRail te Leidschendam-Voorburg ligt daar potentie om vanaf die halte een betere verbinding naar de Mall te maken. Voorzitter, wij zien in de kadernota de ambitie om veiligheid, groen en inclusie en dat waarderen we, maar juist daarom moeten we ook kritisch durven zijn over mobiliteit, bereikbaarheid en over de eerlijkheid in wie de rekening betaalt. Voorzitter, ondanks deze zorgen willen we toch afsluiten met een positieve noot. Het is goed om te zien dat het college vasthoudt aan het versterken van de sociale basis, duurzame investering in mobiliteit, verkeersveiligheid en het versterken van onze digitale weerbaarheid. Ook de inzet op vergroening, zoals het bomenbeleidsplan en een groen actieplan, verdient lof. Juist omdat het bijdraagt aan leefbare wijken en klimaatbestendigheid. Want laten we eerlijk zijn, hoe belangrijk vergunning parkeren en NIS2-compliance ook zijn, die dragen nou niet bepaald bij aan het gevoel van een leefbare gemeente. En de verkeersveiligheid en het groen doen dat wel. De kadernota laat zien dat er in financieel uitdagende tijden toch ruimte wordt gemaakt voor die ambities. Dat waarderen we en laten we dit moment dan ook gebruiken om die scherpe keuzes te maken, maar ook om onze inwoners te laten zien dat we zorg dragen voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Leidschendam-Voorburg en dat we samen met hen willen blijven bouwen.

Bouwen aan die veilige, bereikbare en toekomstbestendige gemeente. Dank u wel. Dank u wel. Dan zijn wij aan het eind van de eerste termijn van de gemeenteraad. Het college is zometeen aan zet en gaat zich in, nou laten we zeggen, max 25 minuten voorbereiden op de termijn. Het is nu 20:55, 20:55 plus 25. Nou, dat wordt zo'n beetje 21:20 dat we het debat heropenen.

Ja, beste mensen, ik zie in ieder geval het quorum aanwezig, dus ik stel voor dat we inderdaad de vergadering heropenen. Dus bij deze heropen ik de vergadering. Ik vertel nog even de koppen. 12345678 19

Dank u wel, voorzitter, en dank u wel leden van de raad voor uw inbreng, ideeën en input voor de kadernota, de laatste kadernota in deze periode die nog beleidsrijk is ook. Ik ga gewoon een aantal vragen beantwoorden en ingaan op een aantal zaken. En eerst natuurlijk die financiën zelf. Nou, we hebben het er al heel vaak over gehad. We staan er financieel behoorlijk florissant bij, maar de toekomst is ongewis. En als je dat zo uitdenkt op langere termijn, dan komen we in de latere jaren uit op een bedrag dat ongeveer break-even is en dat staat ook in de budgetbrief allemaal uitgelegd. Een nieuw fenomeen in deze raadsperiode, de budgetbrief, en op de vraag dan van het CDA: ja, hoe zit het dan met de positie op lange termijn? Moeten we bezuinigen? Nou, of moeten we keuzes maken? Ja, keuzes altijd. Op dit moment zie je dat de zaak break-even is, wel een beetje rond het nulpunt. Dat moet ook van de provincie, dus als we door omstandigheden, door wensen of door autonome ontwikkelingen, zoals we dat zo mooi noemen, in de min zakken of daaronder zakken, dan moeten we wel keuzes gaan maken om te kijken of we toch weer die nul kunnen bereiken. Nu is het wel zo dat je ook op langere termijn gebruik mag maken van je reserve om ook structurele uitgaven te dekken. Dat is nieuw. Dat heb ik eergisteren volgens mij ook aangegeven. Dat is natuurlijk niet helemaal de bedoeling. Theoretisch eet je dan je spaarpot op. Tegelijkertijd zien we de afgelopen jaren, en er is gisteren ook aandacht aan besteed, zie je de afgelopen jaren elk jaar weer dat we geld overhouden. Dus ik, eigenlijk zie ik het zo voor me dat we dat geld dat we al elk jaar overhouden, dat zit natuurlijk in allerlei posten en dergelijke. Maar ik heb ook gisteren uitgelegd dat het ook kon doordat we iedere post op 100% moeten begroten van wat we menen te gaan uitgeven, maar dat het soms niet lukt dat het op langere termijn ook wel weer zo uitmiddelt dat je, zal ik maar zeggen, 1% van je begroting wel uit.

Ik zie u heel ingespannen kijken, meneer Wilschut. Ja, het is de vraag van de heer Van Duffelen, maar ik heb hier ook een vraag over. Dat betekent dus dat je van de begroting mag je 1% inzetten vanuit je ongeveer, maar

Is mijn vraag is een beetje, hoeveel daarvan hebben we nu al ingezet en welke ruimte is er nog? Ik hou zelf 1% aan. We zouden ze nog wel meer. Het hangt samen met je solvabiliteit en de grootte van de reserve. Dus het mag ja, maar ik ben dat niet van plan, want dan eet je echt je spaarpot natuurlijk wel leeg, dus ik hou als stelregel een beetje na 1% aan en nu zitten we daar op de termijn helemaal niet aan hoeven we.

Om daar structureel op te leunen, maar het is wel fijn om te hebben. Zo dus dat over die reserves? Ik zie in het uitgeven ervan, dan kreeg ik een vraag van de VVD over vastgoed en dan gaat het over het verzekeren daarvan. Je ziet, het is een landelijk fenomeen dat dat vastgoed van de gemeente nou, het wordt goed onderhouden. Het wordt goed bewaakt, doorgaans ook nog een keer, et cetera, et cetera. Dat maakt dat het risico voor die panden wat lager is dan een reguliere vastgoedverzekering. Toch betalen wij als gemeente een normale premie aan vastgoedverzekering en daarom heeft de VNG bedacht: als we nu zelf een risicobeheer voor ons oprichten, dan verzekeren we onszelf. Daar maken we gebruik van de schaalgrootte van de gemeente. Dat hebben ze voorgelegd. Dat stond inderdaad in het bestuur en dat komt dan weer gewoon uit de vergaderstukken van het laatste VNG Congres en daar is het voorgelegd aan de leden als plan. We hoefden er niet over te stemmen, we moesten het alleen voor kennisgeving aannemen. Dat hebben we unaniem gedaan en nu gaan ze het verder uitwerken en komen ze erop terug. Ja, en als zij er met een compleet concrete propositie komen van goh, dit als je je bij ons inschrijft dan dan gaat je.

Dat scheelt. Of iets dergelijks dan ja, dan

Dan zouden we een dief van onze eigen portemonnee zijn om dat niet te doen, maar zover zijn ze er nog niet. Dank, mevrouw Van den Heuvel. Nou ja, dat was mijn vraag, hè? Ik snap dat u ook nog zit.

En verdere informatie. Maar hoe staat u er nu tegenover? En ik hoor u net zeggen, belangstellend, ja. Maar we zitten niet in de cockpit hiervan, maar we zien het gewoon graag tegemoet. Nou, dus dat over het VNG-risicobeheerfonds. Dan krijg ik een vraag die niet financieel is, maar wel leuk om te beantwoorden. Dat gaat over Stompwijk. De vraag is nou, Stompwijk zijn we natuurlijk heel druk mee bezig in deze periode. De periode begon met het aanbieden van een stuk door de adviesraad over de toekomst van Stompwijk en het buitengebied. Dat hebben we nu echt verwerkt in de omgevingsvisie. We zijn ook vaak in Stompwijk geweest. Parallel daaraan zijn we ook aan het werk voor een gebiedsprogramma, eigenlijk het eerste gebiedsprogramma parallel aan die omgevingsvisie vormgegeven, zodat we meteen aan de slag kunnen. We hebben ook een vitaliteitsonderzoek gehouden, dus kortom, we zijn druk bezig met de plannenmakerij voor Stompwijk. En dan heb je de kern Stompwijk waar we bijvoorbeeld denken aan een straatje erbij en je hebt het buitengebied, waar natuurlijk ook boerderijen staan die niet altijd meer in werking zijn. En de vraag is door GBLV: kunnen we daar ook over gaan tot woningbouw? En kunt u dat opnemen in de omgevingsvisie? Nou, de omgevingsvisie komt dinsdag in het college, maar ik kan er al uit citeren. Aan bijzondere woonconcepten of maatschappelijke voorzieningen in de landelijke setting, erfinitiatieven benaderen we daarom meer dan in het verleden als kans. Dit is geen vrijbrief. Initiatieven moeten wel een aantoonbare verbetering opleveren en bijdragen aan onze ambities. Kortom, we staan er belangstellend tegenover, maar het moet natuurlijk geen rommeltje worden, dus dat is de disclaimer. We gaan voor maatwerk, maar we staan daar wel belangstellend tegenover, zoals ook verder in het buitengebied richting Zoetermeer ook al het geval is, want toen kwamen ze er zelf mee ook. Dus ja, daar staan we in principe positief tegenover, maar wel met allerlei randvoorwaarden. Dan de schuldhulpverlening. Ja, hebben we natuurlijk al heel vaak over gehad, ook rond het beleidsplan schuldhulpverlening dat hier is aangenomen met de voorwaarden dat mocht er geld bijkomen dat er dat natuurlijk wel van de schuldhulpverlening ten behoeve moet zijn van die schuldhulpverlening. Nou, in de budgetbrief hebben we aangegeven twee dingen. Eén, nou, we hebben inderdaad geld erbij gekregen in de mei-circulaire, maar dat is een teleurstellende incidentele €70.000 en ik heb ook de vorige keer in de commissie aangegeven. Ik sta open voor alle ideeën die u daarbij heeft, maar incidenteel. En er is een idee vanuit D66 om dit te besteden aan communicatie, dus bij deze die motie die...

Niet aankunnen. Hoe kijkt de wethouder? Hoe kijkt het college daarnaar? En daar wilde ik ook inderdaad nu op ingaan. Het is nu zo dat we, als je kijkt naar de, je hebt twee zaken die we doen, vroegsignalering en preventie en curatief, en de mogelijkheid geven we aan curatief minder uit in de toekomst, omdat die termijn natuurlijk van schulden, hè? Dat je in de schuldhulpverlening zit na 18 maanden gaat. Maar dat moeten we nog bekijken, want we zitten er nu middenin in die overgangsperiode. Tegelijkertijd hebben we dus die vroegsignalering en als je kijkt naar de bussenbrief, dat wilde ik ook zeggen, hebben we daar nog iets opgeplust. Dus hij loopt nu, zal ik maar zeggen, technisch horizontaal. Eigenlijk grofweg geven we hetzelfde uit in de komende jaren. Als je dan kijkt naar de jaarrekening, valt het op dat we een fors bedrag overhouden aan schuldhulpverlening, zowel aan de preventiekant als aan die curatieve kant, hè? Dat helpen van mensen. Dus eigenlijk kun je zeggen, het ligt niet aan het budget, het ligt aan de capaciteit en wat we doen, daar moeten we op inzetten en het bereik om meer mensen te helpen. Daar heb je natuurlijk meer mensen voor nodig die je bereikt, maar ook om mensen om dan weer die mensen te helpen. En als je kijkt, ik heb het even laten opzoeken of gevraagd om op te zoeken de afgelopen jaren. Dan is het zo. In 2022 hielden we €234.000 over, in 2021 €191.000 en vorig jaar €297.000. Hadden we meer gebudgetteerd dan we überhaupt hebben kunnen uitgeven, dus het geld is het probleem niet. Het gaat om de mensen helpen en de mensen bereiken en ik heb al aangegeven bij, ik kom hoor, maar ik heb al aangegeven bij het beleid dat we daar natuurlijk op gaan inzetten.

Uitvoeringsorganisatie vraagt er ook om. Ja, nou, de komende jaren gaan we daar ook aan werken, maar zoals heel veel is het personeel er ook niet altijd. Er zijn meer gemeenten die hier hard op willen inzetten. En ja, dat zie je ook op andere onderwerpen dat we de mensen niet zo snel kunnen krijgen of iemand weggaat. En dan heb je twee effecten, dat heb ik wel eens vaker gezegd. Als iemand even bijvoorbeeld naar een andere baan gaat, dan hebben we een vacature, dus daar hou je het geld over van diegene die je had moeten betalen, maar je houdt ook geld over wat diegene had moeten doen aan het mensen helpen. Dus dat. Daarom gaat het soms best wel hard aan. Geld dat we overhouden juist op dit onderwerp en dat is heel. Dat zie je ook bij minimaregelingen. We houden geld over en dat.

Een bereik. Wat te doen? We proberen mensen te ontwikkelen, aan te nemen, et cetera, en dan eigenlijk terugkomen op mijn eerste vraag. Zou de uitvoering van die motie, dus het verbeteren van die communicatie, niet juist daar nog meer aan bijdragen? Ik bedoel, die 70.000 hoe die dan wordt uitgegeven, is ook geen oplossing voor.

Inzetten van extra mensen om dit probleem te tackelen, ja dat is waar. Tegelijkertijd is wel, heb ik ook eerder beloofd, is een onderdeel van ons beleid om te proberen meer mensen te bereiken en het zou best kunnen dat we dan ook misschien wel wat meer regelingen willen bereiken. Of het bereik van meer regelingen vergroten, dat we dat een integrale campagne maken en niet alleen maar van: heeft u schulden, dit, maar als u een winterjas nodig heeft dan niet. Ik bedoel, ja, het zal ook iets integraals worden. Daar moeten we naar kijken. We gaan hem uitwerken zoals ik al zei, dus het zou best kunnen dat we zeggen van nou, dat kan wel iets breder. We gaan sowieso werken. Nou, daar gaat mijn collega ook over, over de toegang. Er komt een andere motie van D66. Gaan we nog over praten over de integraliteit van de uitvoering, et cetera. Het is in progress. Ik denk dat we de...

Van de beleidsontwikkeling die we achter ons hebben gelaten.

En de komende periode echt moeten inzetten op de verbetering van de uitvoering, voorzitter. Ja, voorzitter, deze reactie verbaast me wel een beetje omdat ik snap ergens dat er, zeg maar, kan zijn dat je afgelopen jaren je geld, zeg maar, niet kwijt raakt omdat je gewoon de hoeveelheid mensen er niet voor hebt. Maar als er dan een voorstel ligt om daar nog een plus bovenop te doen, betekent toch juist dat je alsnog qua bereik gewoon veel meer gaat bereiken als je dat wel uitgegeven kan.

Gewoon echt niet goed als het gaat om schuldhulpverlening.

Maar dan helpt het toch ook niet om dan nog meer mensen? Je hebt die vroegsignalering, dat is achter signalen aangaan. Dat besteden we uit bij Kwadraat en je hebt eigen mensen. Dat besteden we trouwens ook natuurlijk uit bij de kredietbank, maar er zitten ook eigen consulenten om mensen te helpen als ze eenmaal bij ons in de bak vallen, zal ik maar zeggen. Daar proberen we wat aan te doen, maar we hebben ook bijvoorbeeld met die curatie niet altijd de mensen om die mensen te helpen die dan in die bak vallen, zal ik maar zeggen. We proberen er allemaal wat aan te doen om mensen te bereiken, om mensen te betrekken, maar je moet ook nog wel de mensen hebben om het personeel te hebben om die mensen te helpen. En dan kunnen we er wel geld...

Als de personele inzet te vergroten en met zo'n betere aanpak ook in de uitvoering. Maar voorzitter, volgens mij zijn er dan twee dingen die hier scheefgaan. Namelijk het eerste is uzelf in het schild heel verleend plan gezegd. Ik en voor curatie minder mensen nodig, terwijl je tegelijkertijd zegt qua bereik zitten we best goed, terwijl volgens mij is het gewoon feitelijk zo dat we van die 400 signalen die we binnenkrijgen 150 oppakken. Je met zo'n extra gewoon 50-60 mensen extra zou kunnen bezoeken, zou kunnen benaderen. Dat.

Dus uiteindelijk gewoon een verbetering van precieze doelen die u wilt streven. Ja, maar als ik ben nu al blij met die 3,06 FTE dat die blijven om

Doen en dat ze er ook blijven en dat ze er ook zijn om dat uit te voeren. En, in tegenstelling tot eerdere berichten houden we die 3,06 FTE ook in de lucht en zeggen we niet van oké, we gaan weer terug naar. Want eerst was het curatieve deel echt hoger begroot en het preventieve deel lager. En dus nu hebben...

Hebben we gezegd, we houden die preventie en

Vroegsignalering blijven. We houden we zo hoog. Maar ik hoor een ja op, dat klopt dat er daarmee het bereik vergroten en ik hoor ook het verhaal daarbij wat er de verdere ontwikkelingen zijn. Maar ik denk wel dat we echt wel moeten constateren dat met het eerste abonnement we echt uiteindelijk dat kleine gatje. Dat geef ik toe, want u geeft al aan. We hebben al veel gedaan dat dat inderdaad klein bier is, maar dat het tweede dat we echt een stap kunnen zetten om het bereik te vergroten en volgens mij zou dat uiteindelijk de ambitie die u in uw.

En, ik ben blij dat u dat ook ziet.

En dat dus te vergroten en daar ook het signaal te geven dat het geld er is. Nou ja, kijk, ik geloof niet zo erg in het openstellen van vacatures om een signaal af te geven. Ik wil gewoon mensen hebben als daar behoefte aan is en ik heb nu al tenminste als we daar behoefte aan hebben. Maar ik heb ze nu al lastig om ze te vinden en om ze te houden en je ziet dan de getallen dat we nu al onder dat budget zitten. Dus laten we proberen, dat hebben we ook. Dit is een beetje een herhaling van het debat van de schuldhulpverlening. Natuurlijk hartstikke leuk dat we gewoon daar geleidelijk aan gaan werken om dat verder in de rug te houden en

Laten we hopen dat veel minder mensen überhaupt in die schulden terechtkomen en gewoon lekker door allerlei andere worden geactiveerd.

Het werk gaan en lekker zichzelf ontplooien, voorzitter. Ergens, hè? Ik bedoel, we kunnen geen ijzer met handen breken in de zin dat de arbeidsmarkt inderdaad op alle vlakken krap is. Maar dat betekent niet dat we laconiek moeten gaan doen en moeten hopen dat er minder mensen in de schulden terechtkomen. Daar moet werk voor verzet worden en de vraag is, hebben we genoeg mensen om dat te doen? De conclusie is vanuit het interruptiedebatje van ze juist nee. Dus we moeten dat bereik vergroten en één van de manieren om dat te doen is om meer mensen daarvoor aan het werk te zetten. En onze vraag is en vanuit het amendement is daar een voorstel voor om dat te doen door gewoon geld beschikbaar te stellen om mensen aan te nemen. En dan kan het heel...

Maar de eerste stap is ook om dat geld beschikbaar te stellen. Ja, tot slot, dat ontraden we dus. We gaan gewoon als conform. Ook hebben we besproken met het schuldhulpverleningsplan goed aan de slag met waar we nu mee bezig zijn. Geleidelijk dat bereik.

Dat bedrag nog steeds wel horizontaal kunnen houden de komende tijd. Meneer Wilschut, ja, laten we niet vloeken in deze zaal, maar daarbij wil ik ook aangeven dat dit is uiteindelijk natuurlijk vragen om

U het, want ik heb geen enkel argument gehoord waarom dit verstandig is om dit te ontraden. Als het werd opgevat als vloek, dan bied ik mijn verontschuldiging aan. Dat was niet de bedoeling. Maar waarom we het ontraden is omdat het geld niet helpt? En we hebben een schuldhulpverleningsplan afgesproken, net zoals een minimabeleid of minimaplan en er integratieparticipatieplan.

En nu in één keer helpt het geld niet, dan denk ik ergens, wat klopt hier niet? Het zou helpen als...

Maar dan zou ik ze ook nog moeten willen en we

Budgettaire kaders en binnen die budgetten die we nu al hebben, vinden we niet eens de mensen.

Het antwoord op de vraag is gesteld, antwoord gekregen, nog een keer de vraag gesteld, nog een keer antwoord gekregen, mevrouw Van Weers. Dank u wel, voorzitter. Lopen we dan niet achter de feiten aan? Ik hoor vandaag dat in de Prinsenhof mensen afrekeningen krijgen van de energiemaatschappijen van 1800 tot 2000 euro. Aan de ene kant proberen we een klein clubje mensen te...

Komt er een nieuwe stroom aan, wethouder? Ik heb dat bericht nog niet gehoord, maar het is natuurlijk wel zo. Wij, er zijn duizenden signalen en die worden natuurlijk allemaal geanalyseerd. Er zijn ook nog veel mensen die zitten bij Klarna in de schulden, wat we niet eens zien. We hebben het ook over gehad met het schuldhulpverleningsplan. Ik kan ook een heel verhaal op gaan houden dat het de bedoeling is dat mensen überhaupt niet in de schulden komen. Daar werken we hard aan. Er zijn mensen die inderdaad in die schulden terechtkomen en we proberen zoveel mogelijk af te vangen met die signalen. Het is niet zo dat we nu helemaal niks doen. Er komen duizenden signalen binnen. Vaak zijn het ook wel eenmalige signalen, hè? Iemand die te laat is met betalen, et cetera. Er zijn wat, nou ja, goed, daar kunnen we een heel verhaal over houden, maar ik geloof niet. Ik weet niet zeker of we hier de hele...

Maar of moeten herhalen. Maar we zijn er natuurlijk hard mee bezig, gaat u verder? De regionale samenwerking of ben ik daar al geweest? Dat is weer een heel ander onderwerp. Maar goed, wij zijn natuurlijk gaarne bereid om in de voetsporen van Brainport te gaan als het gaat om regionale samenwerking. We zijn er al goed mee bezig. We zijn ook bijvoorbeeld met de Universiteit van Delft, zijn we met de TU bezig met projecten en dergelijke. Dus ja, de Brainport is een lichtend voorbeeld van de regionale samenwerking. We hebben daar nu een mooie eerste slag in gemaakt deze periode. We zijn zelfs een beetje leidend als Leidschendam-Voorburg in de regionale samenwerking. Dat is wel leuk. En we gaan dat natuurlijk verder verstevigen, et cetera. We zijn nu bezig met groen nadenken over de groene structuren in de regio en over de economische kracht. En daar is met name de Brainport natuurlijk wel een lichtend voorbeeld. Wat is nou de economische kracht van Haaglanden? Dat is echt wel een vraagstuk dat we echt moeten beantwoorden. Dat heeft Brainport ook gedaan, maar dat heeft ze geen windeieren gelegd. En tot slot de motie van de PvdA. Ja, we hebben gisteren inderdaad aangegeven dat goede plannen altijd natuurlijk tenminste zouden kunnen worden gedekt door de gemeenteraad. Die gaat over de begroting en ik heb toen ook aangegeven. Nou, morgen is het debat over de kadernota. Daar geeft u kaders mee, richtingen voor de begroting en die geeft u. De VVD heeft ook wat zaken aangegeven, anderen trouwens ook allerlei richtingen die we gaan uitwerken per begroting. U heeft 10 of de PvdA heeft 10 ideeën meegegeven. En ik zei gisteren al, nou, ik kan me niet voorstellen dat u in één dag tijd die allemaal uitwerkt en al helemaal niet dat we ze in één dag tijd allemaal gaan beantwoorden. Ik zeg u bij deze uiteraard toe dat we die motie uitvoeren als in dat we die 10 punten voor u uitwerken met financiële en organisatorische consequenties en die uiterlijk per begroting aan u doen toekomen, zodat u die lijst heeft met zo consequenties et cetera. Sommige zijn door de oogharen nu al denken van dat is misschien wel structureel. Het helpt niet helemaal, maar goed, gaan we allemaal nog naar kijken. Dus die, die snap ik. Wat ik dan niet snap, is dat onder dictum het dictum B dan staat om een stelpost in te richten. Dat is niet nodig. Dat is een soort bestemmingsreserve binnen de begroting. U kunt gewoon een amendement indienen per onderwerp en zeggen, dit wil ik in de begroting gedekt uit de algemene reserve, dus ik zou u, ik zou u willen ontraden en dan is C ook niet nodig dus. U nou B en C samenvat door te zeggen de bovenstaande punten panklaar in uitwerkingsvorm, plus een bijbehorend mogelijk amendement.

Ander raad te doen toekomen. Dan snap ik hem en dan kan ik ermee leven. Oké, helder, dank in ieder geval voor dat deel van de toezegging al. Dit zou een terugvaloptie kunnen zijn, hè? Wat zou het college vinden van de variant zoals die namelijk een deels ook bedoeld dat het college ook een voorstel doet van nou? Deze set.

Maar de som van ongeveer 1 miljoen zou heel mooi passen in ons beleid. Nou, omdat dat weer niet valt onder het beleid geld zoek bestemming wat ik gisteren nou juist zei van het is. Het is altijd als een bestemming zou zeggen, maar nogmaals, net als u een bestemmingsreserve altijd kunt inzetten of de algemene reserve altijd sorry, een algemene reserve altijd kunt inzetten, kunt u dat straks ook, dus het is niet nodig. Maar het past wel bij het behoedzame beleid om alleen maar geld uit te geven en te begroten als je er ook echt een plan voor hebt en niet met een stelpost. Die

Doen we soms wel, maar dan gaat het echt over bijvoorbeeld cao-ontwikkelingen en zo waar we echt van weten dat het eraan komt. Maar voorzitter, op dit laatste punt sla ik dan even aan. Na het debat van gisteren heb ik de hoop dat deze raad zich uitspreekt zo stellig.

Komt, dus dan zou een stelpost misschien wel passend zijn. Nou, maar ik weet niet of die stelpost dan helemaal zo moet worden benut. En ik weet ook niet of de Raad zich unaniem of überhaupt niet schaart achter ieder van die 10 punten. En we hebben gister, volgens mij heb ik u goed gehoord dat er werd gezegd: een goed plan moeten we altijd serieus naar kijken, dus ik zeg u bij deze toe dat we die 10 plannen, 10 punten gaan uitwerken. Nou, dan moet u zelf maar bepalen of het een goed plan is of niet en...

En toen werd er een uitdaging. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor de gestelde vragen en negen moties maar liefst aan mijn kant, dus daar ga ik straks even snel met u doorheen. Niet zoveel vragen zijn gesteld. Ik wil even kort ingaan op de vraag die gesteld is uiteraard door Gemeentebelangen over de Stompwijkseweg. Ik kan u zeggen dat de BAM ons inmiddels wel precies binnen de tijd netjes een brief heeft doen toekomen. Die brief ligt nu ter beoordeling bij de advocaat, dus wij gaan binnenkort verder met de BAM in overleg en wat ik u nu kan toezeggen, en dat had ik volgens mij ook al eerder gedaan, is dat wij de plekken die wij onveilig achten in de Stompwijkseweg, dat stadsbeheer die aan het inventariseren is en dat die zullen worden opgepakt. En dat uiteraard, dat wij de uitgaven die we daaraan doen, dat we die zorgvuldig bewaken en bewaren, zodat wij die naar de BAM kunnen declareren op het moment dat daar meer duidelijkheid is. Dan was er een vraag van de heer Van der Velen over Forum Sport. U zei, wat doet dat nou, zo'n kunstgrasveld? Ja, Forum Sport is natuurlijk echt een mooie en grote vereniging, hè? Hij heeft 2000 leden en heeft ook als zodanig een wachtlijst en wat je ziet, met name ze hebben zeven velden en met name het achterste veld is veelvuldig afgekeurd vanwege slechte drainage. Wij stoppen daar echt ook heel veel geld in, in dat onderhoud en iedere keer weer het oplappen van die velden zodat ze bespeelbaar zijn. Met dat kunstgrasveld kunnen we dus de intensiteit van het bespelen enorm omhoog halen en kunnen we dus veel meer dat minder afgekeurd wordt en meer intensief kan worden bespeeld. Daarnaast kunnen we een duurzaamheidsopgave daarmee inlossen, hè, want je kan ook die velden inzetten voor warmteopwekking en dergelijke en het ligt ook in de groene zone, dus we gaan ook aandacht voor diversiteit en groen wat we daar willen versterken, dus in die zin wordt misschien wat er bij het kunstgrasveld minder wordt er daarnaast weer opgevangen. Als het gaat over de moties, dan begin ik even met de moties van de VVD. De eerste gaat over de regionale economische strategie. Nou hebben we natuurlijk wel best wel het een en ander als het gaat over regionale samenwerking. Mijn collega Van Veller heeft daarnet ook iets over gezegd. Er wordt ook iets in de omgevingsvisie die volgende week naar u toe komt dat ook een fors aantal paragrafen over de economie. We hebben Business Park Haaglanden waarin we binnen Haaglanden weer aan tafel zitten. We hebben het fleetszone overleg. We hebben vandaag bij de MRDH het economisch vestigingsklimaat vastgesteld, dus in die zin. Daarmee wil ik zeggen dat we best wel veel hebben. Dus u legt nu de relatie met MKB. Die snap ik heel goed, dus als u het goed vindt dan zou ik heel graag met al die stukken die we hebben met MKB in overleg gaan om te kijken van nou, hoe kunnen we dat nou gaan vormgeven? Eventueel zo'n strategie, maar niet meer niet weer heel veel tijd stoppen in nog weer een andere visie. Dat zou denk ik als ik hem zo mag interpreteren. Dan hebben we het keurmerk veilig ondernemen. Nou, dat keurmerk veilig ondernemen, dat geeft natuurlijk voor ondernemers heel veel als het gaat over preventie voor diefstal, criminaliteit en dergelijke zekerheid. Daarvoor moeten ze zich wel verenigen. Dat is wel echt een eis voor het keurmerk veilig ondernemen om de bedrijventerreinen laat dat nog een beetje te wensen over bij de winkeliers zie je dat natuurlijk wat meer Julianabaan nog niet, maar dan het centrum en Haags Kwartier wel. Dus ik wil hem graag meenemen in die zin dat ik hem onder de aandacht wil brengen en want dat vraagt u natuurlijk ook en kijken of daar behoefte is.

En dan kom ik daarbij u op terug, dan mevrouw.

Dan hoor ik u zeggen dat u hem omarmt, toch? Ja, ja. Dan hebben we de Ondernemersfondsen Huygenskwartier in Dam Centrum. We hebben het daar natuurlijk eerder over gehad bij de tura, als ik het goed heb. Nou ja, de ondernemers, de winkelgebieden op zich doen het goed, maar ook hebben het. Nou ja, hebben we best wel last van extra kosten als het gaat over evenementen, als het gaat over feestverlichting, als het gaat over de bloembakken. Dus in die zin denk ik dat het een welkome aanvulling is. Nu ben ik wel bezig met een economische uitvoeringsagenda. Ik denk dat het heel goed is dat ik dit daarin meeneem en dat ik dan met de ondernemersfondsen ook in gesprek ga hoe dit past en wat er betaald kan van kan worden gerelateerd.

Dan meneer Van Duffelen wil hierop iets vragen. Ja. Ja, voorzitter, want ik heb daar toch een vraag over, want gisteren hebben we bij de tuurramp ook € 15.000 extra voor het huidige kwartier beschikbaar gesteld. Tegelijkertijd lees ik vorige week in de krant dat het idee van een business investeringszone op onvoldoende draagvlak onder ondernemers zelf leidt en daardoor niet van de grond komt. En daar willen we natuurlijk ook graag winkelende florine ondernemers zien.

Me wel af, wat gaat nou ondernemers zelf bijdragen aan de ontwikkeling van hun gebied? Maar ja, je ziet. Je hebt natuurlijk twee dingen, je hebt één het ondernemersfonds dat wordt geïnd krachtens de reclamebelasting. En nou, dat is waar we die 15.000 voor beschikbaar hebben gesteld, omdat die inkomsten vanuit de reclamebelasting enorm tegenvallen. En dat gat hebben we bij natuurramp gedicht en de bedrijfsinvesteringszone. Dat is voor de eigenaren van de panden en die zouden krachtens de bis zouden die ook weer bijdragen aan de kwaliteit van het gebied. Nou, dat heeft het nog niet gehaald. Ze hebben wel een vereniging opgericht en in die zin. Dragen ze zelf ook bij, maar ik begrijp hem zo dat dit is voor het ondernemersfonds.

Wat doet u, meneer Mathlouti? Sorry, ja, gaat uw gang heel kort, want u bent tot 30% over uw tijd. Zeker, zeker, dank u wel. Nou, naar aanleiding van de beantwoording van de wethouder ook in de aankondiging voor de uitvoeringsagenda. Die gaat natuurlijk breder dan alleen deze twee ondernemersfondsen en de motie. Ja, die is dan toch redelijk beperkt. Ik zou liever de uitvoeringsagenda willen afwachten, juist daar het gesprek met elkaar voeren en kijken wat er nog meer nodig is in MKB-land en ondernemers.

En ik denk dat die discussie breder is dan alleen deze twee winkelgebieden. Nou ja, dat laat ik aan u, maar ik zeg, ik kan hem meenemen in de economische uitvoeringsagenda en dan wordt hij inderdaad breder ingepast en dan kunnen we ook aan het ondernemersfonds vragen, want ik heb hier natuurlijk ook nu op dit moment geen bestedingsplan voor. Waar zou dat eventueel voor ingezet kunnen worden? Sorry. Oh ja, de ondernemerstoets. Ik ben in gesprek met MKB omdat wij zien dat we hier veel voorstellen hebben en ik het heel plezierig vind als MKB daar ook advies op kan uitbrengen, net zoals we dat bijvoorbeeld hebben bij de Adviesraad Sociaal Domein of de Adviesraad in Stompwijk. Dus die gesprekken lopen dus, nou ja, ik weet niet of dat helemaal conform de MKB-toets zoals u die misschien beschrijft zal worden uitgevoerd, maar.

Dus ik kom daar zeker bij u op terug, voorzitter. Frank Wilschut. Ik ben heel nieuwsgierig naar de breedte, zeg maar, van zo'n toets, want ik kan me heel goed voorstellen dat als het gaat om ondernemers of over vitaliteit van een bepaald gebied, dat je dan natuurlijk, zeg maar, met MKB erover praat. Maar betekent dit dan ook dat MKB zometeen een mening heeft over iets compleet?

Je eigenlijk kan afvragen, willen zij überhaupt wel een mening over vormen? Nou, ik denk, kijk, het moet natuurlijk uitgewerkt worden, hè, dus dat weet ik nu ook zo niet. Maar het lijkt mij dat zaken die MKB direct raken of regelingen of nieuwe regelingen die geïmplementeerd moeten worden en die op ondernemers toezien, uiteraard moet daar wel een correlatie zijn dat dan MKB een adviesrecht krijgt. Goed. D66 heeft mij gevraagd. Integraal vormgeven van de uitvoeringsplannen. Ik zou daar heel graag. Ik kan de motie omarmen. Ik zou daar heel graag op terugkomen bij u, dan niet met een uitgebreid uitvoeringsplan, want ik zou heel graag gewoon ons en mijn collega Van Veller heeft het net ook al gezegd. We hebben heel veel beleid gemaakt. We willen heel graag door met de uitvoering. Ik snap dat u dat integraal wil, ik sta daar ook helemaal achter. We zijn daar ook al mee bezig, hè? Met de intakegesprekken met de welzijnsgesprekken. De consulenten worden ook op getraind. Daar zijn we het toegang bezig. Ik zou u heel graag in een raadsbrief willen schetsen waar wij precies mee bezig zijn en dan vooral focussen op de uitvoering als het gaat over de asielzoekers en de statushouders. Nou ja, werk is natuurlijk heel belangrijk, dus in die zin omarm ik de motie. En inzet is zeker om zoveel mogelijk statushouders en asielzoekers aan werk te helpen. Vrijwilligerswerk dan wel betaald werk. Dat is uit. Ik vind uiteindelijk de sleutel voor een goede deelname aan de samenleving. Nou, we hebben een persoonlijk plan inburgering en participatie. We zijn bezig met een pilot reïntegratieversneller voor statushouders die nog in een AZC zitten. Ik ben bezig met het regelen van de banenmarkt met de plaatselijke ondernemers op Stationsplein, specifiek voor mensen in het hotel. En we hebben de match maken statushouders dus we zetten daar echt op in. Maar ik kan u daar uiteraard nog schriftelijk op terugkomen in een brief en u daar uitgebreid over informeren. Dan de jongeren zonder startkwalificatie. Nou, die hebben wij in beeld, daar zijn wij zeker mee bezig. We werken met leerwerkmakelaars. We werken met matchmakers, dus die motie kan ik omarmen en kom ik ook bij u op terug hoop te doen. De sportvisie. Nou u noemde al, er is op dit moment ja, er is, we hebben wel een visie op sport, maar we hebben niet echt een sportvisie. We hebben wel een lokaal sportakkoord, daar zijn we mee bezig, die wordt uitgewerkt, die loopt als ik het goed heb nog een jaar. Ik vind het heel goed voorstel om er dan een sportvisie te maken waar we dan het nieuwe sportakkoord ook in integreren. Dus dat is ook sympathiek en dan het cyberveilig en digitaal weerbaar MKB van aandacht LV. Op zich u gaf het aan, hè? We hebben natuurlijk al in de preventie het een en ander gedaan. We hebben één grote seminar georganiseerd, destijds bij Kinepolis in de MOL. Ik denk dat het heel goed is om op die preventie te gaan zitten. Ik zou dit wel met MKB mijn hebben nog geen concrete signalen bereikt, daar moet ik er wel bij zeggen dus. Maar is dit nog één stapje te ver? Ik zou heel graag dit wel onder de aandacht brengen, dus misschien.

Misschien hou hem even vast, maar nu op dit moment.

Nog niet zo groot. Er meeslepend omarmen mevrouw Muller, ja, voorzitter wethouder, dank u wel. Ik begrijp dat u er niet veel signalen van hebt ontvangen, want het is best wel. Ja, toch nog een taboe om slachtoffer te zijn van een digitale aanval en dat levert natuurlijk ook reputatieschade op, dus ik begrijp dat die signalen u niet bereiken. Die hebben mij helaas wel bereikt. Fijn dat u in ieder geval die mogelijkheid wilt onderzoeken als wij de motie zouden aanpassen naar het onderzoeken welke behoefte er is aan zo'n tegemoetkoming en

Is dat beter werkbaar voor u? Op dit moment. Nou, misschien kunt u er dan van maken gewoon onderzoeken of er behoefte is en dan kijken op welke manier we überhaupt misschien iets meer nog in de preventie. Misschien kunnen we daar nog iets op.

En dan zou ik er wel voorstander van zijn. Ja, dank u wel. Dan.

Dank u wel, voorzitter. Laatste kadernota van deze raadsperiode. Ja, wie gaat er terugkomen volgend jaar, wie niet? Ik mocht het niet zeggen, hoorde ik net, dus gaan we niet doen. Maar spannend is het wel en ik wil u vanaf deze plek in ieder geval ook bedanken voor de hele fijne samenwerking op de afgelopen kadernota's, begrotingen en alle andere portefeuilles die ik in bezit heb. Ik was een beetje teleurgesteld, geen promoties in amendementen dus, of ik doe mijn werk fantastisch. U heeft geen aanvullingen, nou laten we het daar maar bij houden. Dank u wel, dank u wel. Nou, GroenLinks heeft geen vraag gesteld, maar wel complimenten uitgedeeld over het asielbeleid. Met name en de teleurstelling landelijk politiek waar we het gisteren ook al over hebben gehad. En ik vind het heel aardig dat u mij complimenteert voor het werk wat ik daar gedaan heb, maar dat had niet zonder de raad gekund. Uw raad heeft natuurlijk aangegeven, ga op zoek naar kleinschalige opvang voor asielzoekers, voor vluchtelingen en dat hebben we als college gedaan. Dus dank is ook aan u en aan het college, die mij daar ook natuurlijk in gesteund heeft. Toen kwam Gemeentebelangen en die was natuurlijk heel nieuwsgierig of er al iets van ouderenhuisvesting in onze gemeente gaat komen in de vorm van een knarrenhof. We hebben natuurlijk meer dan 3000 appartementen in onze gemeente, waarvan een groot deel ook in bezit van een lift in het complex. En die zijn natuurlijk geschikt voor iedereen, maar met name voor ouderen. Omdat het gelijkvloers is. Maar we zijn op dit moment wel met een nieuwe gebiedsontwikkeling bezig en daar kan ik de hele locatie helaas nog niet van noemen. Maar die komt na de zomer heel snel naar u toe, waar we onder andere ouderenhuisvesting willen gaan realiseren. In een substantieel aantal, dus daar moet ik u de hele zomer over in spanning houden. Altijd leuk op vakantie. Wat gaat ze doen, wat gaat ze doen? Dus die komt eraan. Het CDA heel veel vragen, ook over woningbouw. Ik zie alleen de heer Van Duffelen niet, maar daar bent u. Ja, u bevoegd natuurlijk ja, u bent nu 900 woningen aan het bouwen, nou, later bouw ik bouwen ze niet zelf natuurlijk en een deel daarvan is maar sociaal en dan kan ik natuurlijk heel flauw zeggen. U weet dat bouwprojecten 8 tot 10 jaar duren en dat u ze waarschijnlijk in de vorige periode geaccordeerd en geïnitieerd heeft en dat ik die nu aan het bouwen ben. Wat natuurlijk ook zo is, maar we zitten nu op ruim 20% van die 900 die sociaal middelduur zijn is best een fors aantal, maar het grootste aantal komt eraan. En dat is niet alleen omdat ik dat geïnvesteerd heb, maar ook omdat u de verordening aangepast heeft na 30 20%. Het enige nadeel is wel. We hebben het in de commissie ook al een paar keer over gehad dat de bouwprojecten waar substantieel sociale woningbouw in zit op heel veel weerstand stuit. En 3 daarvan bij de Raad van State liggen. Daar kunnen we met zijn allen niks aan doen, maar is wel een feit en de duurdere woningen zit geen weerstand op. Die gaan ook vrij rap en die zitten voornamelijk natuurlijk aan de kant richting Voorschoten. De duiven voor de corridor waarvan we ook altijd gezegd hebben. Daar komt hogere woningbouw om de kosten van de uitkoop terug te verdienen. Dus dat is het resultaat ervan. Maar er komt natuurlijk heel veel aan, maar ik heb de vorige keer het riedeltje al gedaan. Als u daar nog behoefte aan heeft, zou ik zeggen, kijk die uitzending nog even terug. De eerste seniorenwoningen hoopten u binnen een half jaar te verwachten. Ik denk dat u nu dan doelt op maart, dat hij voordat wij allemaal hier niet meer misschien zijn of die er dan komen is een beetje snel. Ik ga wel aanstaande maandag een koopovereenkomst tekenen voor de Zusterdijk, waar de seniorenwoningen die zeer gewenst zijn in Stompwijk gaan komen en binnen een jaar gaat daar niet vol de schop de grond in, dus dat is één, maar daarnaast gaan we ook nog heel veel nieuwe appartementen bouwen die ook seniorenproef zijn en die zitten daar natuurlijk ook gewoon bij, maar ik dacht, Stompwijk is wel even leuk om te noemen, want die schreeuwen al heel lang om seniorenwoningen. Maar die mag ik maandag dus tekenen. U ziet de foto's vanzelf verschijnen. Zijn wij Wassenaar light? Dat ligt eraan hoe je het bekijkt. Wassenaar bekend om best een

Percentage sociale woningbouw. Waarvan akte. Volgens mij was ik er door. Zo ja, dan kijk even wethouder Belt zich.

Ja, dank u, voorzitter, en dank u, Raad. Laat ik beginnen met een primeur, en die staat hier voor, want vanavond lanceren we met trots als college de eerste groene buitenspeelkaart. Die kaart wordt in kleinere vorm breed verspreid in onze gemeente en daarmee dagen we iedereen uit om verder naar buiten te gaan en te genieten van al die mooie plekken die we al hebben. Naar buiten gaan is gezond, dus naar buiten allemaal. En via het speelruimteplan onderhouden en versterken we reeds heel veel van die plekken en daarbij pakken we ook continu kansen, zoals bijvoorbeeld in Parketloo, waar we dit jaar een hele mooie buitenspeelplek hebben kunnen toevoegen met hulp van Jantje Beton en IVN. Dus we kijken ook naar uitbreiding van dat soort plekken, want er is een motie ingediend over dat speelruimteplan en die beschouwen we als steun in de rug. Ook zie ik daar een aantal aandachtspunten in om mee te geven voor dat speelruimteplan om dat te versterken en te vernieuwen, dus die motie kunnen wij ondersteunen. Dan hebben we een aantal partijen wat woorden gezegd over participatie, één van de speerpunten van dit college. De ingezette intensievere koers deze periode rond participatie zetten we ook met deze kadernota voor de komende jaren onverminderd voort. We hebben al een verordening. Het experimenteerprogramma zetten we door en ook vanuit de D66-moties die eerder zijn ingediend voor jongerenparticipatie pakken we ook weer door met het kindervragenuur en met Tien Skip hebben we ook dit najaar weer allerlei sessies voor jongeren, dus dat blijven we doen. We blijven experimenteren, net zoals we onder andere voorbij de omgevingsvisie hebben gedaan en bij Voorburg Noord, wat u allen heeft gezien. Daar staat betrokkenheid van inwoners en buurten centraal. Daar is ook een vraag over gesteld door het CDA: kunnen we nou niet eigenlijk voor iedere buurt zo'n buurtvisie maken? Wij doen dat en daar hebben we eerder ook met elkaar hier over gesproken. Toen heeft het CDA een initiatiefvoorstel ingediend. Toen hebben we ook gezegd, in iedere wijk ligt die participatie anders. In iedere wijk spelen er andere soorten, dus in iedere wijk past een alternatieve vorm van plannen maken en participatie. Zo'n buurtvisie doen we met name in de wijken waar echt heel veel dingen samenkomen, zoals bijvoorbeeld Noord, waar we sociale uitdagingen zien, mobiliteitsuitdagingen en uitdagingen rondom klimaat. Maar nogmaals, het heeft aandacht in al onze wijken dat wij participatie en mensen meenemen en de juiste oplossingen kiezen. Dan is een opmerking gemaakt over het sociaal servicepunt. Ja, dankzij het integraal zorgakkoord en via deze kadernota kunnen we dat versterken en starten we ook met een registratiesysteem dat we dan in 2026 hopen te hebben. Dan vanuit GBLV werd de aandacht gevraagd voor energieopslag in navolging op de motie die bij de ideeënmarkt is aangenomen. Onder andere vanwege netcongestie staat dit onderwerp ook op het netvlies van het college. Vorige keer hebben we ook wel gezegd dat je met dat batterijladen en zeker op buurtniveau wel verstandig moet omgaan, want dat kan juist ook negatieve gevolgen hebben voor die netcongestie, zeker als daarmee gehandeld gaat worden. Ik kan u zeggen dat we volgende week in het college over netcongestie praten en daar ook een stand van zakenbrief naar u toe kunnen sturen. In het najaar hoop ik meer over die motie voor het laden te kunnen aangeven.

Van verschillende partijen, onder andere CDA, Aandacht, VVD, D66. Ik wil nog even iets vragen over het afgelopen punt. Ja. Het antwoord wat u geeft gaat nog niet helemaal in op de vraag van kunt u meenemen? Die die batterijopslag.

Batterijopslag, zeg maar als een soort noodvoorziening voor de wijk. Als idee, die nemen we mee. Daar zullen wij in het netcongestieplan, wat we in het najaar wat uitvoeriger meekomen, kijken hoe batterijopslag daar ook past. Ja, dan ga ik door met klimaatadaptatie en de aandacht die verschillende partijen daarvoor gevraagd hebben. Nou ja, wat u in de kadernota ook ziet, is dat we met het groenactieplan verder doorzetten. Er komt een bomenplan ook volgende week aan. Met schoolpleinen gaan we verder aan de slag. Natuurlijke oevers. Nou ja, verschillende acties om onze gemeente echt daarvoor klaar te stomen. En dan zijn er nog twee moties ingediend, één over watertappunten. Ja, belangrijke sympathieke motie, denk ik. Die watertappunten dienen heel veel doelen: gezondheid, klimaatadaptatie, jongeren op gezond gewicht, duurzaamheid. Nou ja, het dictum zorgde even bij onze ambtelijke organisatie voor toch wat vragen, omdat er stond maximaal uitbreiden. We hebben reeds 17 punten gerealiseerd, continu vanuit projecten is dat meegelift. Maar wij kunnen deze motie omarmen om daarmee het netwerk te versterken.

Zeg maar dekkend te maken. En ook de

Niet is dat te gaan toevoegen. Meneer Van Duffelen heeft op dit punt de vraag. Ja, voorzitter, ik heb toch even een vraag bij die waterstappunten, want het is ook hartstikke sympathiek en goed voor de gezondheid. Maar tegelijkertijd is water ook een schaars goed aan het worden en gaan we er de komende jaren, en de wethouder wonen gaf het al aan, nog heel veel woningen bijbouwen. Die mensen willen straks ook allemaal schoon drinkwater. In hoeverre kan een uitbreiding van het aantal punten daar nog een knelpunt gaan worden dat op de eerste plaats?

De tweede vraag is: wie gaat dat dan betalen, die kosten voor dat tappunt? Nou, dat gebruik van die watertappunten, zeg maar qua waterhoeveelheid, valt in zoverre in het niet bij de gezondheid en het juiste bevorderen van het drinken van water, dat dat eigenlijk wegvalt, hè? Dat is ook het beleid van Dunea. Dat hebben ze zelf ook neergezet, dus dat valt er in weeg de kosten. Daar liggen ook afspraken voor dat er initiële investeringskosten bij de gemeente liggen en de rest van de kosten, dus het onderhoud, het weghalen, het schoonhouden, liggen voornamelijk bij Dunea. En daar zien we vanuit doelheffingen en klimaatadaptatie kansen om dat verder uit te rollen. Dan tot slot de motie zonnebrandpalen. Ja, dit sluit heel erg aan. Natuurlijk, veilig buitenspelen. Dat hoort ook dat je goed beschermd bent tegen de zon, zeker met die oplopende... Ja, de tijd is op met het risico op kanker. Daarom hebben we als college vorig jaar met de GGD ingezet om die zonnebrandpalen te plaatsen. Er staan er nu 6 in onze gemeente. Dat is afhankelijk van de rijksubsidie, maar we gaan kijken, dus we willen die motie steunen.

Om dat langer door te zetten, mevrouw Mulder. Ja, voorzitter, wethouder, dank u wel. Ik weet dat uw tijd op is, dus ik zal een ja-neevraag stellen. Zou het mogelijk zijn om die zonnebrandpalen te combineren met...

Makkelijker te beheersen onderhouden is? We zullen kijken waar ze op de meest prominente parken, dus

Worden inderdaad dicht bij elkaar geplaatst kunnen worden. Ik kijk voor een hele korte reactie naar de wethouder Keus. Ja, zijn reactie is, ja, nee, bent u

Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat wij deze laatste kadernota van deze periode hebben. De fabel dat het altijd aan mij ligt dat de spreektijd op is, is hopelijk voorgoed uit de wereld. Voorzitter, ik heb acht moties en ik snap dat ik moet opschieten, dus dat gaan we ook doen. Laten we beginnen bij verkeersveiligheid. Belangrijk thema, blij ook met alle mooie woorden over het actieplan en het ongeduld om daar echt heel snel mee aan de slag te gaan. Hartstikke goed. De motie veilige schoolzones, ook in relatie tot de eerdere motie die bij het actieplan is ingediend door de fractie van het CDA over de ervaringen die te betrekken van de gemeente Den Haag met schoolstraten. Wat ik heb besproken met de wethouder daar en ook heb gelezen, is dat zij met negen scholen aan de slag zijn gegaan en waar ze bij zes scholen echt de conclusie hebben getrokken dat ze dat ook door gaan zetten en bij drie niet. Dus ik zou zeggen, een geslaagd experiment. Ze willen dat ook doorpakken. Wij zijn inmiddels ook in gesprek met scholen hierover. Nu is het animo niet per se gelijk heel hoog, omdat er best wel wat bij komt kijken. Ook de rol van ouders die daar een rol bij hebben in de uitvoering, politie die ook een rol heeft. Maar hoe ik dit met elkaar in relatie zie, deze moties, is dat we volgens mij voldoende hebben om hier serieus zelf ook werk van te gaan maken en dan de aanmoediging vanuit de motie om daar echt met drie concrete scholen een pilot mee te starten. Dus in principe doen we.

Vraag, want ik snap denk ik niet helemaal. Als we het al gaan doen, waarom moeten we dan nog een pilot doen? Nou, voorzitter, ik kan me voorstellen, kijk, je kan dit niet een keer heel groot uitrollen, dus er komt heel veel bij kijken. Elke school heeft daarin maatwerk ook nodig, want de situatie is anders en ik denk wel dat het goed is dat we daar ervaringen mee gaan opdoen voordat we het echt helemaal verankeren in beleid. Dus ik wil ook die lokale context, wil ik daarin betrekken. Daarom.

Dat het op zich goed is dat we daar met drie scholen mee gaan beginnen. Voorzitter, dan graag naar het integraal uitvoeringsplan, 30 km per uur, veilige straten en fietsroutes. Nou, wederom ook helemaal in lijn met het actieplan verkeersveiligheid. Wij hebben ook aangegeven dat we met drie straten concreet aan de slag gaan: Rodelaan, Nieuwstraat. We hebben ook later aangegeven de Prinses Mariannelaan, dat we daar een onderzoek naar willen gaan doen om dat op te waarderen naar 30. Er komt veel bij kijken, ook qua vervoer om maar even wat te zeggen. Hulpdiensten, dus daar moeten we gewoon lessen mee. Daar moeten we gewoon ervaring mee gaan opdoen. Ook in de koersnotitie omgevingsvisie hebben we het opgenomen. Alleen de hoofdwegen laten we 50, maar de norm wordt echt naar 30. En samen met de MBDA zijn we ook bezig om een aanpak te bedenken, met name ook inderdaad als het gaat over de hulpdiensten en het vroegtijdig betrekken van het openbaar vervoer. Dus ja, daar worden allerlei concrete stappen al ingezet. Dus voor het college betreft is deze motie sympathiek, maar wel overbodig omdat we eigenlijk al heel veel stappen hierop nemen. Voorzitter, dan even een vraag vanuit GBLV met betrekking tot OV en in Stompwijk naar Leidschendam en ook mobiliteitsplan Leidschendam Zuid in relatie tot overgrote ontwikkelingen ten aanzien van het OV inderdaad. Er is een enquête geweest. Er is veel interesse vanuit Stompwijk om een busverbinding naar Leidschendam te krijgen. Ik vind dat eigenlijk ook dat dat moet, gewoon dat de kernen goed met elkaar verbonden zijn, ook vanuit de huisartsen. Vanuit Luiten ook het bericht van in het kader van werkgelegenheid om ook openbaar vervoer in te zetten, dus dat is positief. We zijn dat nader aan het uitwerken, die toezegging. Die kan ik doen richting de begroting om in kaart te brengen om in januari te kunnen starten, althans dat de bus kan gaan rijden, dus dat ga ik in kaart brengen. En verder ten aanzien van Leidschendam Zuid zijn we bezig met eigenlijk een, ja, ik kan het wel een mobiliteitsplan inderdaad inmiddels wel noemen, waarbij ook de halte scherp in beeld is waar we met MBDA goed in gesprek zijn en een verkenning eind van dit jaar kunnen opleveren aan de Raad en daarbij ook de verdere planning. Dan de Huygenstunnel. Voorzitter, er ligt een motie vanuit CDA. Ik las vandaag in het krantje dat het opvallend stil blijft vanuit Lijst Hilbrand Nawijn als het gaat om tunnels. Nou, ik ben blij dat de heer Visser en mevrouw...

Muller, het is wel opgevallen dat we met een huidig tunnel bezig zijn, dus

Meneer Visser, even voor de volledigheid, mede ingediend door de VVD, ook dan inderdaad ook goed dat de VVD en ik ga er eigenlijk vanuit dat u dat iedereen hier natuurlijk goed weten waar we mee bezig zijn. Ik denk een hele goede motie. Ik vind hem iets te concreet, weliswaar als het gaat over één FTE om dat zo concreet ja over te nemen om het zo maar te zeggen. Dus we zijn ook goed in gesprek, ook juist met de initiatiefgroep van de huidige stundels.

Stondels. Ik ook dat we dat niet het geval zou zijn. Dat komt me toch een beetje verrassend over.

In principe sympathiek, mevrouw Van den Heuvel. In principe sympathiek, maar de twee keer rapportage. Volgens mij kunnen we dan voor via het projectenboek en één FTE. Ik hoop dat u het college de ruimte geeft.

Geeft om zelf die FTE invulling om die daarin vorm te geven. Ik snap helemaal de FTE. Stel nou in het hypothetische geval dat we die een FTE eruit halen en

En we de rapportages gaan mee in de lijn die we

Wel kunnen omarmen? Zeker, ja. Voorzitter, dan een brug naar de Vlietlijn. Er liggen twee moties, één om het alternatieve scenario van de buren van de Binckhorst te onderzoeken. Allereerst natuurlijk veel dank aan de buren en de mensen die in de werkgroep zitten vanuit Voorburg voor hun betrokkenheid en ook complimenten voor de wijze waarop zij inhoudelijk hun bijdrage daaraan leveren. Ik moet deze motie desalniettemin wel ontraden, want het vraagt eigenlijk een nieuw tracé te onderzoeken, terwijl de gemeenteraad hier in '23 een voorkeursalternatief heeft vastgesteld. Dus dat gaat tegen die procedure in. Ik kan me voorstellen dat als er een zienswijze wordt ingediend op het gebiedsprogramma dat na de zomer uw kant op komt, dat wij daar natuurlijk vanuit het project ook serieus op gaan antwoorden en ook zullen beoordelen. Dus ontraden dan, voorzitter. De tunnelvariant, natuurlijk het allerliefst alles onder de grond, allerliefst zelfs een metro. En dat meen ik oprecht, maar dit is echt enorm duur. Dus ook in de vorige fase ook gekeken naar de aanlanding om dat ondergronds te doen, maar dan heb je het over gigantische bedragen. De vergelijking met Den Haag gaat ook niet op. Den Haag heeft veel, je kan ook veel doen, nog met woningbouw en met financiering vanuit het Rijk en zelf geld bijleggen. Dus ja, die context is echt anders voor ons. Natuurlijk, onderzoek kan alles, maar moet ook realistisch zijn, denk ik. Er is ook niet direct een aanleiding in deze fase waarin we zitten om het te onderzoeken, maar...

Oordeelraad. Dan voorzitter, kort de mal, daar zijn Heuvel op dit punt nog. Ja, dank u wel, toch even terug nog naar de motie aangaande, hè? De buren van de winkel noem ik hem maar even voor het gemak. Ik hoor u zeggen: er is al veel als deze werkgroep meegaat in, nou ja, en te komen zienswijzeprocedure en ze doen daar hun oproep nog een keer, dan moeten we hem sowieso omarmen. Dus eigenlijk zeggen we nog steeds met elkaar hetzelfde, dat we gaan antwoorden op hetgeen.

Dan, voorzitter, de mail en de heer Van Duffelen nog even op dit punt en dan ronden we het punt af. Ja, want ik vind een serieus antwoord geven of iets meenemen nog wel een verschil, dus er kan wel een zienswijze komen en dan moet u hem serieus of wij moeten een serieus antwoord gaan geven, maar dat is wat anders.

Dan het meenemen nu en er nog eens naar kijken is een alternatief en kunnen we er wat mee doen. Wat is het dan? Ja, voorzitter, ik wees net ook al op de procedure die we hebben doorlopen. We hebben hier de verkenning afgesloten met het masterplan bereikbaarheid Binckhorst. Daar is een voorkeurstracé vastgesteld door de raad en ik heb de opdracht gekregen en ook de bestuursovereenkomst om dat tracé naar de plannen- en studiefase toe te brengen. En die zijn we nu aan het onderzoeken, dus dat verhoudt zich niet goed ten opzichte van weer teruggrijpen op een andere variant. Maar nogmaals hierbij, we gaan er gewoon een serieus antwoord op geven, ook op de inhoudelijke punten van het alternatieve plan. Ja, voorzitter, dan de Mall werd al gezegd, hè, zet inderdaad in op parkeerregulering om de inwoners rondom de Mall te beschermen tegen de bezoekers die een auto in de wijken willen gaan parkeren. Daarvoor zijn we nu bezig met de participatie. Er wordt een raadpleging ook gedaan en naar aanleiding daarvan zal er ook een aanwijzingsbesluit worden voorbereid en ook met de financiële onderbouwing. Daarnaast inderdaad het OMC, daar hebben we ook geëvalueerd. Dat kan ik nog een keer met u delen, ook de uitkomst daarvan. Het is echt natuurlijk een moeilijk verhaal om te zeggen van ja, het is nu heel druk, maar als we dit niet hadden gehad, dan was het echt een complete chaos geweest. Maar het OMC doet echt zijn werk en dat is ook de reden waarom we hiervoor extra geld bij de kadernota hebben aangevraagd. En daarnaast gaan we dit jaar starten met de aanpassing van de Heuvelweg. De verwachting is dat we eind dit jaar de werkzaamheden hebben gerealiseerd en ik kan u ook zeggen dat we de subsidie voor de halte Heuvelweg ook binnen hebben vanuit de MRDH, waardoor we concreet aan de slag gaan met de halte. De vervoersplannen vandaag in de MRDH-bestuurscommissie zijn vastgesteld, waardoor ook tram 2 en 6 in het weekend vaker gaan rijden, nadat we daar intensief voor hebben gelobbyd met elkaar. De shuttle, de onbemande shuttle vanaf station Mariahoeve, is nog steeds in onderzoek. Ik ga vrijdag naar Rotterdam, waar een shuttle onbemand richting het vliegveld in gebruik wordt genomen, dus ook daarin blijven we inzetten om innovatie toe te laten. Nou, kabelbaan hebben we hier een mooie beeldvorming over. Had P+R-cijfers nog steeds in gesprek, ook met de gemeente Den Haag, en daar zetten we serieus in om daar geld voor te reserveren. Kortom, we zijn nog bezig met samenwerking en een hele samenwerkingsagenda met de Mall en ook andere partijen. Dus wat dat betreft denk ik dat we op heel veel inzetten en dat er zeker perspectief in zit en dat er echt goede afspraken gemaakt gaan worden. Voorzitter, dan heb ik drie moties en daar ga ik kort doorheen voor de jeugd en dat ze eigenlijk is dat. Doe dat het onderwerp tekort. Ik wil ze graag daarom in samenhang bespreken, kinderopvang, dat is eigenlijk waar het alle drie over gaat. In tegenstelling tot Scandinavië hebben wij niet een systeem dat op een pedagogische visie is gebouwd, maar als een arbeidsmarktinstrument. En dat zie je dus ook terug in waar het nu allemaal knelt. Binnen dit stelsel hebben we ook de voorschoolse educatie, waar ook in de motie over het bereik daarvan wordt gesproken en terecht. Het zijn twee dingen: één, het bereik is inderdaad niet goed. Dat blijkt uit de peutermonitor en inderdaad. We zien in die VE-klassen dat er steeds meer kinderen komen waar niet per se taal of spraak het probleem is, maar dat er eigenlijk in de context van het kind iets aan de hand is of dat er een zorgvraag is. En daar hebben we gewoon geen aanbod voor. Ik ben daarom ook zeer positief, met name over de motie doorgaande leerlijnen, die eigenlijk oproept en ook een steun in de rug geeft om juist buiten het systeem om, althans buiten de gebaande paden, echt te gaan kijken wat nou nodig is voor die kinderen in hun eerste jaren qua ontwikkeling. En wat hebben we dan wat goed is en wat missen we in dat aanbod? En ik zou graag het voorstel willen doen om ook recht op passende kinderopvang te betrekken bij de motie van de doorgaande leerlijnen en dan kan ik ook een breder verhaal presenteren en dan kan ik die motie dan ook omarmen in zijn totaliteit. Dan even als het gaat over het bereik, terecht uit de peutermonitor blijkt dat het bereik anders is dan we dachten. We zijn meteen in gesprek gegaan met de JGZ, die de verwijzingen doet naar de VE. We zijn als een van de grootste aanbieders van VE met veel kinderen in gesprek gegaan. Hoe kan het nou dat dit bereik niet is wat we met elkaar dachten dat het was? Het zit hem in definitiekwesties, maar het zit hem ook in de keten, dus over informatie kunnen delen. Ja, nee, dat pakken we echt aan. Dat nemen we heel serieus. Dat pakken we aan om te zorgen dat dat bereik omhoog gaat. Ook dat de kinderopvang ook de mogelijkheden krijgt om na te bellen als we weten dat er een indicatie is gegeven. En daarover kan ik u in een jaarbrief die hoort bij de LEA na de zomer nader informeren en we kunnen dan ook die is aangevraagd inmiddels ook een beeldvorming hebben aangevraagd, zodat...

Ja, maar uw vraag moet het dan wel? Kort goed, doe maar. Werd daar gekozen, maar dat gaat dan over de laatste motie over bereik en gebruik VVE. Er lag natuurlijk al een motie met deze toelichting. Geeft u eigenlijk antwoord op die eerder ingediende motie. Daarmee wordt de motie die we vandaag zien natuurlijk heel overbodig. Ik zou dan zeggen dat die trekken we in, daar houden we het dictum van de vorige motie gewoon aan zoals bekend en ook vaak natuurlijk over gesproken. En

Benieuwd naar de brief over een aantal maanden. We gaan het zien. Mooi, voorzitter. Ik ben volgens mij door mijn vraag heen ten aanzien van de moties over de kinderopvang, de doorgaande leerlijnen. Daar zou ik graag het voorstel willen doen aan de indieners van de motie om daar ook bij te betrekken: recht op passende kinderopvang, eigenlijk gelijk aan het onderwijs, inclusief onderwijs. Ook inclusieve kinderopvang, waar we ook met de partners van de stuurgroep Jeugd en Onderwijs een voorstel voor aan het ontwikkelen zijn. En dan denk ik dat we ook steeds meer toegroeien naar het feit dat kinderopvang een publieke voorziening wordt in plaats van een arbeidsmarktinstrument. Dus als met dat.

Dat aanbod zou ik de doorgaande leerlijnen motie kunnen omarmen. Dank u wel even voor.

Voor mijn administratie. Welke motie had u het net over, welk nummer? Even kijken.

Het woord is aan de portefeuillehouder voor het beantwoorden van de AMF. Dezelfde vraag, ja, 27 moties. Als we alle minuut krijgen, zitten we al bijna op de tijd en dat maakt het een beetje lastig. Ik ga toch ook iets zeggen over niet moties? Één is tussen opmerking of in ieder geval opmerking van mevrouw Van Weers over de Keti Koti en de motie. U heeft daar vandaag of gister een raadsbrief over gekregen en ook hoe daar door de werkgroep die uit die motie is gevolgd invulling aan is gegeven. Dus uw suggestie dat daar nou ja vertraagd mee gewerkt is. We zijn bezig met alle activiteiten die uit de samenleving zelf komen en de mensen die zich tot de doelgroep berekeningen van die motie, dus daar wordt wel degelijk hard aan gewerkt. Wil ik wel even hardop gezegd hebben, omdat anders die mensen hun inspanningen ook tekort doen, want het is een werkgroep die behoorlijk hard aan de slag is en vaak bezig is met activiteiten. Over AI dus veel over gezegd motie die die die geeft ook deels richting aan dingen waar we het al eerder over hebben gehad, hè? Dus dat is prima om dat te doen, dan ga ik u vast zeggen, dan betrek ik die motie wel bij dat als dat beleid wat in ontwikkeling is er is dan leggen we hem daarnaast en zeggen we dan, wat moet er nog meer dan hè? Want hoe nemen we dat in elkaar mee dus? Want dat dat volgens mij kan dat heel goed parallel oplopen en kunnen we dan met elkaar samen vaststellen hoe we het in deze gemeente met elkaar willen doen, dus dat is prima. Ik heb even deze. Want ik ga ook iets zeggen over de opmerkingen en ik vind ook dat we daar elkaar niet teveel in moeten napraten over handhaving en over op parkeren en over afval. Want ik hoor, mensen zeggen dat we nou eens een keer daadwerkelijk gaan handhaven. Dat we nou alleen een keer daarmee aan de slag gaan en dat is gewoon niet eerlijk. We hebben daar echt veel mensen hard aan werk. We hebben in het vorig jaar hebben we 1350 keer opgetreden tegen in parkeerverband blauwe zones, stilstaand verkeer, parkeerverbod, excessief parkeren, op de hoek parkeren, dubbel parkeren. We hebben 200 keer 1 registratie gedaan over afval en dan hebben we nog meer cijfers over vorig jaar, maar dit gaan we even parkeren en afval. Dit jaar zitten we al op 1300 registraties, dus dat zijn verbale en waarschuwingen die opleiden naar bestuurlijk handhaven. 1300 op parkeren. Dus mensen die zeggen, we zien nooit iemand handhaven of ga nou eens een keer daadwerkelijk handhaven. Het is niet waar als je dat zegt, dus was daar een beetje mee op. Zou mijn vriendelijke verzoek zijn. Dan de jaarlijkse discussie over het vuurwerkverbod daarvan. Stel ik voor dat u eerst met elkaar bepaalt wat de wenselijkheid van de motie is en dat ik in tweede termijn iets zeg over de uitvoerbaarheid en de haalbaarheid en de kosten die ermee gepaard gaan. Want daar kan ik heel veel over zeggen. Maar ik vind ook wel dat er een vraag ligt over wat de rol van de overheid bij vuurwerkshows moet zijn, dus die laat ik even in de tweede termijn aan u en dan kom ik aan het eind in de tweede termijn van het college even terug op die punten die ik noem. Als het gaat om het joods vastgoed, hebben we het gisteren natuurlijk over gehad. Maar eigenlijk van die discussie kreeg ik van. Kreeg ik wel nog informatie die mij ook wat. Nou ja, ik zal niet verrassen, maar wel nieuw voor mij was anders had ik het gister wel met u gedeeld, maar het ik heb u gister verteld dat het college gekozen heeft voor de light aanpak en de toets op die 39 panden en ik zag dat op de site die werd aangehaald als daar wil je niet op rood staan dat wij inderdaad daar op groen staan. Dus dan maakt dat de aanleiding van de motie anders wordt, hè? Dus dan wordt het een nog steeds een verzoek om een onderzoek te doen naar wat er gebeurd is. Maar die plaats ik dan in de context van nou ja, zeer belangrijk belanghebbende en belangwekkende en betrokken interesse in de geschiedenis. En dan moet je hem vind ik niet plaatsen in dat pointer onderzoek, maar in het kader van wat we allemaal hebben gedaan om

Jaren de Tweede Wereldoorlog goed wat er gebeurd is voor het voetlicht te brengen, hè? Zoals. Nou ja, dat begon eigenlijk al met het grote monument in het midden, de namen op het monument. Het boek over de 70 jaar bevrijding, de grote activiteitenreeks van dingen die we de afgelopen maanden in 80 jaar vrijheid hebben gedaan, die overigens een vervolg nog krijgen, zeg ik u binnenkort ook op schrift op 13 augustus op Bronbeek over de Indische geschiedenis en Voorburg of Leidschendam-Voorburg, omdat we hem daar ook nog dan 80 jaar vrijheid afronden. Dus dat is dan. Dat is dan een andere context, vind ik dan. Dan zoals het gisteren werd geschetst. En dan denk ik ja, nou goed, dan is het iets waar u zelf dan.

Maar dan is het niet zo dat wij nog

Bij die laatste paar gemeentes horen die daar niks in doen en Visser anderen zag een vinger. Ja, voorzitter. Ik dank de burgemeester inderdaad voor het feit dat hij me daarop wees. Ik heb dat natuurlijk nog even nagekeken. En wat u leest en vaststelt, klopt wel met een kleine kanttekening. Dat daar waar Pointer, want daar gaat het in dit geval om, op wijst is dat er bij ons één onderzoek is gedaan. Maar dat is het onderzoek wat je kunt lezen in het boek dat is verschenen naar aanleiding van de Stolpersteine. En dat is dus de bevestiging van het feit dat het plaats heeft gevonden, maar niet het feit van wat en hoe het precies is gebeurd. Dus Pointer noemt het zelf het vooronderzoek. Met andere woorden, er is aardig wat gedocumenteerd en dat maakt zometeen wat mij betreft, als de motie tot uitvoering wordt gebracht, het onderzoek naar de rest van het verhaal eenvoudiger omdat daarmee de grondslag voor het onderzoek al gelegd is. Maar de inhoudelijkheid van de motie blijft in dat opzicht rechtop staan. Dus we zijn... Laat ik het...

Ja, ja, nou ja, de aanvliegroute gisteren was: we staan op rood, horen bij de laatste acht, geloof ik, dat het was gemeentes die dat niet hebben en die niet groen hebben, maar die op rood staan. Nou, dat is. Ik heb net geschetst wat ik heb geschetst, dus vervolgens is het natuurlijk aan u om dat af te wegen verder. Dan de motie die er bij mij nog ligt over de NIS2, bio, ja, daarvan zeg ik het. Daar staat een groot bedrag gevraagd in de kadernota begroting voor volgend jaar, omdat we daar heel veel in moeten doen. U heeft ook een bijeenkomst over gehad waar u als raad ook uitgelegd heeft gekregen wat de verantwoordelijkheden van het bestuursorgaan gemeenteraad zijn als het gaat om kennisbevordering onderling en nou ja, betrokkenheid en we gaan ook helemaal aan de slag met de fysieke weerbaarheid als het gaat om cyber, nou, noem het allemaal. Dus wat dat betreft staat er wat hier gevraagd wordt in de kadernota opgenomen. Het is niet eenvoudig om even tussendoor financiële middelen uit Europa te krijgen, zonder daar een heel programma. Europese subsidies dus ja, we kijken altijd of er mogelijkheden zijn in potjes en als het gaat om incidenten, hele potjes maken we daar best wel wat gebruik van. Maar verder ja, wat hier staat is het effect wat deze motie beoogt gaan we doen, want die plannen staan.

Voorzitter, dat zijn de dingen die op mijn bordje lagen. Mevrouw Boer. Ja, voorzitter, dan heb ik even gemist. Het punt waar ook wordt opgenomen dat de digitale weerbaarheid en cyberveiligheid integraal onderdeel zijn van het informatie- en werkprogramma voor de volgende gemeenteraad.

En het nieuwe college. Maar wellicht heb ik daar overheen gekeken. Nee, de wet zegt dat het verplicht is voor iedereen die in de gemeenteraad komt, die bij de gemeente werkt of commissielid wordt. Dus dat is ook laatst met u gedeeld. Dat hoeft niet apart ergens te staan. Dat is gewoon een verplichting, dus dat wordt gewoon in de geld taakopvatting van iedereen die iets met de gemeente doet, die een device van de gemeente bijvoorbeeld.

Dat is dan de afsluiting van de eerste termijn, college. Ik

Kijk even naar de raad, wilt u in één keer door naar de tweede termijn? Nee, ja nee, ik zou graag een ordevoorstel willen doen om ook even te schorsen, zodat we kunnen overleggen. Schorsing behoefte een 20 minuten, 20 minuten dat is.

Goed, het is nu 22:36. Mijn ervaring leert dat we dan om 23:00 verdergaan. Dan open ik dit debat om 23:00.

Ja, beste mensen, voldoende mensen aanwezig in de zaal om de vergadering te kunnen heropenen. We beginnen met de tweede termijn van de zijde van de gemeenteraad en dat doen we in dezelfde volgorde als de eerste termijn. Dus als eerste geef ik het woord.

Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, nog 7 minuten. Toch even voordat ik op de inhoud inga, even een kleine correctie. Of dat nou goed ging. Ik had zojuist even met mevrouw Muller oogcontact bij het begin van haar inbreng, omdat ik meende te horen dat zij zei dat dit mijn laatste kadernota zou zijn. Dat is zeker niet zo, als het aan mij ligt in ieder geval. Het is de laatste kadernota van dit seizoen, dus voordat dat morgen ook misschien verkeerd in de pers staat. Dank aan de wethouder met betrekking tot het antwoord op vastgoed. Wij kijken uit naar de behandeling van de vastgoednota na de zomer en ik ga ervan uit, mocht er tussentijds iets veranderen, dat we daarvan op de hoogte worden gesteld. Aangaande de moties, de economische moties noem ik maar even 24, 25, 26, 27. Nummer 26 trekken wij terug omdat de wethouder heeft aangegeven hierover in gesprek te gaan met zowel MKB als de andere partners. Dus dat horen wij TCT graag. Onze twee moties betreffende de doorberekende buren van de Binck noem ik ze maar even en de tunnelvariant nummer 17 respectievelijk 18. Ik ben zojuist door verschillende collega's benaderd dat ze mee tekenen en daarmee heeft de motie bijna volledige steun en ik hoop in deze laatste 5 minuten toch dat we daar unaniem van kunnen maken, dus ik hoor graag of dat lukt of wat daar misschien nog voor nodig is. De Huygenstunnel heb ik van de heer Visser doorgekregen dat hij is aangepast en daarmee, nou de wethouder zei het al, hè? Nummer 19 kan dan door de wethouder omarmd worden. Dat is ook fijn. Dan hebben we op alle infrastructurele participatieve elementen een meerderheid. Ja, ik dacht, ga ik nou nog iets zeggen over de motie Joods vastgoed en misschien dat ik het toch maar moet doen. Het is een gevoelig onderwerp. Ik snap de intentie waarom we dit zouden willen, hè? Ik snap ook nog dat het leeft bij mensen of dat mensen er toch behoefte aan hebben. Tegelijkertijd, als je ziet het rijtje wat we eigenlijk ook al gedaan hebben, denk ik dat ik me afvraag wat nou dit onderzoek nog toe zou voegen dan wel wat we met dit onderzoek nog extra zouden kunnen of...

Dus dat is dat. Misschien de vraag aan de heer Visser. Meneer Visser, dank u wel, voorzitter. Gelukkig dat ik nog net beademing heel veel dan, zoals ik eerder begon dan nu mijn toestemming gaf. De op zich is simpel. Wat wij op dit moment weten, is het feit dat er Joodse erfgoed vastgoed in beslag is genomen van ja op dat thema. We weten niet hoe, en we weten niet wie het gedaan heeft en welke mechanismes daar allemaal aan de grondslag hebben gelegen. Er zijn rollen geweest van overheden die enerzijds verplichtend waren en anderzijds misschien uit de koker kwamen van hun toenmalige bestuurder. Er zijn rollen geweest van politie, er zijn rollen geweest van Kadaster, die voor in de wetten al dan niet in de wet geregeld waren. Maar misschien iets teveel hebben gedaan of te weinig hebben gedaan. Met andere woorden, dat soort beelden moeten wat mij betreft duidelijk gemaakt worden, zodat je ook naar de toekomst toe kunt aantonen in welke omstandigheden je kunt verkeren en wat er dan gaat gebeuren als in dit geval dan een democratische rechtorde wat zwak in elkaar zit en dat we eventueel kunnen leren van wat er toen heeft plaatsgevonden. Vanuit het uitgangspunt dat.

Dat nooit meer en in dat opzicht is het gewoon goed om het.

Triest verhaal compleet te maken. Dank u wel, mevrouw Van den Heuvel. Ja, voorzitter, ik ben het met de heer Visser eens, hè. U zegt dat we dit nooit mogen vergeten en dat we er vooral van moeten leren. Volgens mij hebben we dat ook in onze werkwijze met alles wat we al doen. Ik ben onlangs bij inderdaad de boekpresentatie over de Stolpersteine geweest. Eén van mijn fractieleden is geïnterviewd daarvoor als één van de jongste raadsleden, samen met mevrouw Veld. Dus als u zegt, we moeten het in herinnering houden en brengen en ervan leren, dan denk ik, dan doen we eigenlijk al best wel veel en zie ik nu niet meteen de toegevoegde waarde.

Meneer Visser, dus de laatste korte keer en anders mag het in de termijn van uw fractievoorzitter. Dank u wel, voorzitter. We zijn wat dat betreft, zeg maar halverwege en het is eigenlijk een boek waarvan het laatste hoofdstuk niet geschreven is. Het zou zonde zijn als we de gelegenheid niet gebruiken, zeker in de gedachte van dat we nu 80 jaar vrijheid, maar ook 80 jaar geleden. De omstandigheid waarin onze Joodse medelanders naar huis zijn gekomen en gevonden hebben wat ze gevonden hebben, voor zover ze terugkwamen. Het is zonde als ze dat laatste hoofdstuk ook.

Het boek in dat opzicht kunnen we sluiten. Ik neem hem nog even mee terug. Dank aan wethouder Belt voor het spelen of in ieder geval de speelplekken ook mooi. De kaart vinden we ook leuk natuurlijk. Altijd mooi datagericht, dus we zien vanzelf waar we die kaart aan gaan passen voor nieuwe innovatieve vormen, waaronder de pumptrack. Daar komen we dan nog over te spreken. Voorzitter, ik ga niet alle moties meer langs. Ik denk een heleboel hebben we meegetekend, dus dat spreekt voor zich. Ik zou vanavond willen kenmerken als volgens mij een constructief debat. We staan er goed voor als gemeente, mooie plannen ook nog voor het laatste jaar van deze periode. Een college wat nog steeds hard aan het werk is en hard aan het werk blijft tot het einde. We krijgen zelfs nog na de zomer een aantal beleidsstukken dan wel uitvoeringsstukken. Dus volgens mij rest mij.

Mij rest niks anders meer dan te zeggen: aan de slag en gewoon.

Gewoon doen. Dank u wel, mevrouw Van Weers. Dank u wel, voorzitter. Ik heb maar een kleine mededeling om te zeggen, dus ik blijf even zitten en dat gaat, zeg maar. Ik wil absoluut niet de werkgroep Koloniaal Slapen beschuldigen dat ze niks gedaan hebben. Waar het mij eigenlijk om ging, was dat op 1 juli niets in de gemeente ervan.

Was en dat vond ik een beetje jammer. Dank u wel meneer Rosbenders, ja, dank u wel Voorzitter. Ik begon mijn eerste termijn met de woorden dat we hier de kaders bespreken tot 2029 en dat we hierbij niet over ons graf heen moeten regeren, maar ook bereid moeten zijn om geen onderwerpen door te schuiven die nu ook afgehandeld kunnen worden. Meer dan 25 moties en amendementen die voorliggen, wil de Raad duidelijk een richting geven aan de kadernota. Wethouder Bremer gaf aan dat zij nog deze raadsperiode het gewijzigde bestemmingsplan Vlietland naar de Raad brengt. We horen hier in de Raad nog steeds. Partijen roepen dat ze Vlietland groen willen houden en geen vakantiewoningen willen, maar we weten hier allemaal hoe de rechten en de plichten liggen. Als je je wil, dan moet deze Raad nu knopen doorhakken. GroenLinks gaf zojuist nog aan te wachten op een nieuw bestemmingsplan. Dat betekent dat er sowieso huisjes komen. Ik constateer nu ook dat er geen motie of amendement wordt ingediend om in die periode tot en met 2029 geld vrij te maken voor een Vlietland zonder recreatiewoningen. Laten we dan ook eerlijk zijn naar onze inwoners en buurgemeenten. Met andere woorden, nu boter bij de vis of straks inhoudelijk meedenken hoe we deze huisjes zo goed mogelijk, met behoud van zoveel mogelijk groen, kunnen inpassen. Gemeentebelangen heeft steeds gevraagd.

Gevraagd om ik ga even over naar het vuurwerkverbod. Gemeentebelangen heeft steeds gevraagd om

Om shows op oudjaarsavond. Wat ons betreft is dit

Meneer Streefkerk, nog op het vorige punt? Ja, op Vliet. Dank u. Kijk, de kadernota gaat natuurlijk over langjarig beleid en Vlietland. Als we daar inderdaad zo'n uitgave zouden doen als de heer Rosbenders omschrijft, is dat natuurlijk eenmalig geld, dus dat kan wel degelijk ook in de begroting geregeld worden. Dus dat hoeft toch niet uit te sluiten dat we nu zomaar als raad, want dat is natuurlijk een beetje de insinuatie dat we...

Nu moeten we zeggen: ja, we gaan niks meer aan dat plan daar doen. Wat ik aangeef is dat we met de Kadernota's richting geven die wij willen dat de gemeente opgaat en we leveren 25 moties en amendementen in waarin we als Raad een andere richting aan het college meegeven dan is opgeschreven in de Kadernota. Ik constateer dat daar geen richtingswijziging ten aanzien van Vlietland tussen zit. Ik ga verder met het vuurwerkverbod. Shows op oudejaarsavond, dat is iets wat wij als Gemeentebelangen al veel langer geroepen hebben dat dat een goed plan is. Dus als dat onderdeel uit de motie, vinden wij dat zeker de moeite waard. Ten aanzien van het vuurwerkverbod dat genoemd wordt, hebben we reeds een debat gevoerd met de burgemeester op initiatief van Gemeentebelangen in de commissie over de begrotingsbehandeling vorig jaar oktober. De antwoorden van de burgemeester waren toen heel duidelijk, en ik ga ervan uit dat het antwoord...

Tweede termijn van de burgemeester, meneer Van Duffelen. Nou, even ter verduidelijking. Het gaat niet om een vuurwerkverbod, hè? Dat staat ook niet in de motie. Het gaat over de wijze waarop we de jaarwisseling invullen.

Jaar nog vuurwerk worden afgestoken, dus het roept niet op tot een verbod. Namelijk, u roept wel op tot meer zones, meer vuurwerkvrije zones en ook daar geldt een stukje handhaving voor waar we het de vorige keer over gehad hebben. Maar ik hoor graag de visie van de burgemeester op dit punt. Dan zit ik even te twijfelen of ik het rijtje met 25 moties één voor één af zal lopen. Wat we daarmee doen? Of dat we dat als een verrassing laten dadelijk bij de stemming. Ik wil nog wel even meegeven bij de sportvisie dat als er een nieuwe sportvisie komt, dat we graag willen dat daar heel nadrukkelijk ook gekeken wordt naar het sportpark als onderdeel van de wijk, wat we tegenwoordig steeds meer op veel plaatsen zien gebeuren. Dus dat het sportpark tijdens of buiten de gebruiksuren van de sportclubs opengesteld wordt voor de buurt. Dit hebben we ook eerder meegegeven in de commissie in mei 2025, dus dat ga ik nogmaals de aandacht daarvoor. En dan wil ik afsluiten met dat ik ben begonnen tijdens de commissiebehandeling om de ambtelijke organisatie te bedanken voor de inzet voor zowel de Kadernota, de acturen en de jaarrekening. Waar ik nu wil mee afsluiten, is dat ik nogmaals die dank wil herhalen, maar met name ook specifiek dank wil uitspreken aan onze concern controller die per één september ons gaat verlaten. En waar voor hem dus dit echt de laatste Kadernota is waar wij nog een ronde begroting met zijn allen te gaan hebben om gezellig het debat aan te gaan, is het voor hem vanavond in dat opzicht een einde.

Dank u wel, dan gaan we naar meneer Van Duffelen van het CDA. Ja, voorzitter, dank. Laat ik even beginnen met de motie jaarwisseling, want u had daar zelf ook een vraag over gesteld. Op zich zie ik het organiseren van een eindejaarsfestijn niet als een taak van de overheid. Ik denk dat er andere verenigingen zijn, maatschappelijke organisaties, waar je dat heel goed aan kunt overlaten. Dus mijn oproep aan de wethouder zou zijn, of aan de burgemeester, excuus, zou zijn om dat dan ook in een faciliterende rol op te pakken en daartoe een voorstel te doen. Daarbij komt dat in de Wet op het vuurwerkverbod, noem ik het maar even, zoals die recent door de Eerste Kamer is aangenomen, ook kaders staan voor hoe je verenigingen kunt betrekken, hoe je het samen kunt doen. Dus volgens mij ligt er een mooi kader om te kijken hoe daar invulling aan kan worden gegeven. Ik heb ook gevraagd om een voorstel en niet omdat we het al gelijk gaan doen, maar kom met een voorstel hoe we het zouden kunnen gaan doen, dan kunnen we vervolgens een besluit nemen. En dat op de eerste plaats. En de tweede, want dan komt die vraag natuurlijk gelijk achteraan van, en hoe gaat u dat allemaal bekostigen? En volgens mij zijn daar verschillende opties voor. De algemene reserve, vrij besteedbaar, kan eenmalig worden aangewend. Anderzijds zag ik, en dat vond ik wel mooi, in de kadernota in hoofdstuk 7 over Volksgezondheid en Milieu staat nog een potje van € 50.000 voor sociale cohesie. Het is mij niet helemaal duidelijk waar dat heen gaat, maar sociale cohesie, veiligheid en milieu en vuurwerk, dat is volgens mij een ideale combinatie om uit te voeren. Voorzitter, dan kijk ik nog even verder naar de motie die wij hebben ingediend op de Huygenstunnel en mevrouw Van den Heuvel gaf al even aan, die passen we inderdaad aan doordat de eenheid eruit te halen. Dan gaan wij zo dadelijk met heel veel moties mee. We gaan niet mee met de amendementen van ChristenUnie en PvdA. Niet omdat we ze niet zullen steunen, maar wel omdat we die motie aan het einde hebben, die we ook steunen, die we mee tekenen. En dan zien we dat we...

We dat meer invullen. Voorzitter, meneer Wilschut, ja, daar hebben we nog wel een vraag over, want de motie gaat over het inzetten van incidenteel geld en dit gaat gewoon over structureel iets. Verbeteren volgens mij heeft uw commissielid altijd hartstochtelijk betoogd dat het bereik te laag is.

Nu kunnen we er iets aan doen. Waarom doet het niet mee? Ja, voorzitter, maar ik. Ik heb de wethouder vanavond ook horen zeggen dat een aantal van

Dus dan zien we ook dat wel. Hoe dat terugkomt, voorzitter? Volgens mij was juist precies het idee van die motie die wij ook gaan steunen om daarvoor de miljoen, zeg maar, die we dit jaar over hebben gehouden, om die te inzetten. Dus niet structureel, dus die kunnen naast elkaar. Zo hebben volgens.

Horen betogen in zijn betoog. Het kan naast elkaar. Ja, voorzitter, maar het kan ook opeenvolgend en dat wachten we even af. Dan de motie over de schoolstraten. De wethouder heeft dat uitgelegd. We kunnen daarin meegaan. Ik heb daar eigenlijk nog één aanvullende vraag bij, en dat heeft ermee te maken. Ik snap dat die nu niet in de motie staat en dat we het ook nu nog moeten doen. Maar het is wel een vraag aan de wethouder, want er zijn andere plekken in de stad waar ook jongeren vaak op bepaalde tijden samenkomen. Ik denk aan sportverenigingen en zo zou er straks een uitbreiding kunnen plaatsvinden naar bijvoorbeeld voor een sport met 2000 leden, hoorde ik de wethouder vanavond zeggen.

Waar op tijden misschien ook een soortgelijke maatregel zou.

Voor de overheid is volgens mij de wethouder al zo hard bezig dat

We die niet zullen steunen. Dank u wel, meneer Mathlouti. Voorzitter, dank, dank ook aan het College voor haar reactie op onze voorstellen. Blij met het aanleiding van onze moties en ook blij met de steun vanuit de andere partijen. Nou, onze moties, daar gaan we natuurlijk voor stemmen. Motie VVD en zaken Ondernemingstoets, ook zullen we steunen. Motie CDA/VVD inzake Heijgenstunnel, gezien de aanpassing zullen we ook in meegaan. Motie PvdA, naar aanleiding van de aanpassing gaan we ook in mee in de reactie van de wethouder. En het recht opmerking van de collega's van Gemeentebelangen aangaande de sportvisie. En dat punt hebben we ook proberen te dekken met de motie om sportaccommodatie inderdaad een een

Gaan doen als het gaat om de amendementen die we indienen. De eerste zullen we steunen inzake het gat dichten, de tweede niet. En dat heeft te maken met de dekking die vraagt om structurele verhoging van de.

Voorzitter. Ja, wij allereerst dank voor alle antwoorden uiteraard. En, wij vonden het antwoord als het gaat over de schuldhulpverlening, wat teleurstellend. Eigenlijk langs twee lijnen, dus de beantwoording vanuit het college, maar ook de discussie daarover tussen de raadsfracties beantwoord vanuit het college. Ja, daar proefden wij gewoon te weinig commitment op het, ja, het bereiken van mensen die in de schulden zitten. We hebben in het hele debat gewoon met elkaar keer op keer geconstateerd. Er is te weinig bereik. Er is een concrete manier om daar iets aan te doen of om op zijn minst om daar te proberen iets aan te doen. En die kans, die grijpen we niet. Althans, het college omarmt dat niet en dat is jammer, dat is teleurstellend. En eigenlijk kijken we ook op die manier naar de motie van D66. Die zullen wij misschien verrassend genoeg ook niet steunen als het gaat over de communicatiecampagne om een beter bereik te schuldhulpverlening te realiseren. En dat heeft ermee te maken. Weer naar die discussie tussen dan ons of de Raad en het college. Dat het niet zoveel zin heeft om die bereikbaarheid of die toegankelijkheid te vergroten. Als we die toestroom niet aankunnen. Dat is sterker nog een beetje cynisch om daar dan op die manier op in te zetten, dus dat is teleurstellend. En om die reden zullen we in ieder geval die motie ook niet steunen. Onze eigen motie op het om, een impuls op het sociaal beleid te bewerkstelligen. Die hebben we aangepast. Die is ook inmiddels volgens mij ook inmiddels te vinden. Wat hebben we daar gedaan? We hebben de letters B en C verwijderd. Dat betekent dat we niet een verkapte bestemmingsreserve hebben op de begroting van 26, maar dat betekent dat we ons als Raad uitspreken, want dat hebben we toegevoegd als Raad uitspreken dat we in de begrotingsbehandeling op zoek gaan naar manieren om een impuls te geven aan het sociaal beleid. Nou het moge duidelijk zijn dat dan de miljoenen die vorig jaar is overgebleven, nadrukkelijk op tafel ligt en ook de uitwerking van maatregelen die

Toegezegd. Waarvoor dank. Dat was het, dank u wel.

Dank u wel, dan kijk ik naar de heer Wilschut voor de ChristenUnie. Ja, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, de ChristenUnie moet constateren dat dit college ervoor kiest om niet meer mensen met schuld te willen bereiken. Mensen met betalingsachterstanden te laten zitten, niet meer signalen te willen oppakken en de argumentatie overtuigt gewoon niet. Het college wil het gewoon niet. Het kan gelukkig wel. Daarom is mijn hoop gericht op collega's in de raad om iets anders te willen, want wij gaan uiteindelijk over het willen. Alhoewel ik al wel een klein beetje heb geteld en door niet willen van het CDA en D66, komen we net wat tekort. Onbegrijpelijk als je zoveel grote woorden hebt, maar geen boter bij de vis levert en zeker als je dan laat lopen op bijvoorbeeld iets als een ja deze dekking, die vonden we niet zo fijn, want je had best alternatief kunnen aandragen. Dan wil ik nog even ingaan op twee moties.

En staatshuis naar vrijwilligerswerk. Ja, het is een beetje makkelijk dat ik me dan toch een beetje uit de tent laat lokken, maar het is een beetje makkelijk van collega Wilschut om te zeggen, ja, het is. Dan had dan zelf een alternatief aangedragen. Volgens mij hebben we al heel wat debatten gehad over dit onderwerp. Ik ben, denk ik, langer dan een jaar met de heer Wilschut in gesprek. En heb ik eigenlijk elke keer hetzelfde argument gegeven. Kom namelijk met goede dekking en een goede inhoudelijke onderbouwing en dat is elke keer helaas te weinig geweest. En we hadden uw amendement best willen steunen, maar niet op deze manier. En dan moeten we uiteindelijk een keuze maken en misschien ook wel een beetje een politieke keuze. Want

Vandaar haalt, daar staan wij daar niet achter. Wilschut: Ja, voorzitter. Als het gaat om de argumentatie, volgens mij is dat juist precies wat waterdicht is en het college heeft zelfs al aangegeven dat het klopt dat het gaat werken. En ten tweede, ik heb een paar keer aangeboden ook achter schermen als deze dekking niet passend is voor jullie. Als je hem daardoor niet kan steunen, ben ik best bereid om verder te kijken. Dus dat aanbod staat nog steeds ook richting de begroting, voorzitter. Dan twee moties waar ik even op wil ingaan, namelijk motie 15 over het begeleiden van asielzoekers en statushouders naar werk. Wij willen daarop toevoegen dat we die heel belangrijk vinden en dat dit ook echt wel een blijvend gesprek moet zijn tussen werkgevers en de gemeente om steeds weer kansen te vinden voor dat vrijwilligers of dat echte werk. Als het gaat om motie 24 om geld te geven aan ondernemingsfondsen, vinden wij dat wat te ongericht. Wat willen we namelijk met dat geld bereiken? Voor ons zou het volgens mij beter zijn als we aangeven wat we met dat geld zouden willen zien. Nou, bijvoorbeeld dat.

Dat er actief wordt meegewerkt met de begeleiding van die asielzoekers en statushouders naar werk, dan zou die wat ons betreft wel.

Wel heel mooi zijn. Maar nu is die ongericht. Mevrouw Van Den Heuvel wil daar iets over vragen. Ja, volgens mij heeft de wethouder in haar beantwoording aangegeven dat ze hem onder de arm meeneemt om in het gesprek met de ondernemersfondsen te gaan. Als ze de en, dan moet ik het goed zeggen, de economische actie-uitvoeringsagenda, dat was het, komt. En volgens mij kan ik me zo voorstellen dat zo'n onderdeel, hè, over nou ja, mensen naar werk helpen, of dat nou asielzoekers zijn of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, daar ook onderdeel van kan zijn. Dus als je hem zo kan interpreteren dat dat onderdeel van dat gesprek is en we uiteindelijk gerapporteerd krijgen. Wat

Als die al nodig is, kan het gebeuren. Kunt u hem dan wel steunen? Nou ja, we hebben het hier een paar keer al deze dag en ook gisteren gehad over geld zonder bestemming en dat vind ik dus wel een klein beetje met deze motie. Dus wacht dan gewoon even af tot het moment dat die uitvoeringsagenda komt en wij duidelijk hebben wat de behoeftes zijn. En dan kunnen we het volgens mij best hebben over wat daar dan voor nodig is om die uit te voeren. Dus dan zullen wij hem op dit moment niet steunen, want hij is gewoon te ongericht. Voorzitter, tot slot. Wij nodigen iedereen uit om politiek.

Met een warm hart verblijf ik standvastig bij GBLV Voorburg. Ons bevalt het heel goed.

Dank u wel, mevrouw Muller. Ja, voorzitter, dank. Het is al laat op de avond. Ik heb nog één minuut, dus ik hou het kort. De motie die bij u lag, die zullen we intrekken, omdat dat inderdaad door de Nisal gedekt wordt, maar fijn dat we dat zeker weten nu. Bij deze hebben we kort gesloten. De motie die bij wethouder Van Eekelen lag voor het MKB, die hebben wij veranderd. We hebben het bedrag daaruit gehaald en het dictum. Het nieuwe dictum luidt: bij lokale MKB'ers te onderzoeken welke behoefte er is aan een dergelijke financiële tegemoetkoming op het gebied van digitale weerbaarheid of anderzijds ondersteuning op gebied van preventie en cyberveiligheid. En om in het najaar met een voorstel hierover naar de Raad te komen. En we zijn heel blij dat het...

Dan weet ik het antwoord wel. Dan mevrouw Mulager de rang. Nee, het is om te inventariseren welke behoefte er is aan een tegemoetkoming in die weerbaarheid. Weerbaarheid dat kan voor een MKB. Er kan dat misschien zomaar in de duizenden euro's lopen. De schade kan in de honderdduizenden euro's lopen en daardoor blijft het vaak liggen. Maar het gaat wel om uw en mijn data die daarin zit. Dus het is ga onderzoeken of er een welke mogelijkheden daar zijn en het is aan de wethouder om op basis van de inventarisatie een voorstel te maken en dat voorstel naar ons terug te koppelen. En als de wethouder zegt, goh, iedere ondernemer die wil € 10.000. Als de wethouder dat te horen krijgt, ja, dan kan ze daar een voorstel op maken. Of ze maakt een voorstel waarop ze zegt, goh, ze willen € 10.000, maar ze krijgen er 1000.

Een voorstel komt als je de behoefte hebt geïnventariseerd. Dat was uw termijn, dan zijn we klaar met het tweede termijn van de zijde van de Raad. Ik kijk even naar het college over. Nou ja, geen aanvullende reacties? Nee, dan zou ik nog één ding zeggen over de motie over het...

Dat sluit af met vuurwerk. Burgemeester ja, nou dit jaar in ieder geval wel, hè? Want dan mag het nog en het jaar daarna moet het georganiseerd en gecoördineerd worden. Je kunt een hele principiële discussie voeren over wat je wil en wat niet, maar er is een wet aangenomen die zegt dat komende nieuw de laatste keer is dat iedereen vuurwerk mag afsteken. Dat betekent dat wij met z'n allen, en dat heb ik ook vanmorgen nog weer met de politie besproken, bezig zijn om komende oud en nieuw zo goed mogelijk te laten verlopen. Daar hebben we alle capaciteit voor nodig, alle mensen voor nodig, omdat het illegaal vuurwerk en ook het legaal vuurwerk dat buiten legale tijden wordt afgestoken, echt een enorme dreiging is voor de maatschappelijke orde. Met name het illegaal vuurwerk, dat ook te pas en te onpas gebruikt wordt voor andere dingen, dus daar gaat de focus nu de komende maanden heel erg op. Er worden ook extra mensen voor ingezet om te voorkomen dat het vuurwerk opgeslagen wordt in onze woonwijken bijvoorbeeld. Dus dat is waar we mee bezig zijn als het gaat om het ontmoedigen van vuurwerk op die momenten. Zolang het legaal is, vind ik het lastig om me te committeren aan het ontmoedigen van het afsteken van vuurwerk op de momenten dat het mag. Dus dat is het eerste stukje waarvan ik denk, nou dat nee. Het tweede is het aantal vuurwerkvrije zones. Ja, wij doen dat hier op aanvraag en een aantal zones waarvan we zelf hebben gezegd: daar is het beter dat dat daar is. Dat is er ook, zo werkt het ook. Er komen ook buurten die aanvragen willen of ze dat mogen en dat wordt behoorlijk goed nageleefd. Dat is echt ook interessant om te zien, dus daar zien we wel op toe. Maar dat gaat goed, maar ik kan zelf niet bepalen welke vuurwerkvrije zones gewenst zijn. Dus als er oproepen komen of zijn van: nou u kunt het melden als u een vuurwerkvrije zone wil, nou, dan kunnen we daaraan voldoen, want dat is ons staande beleid. Maar ik ga natuurlijk niet zelf het aantal vuurwerkvrije zones verhogen, hè? Dat is niet aan mij, maar als u zegt van: nou ja, we roepen daartoe op of u gaat de boel op met de informatie voor de mensen, u kunt dat aanvragen. Ironie wilde wel dat ook een aanvraag kwam om hem af te schaffen, want er waren mensen in een verzorgingstehuis die juist heel graag vuurwerk voor de deur wilden. Ja, en het alternatief voor vuurwerk ontwikkelen. Zeker gaan we doen, wordt ook onze wettelijke taak, maar dat gaat niet komende nieuw gebeuren. Deze met niet met de mensen die ik nu heb. Die zijn er nu echt, dus dat lukt ons gewoon ook niet meer voor die tijd. Wat mij heel mooi lijkt is om in wijken en buurten op pad te gaan en te kijken of zij maatschappelijke initiatieven zijn van hoe we een alternatief invulling kunnen geven. Oud en nieuw 26, 27 dus dat is wel wat ik kan gaan doen, maar daar heb ik echt wel minstens een jaar voorbereiding voor nodig. Zoveel tijd en geld en moeite gaat het wel kosten, dus dat is dat. Maar nu is dit natuurlijk ook een motie bij de kadernota voor volgend jaar, dus wat dat betreft past dat ook wel, maar tussen nu en oud en nieuw komen met een plan om een alternatief voor het vuurwerk te ontwikkelen. Ja dat, dat gaat gewoon niet lukken op dit moment, omdat ik echt iedereen nu in ga zetten om de komende jaarwisselingen rustig en veilig te laten verlopen.

Dat is de reactie op de motie voor zijn. Verder had ik geen punten meer. En ik zie ook geen handen of vingers meer.

Dan gaan wij over naar de stemmingen. We beginnen zo met een inventarisatie of mensen nog een stemverklaring willen afleggen over dingen die ze nog niet in hun termijn hebben genoemd. Maar ik wil het ook heel graag heel zorgvuldig doen. Dat betekent ook dat ik heel goed wil kijken naar de griffier over welke moties we in stemming gaan brengen en welke niet. We nemen de volgorde zoals die aangegeven is op binnenkomst in de administratie. Dat is een andere volgorde dan die hier in de zaal gemeld is, zoals jullie weten, dus ze zijn genummerd, dus ik loop nu even van...

Ja, mevrouw Van den Heuvel. Ja, voorzitter, volgens mij hebben we dit al een keer eerder besproken. Waarom nemen we niet gewoon voor het gemak de volgorde in IBAS? Want iedereen...

Is dezelfde dat dat zeg ik. Dat is de volgorde die we nemen, maar dat is niet dezelfde volgorde als de spreekvolgorde van vandaag. Dus als iemand zoals ik heeft meegeschreven met de sprekers, dan heb je een andere volgorde dan de lijst in iBabs bijvoorbeeld. Natuurlijk nog honderden mensen thuis die het zo doen, net zoals de honden tijden bij het schaatsen. Ja, dus vandaar dat ik het even uitleg. Maar inderdaad, zoals u het zegt, gaan we het doen. Ik ga ze wel nu eerst even opnoemen en dan wil ik heel graag dat degene die zich daarbij betrokken weet even mij laat weten dat hij zoals die in iBabs staat dat hij zo in stemming wordt gebracht en zo ja. En als niet ja, helder. Dat ik van u hoor, die staat nog, of die hebben we ingetrokken. Ik heb volgens mij zo goed als het gaat meegeschreven, maar ik wil toch graag nog even checken voor we gaan stemmen. Helder, helder. Ik heb onder 4.1.1 heb ik staan het amendement dichter gat vroegsignalering klopt, hè? Onder twee gaan we stemmen onder de extra inzet vroegsignalering, schuldhulpverlening. 4.1.3 heb ik staan motie integraal vormgeven uitvoeringsplannen. Klopt, niemand doet die dan onder. 4 communicatiecampagne beter bereikt goed opleiding klopt. 5 de jongeren zonder startkwalificatie. 6 is vervallen. Klopt.

Ik heb hier onder 4.1.7 staan, motie D66 voorschoolse educatie en zorg. Nee, maar mevrouw Vogelaar.

Vogelaar, heel goed. Daarom doen we dit dus beter checken dan.

Ik ga het even als volgt voorlezen wat ik voor mijn neus heb en dan kijk ik naar de fractievoorzitter van D66 om de knoop door te hakken. Check, ik heb staan onder 4.1.6. In eerste instantie met een streep erdoor: motie vergroten bereik en gebruik voor- en vroegschoolseducatie. Er staat onder is geworden: motie D66 aan het LV. GroenLinks is voor de VVD recht op passende kinderopvang staat.

Staat ook een streep door onder 4.1.7. Ik heb staan motie D66 voorschooldedificatie en zorg. Recht op passende kinderopvang is niet ingetrokken, voorzitter. Dat is nu 4.1.6 in iBabs en 4.1.7 op de stemlijst die.

Voorzitter, Merel Spenders, kunnen we gewoon dadelijk een A4'tje krijgen vanuit de griffie of vanuit precies gaan doen? Want het is voor mij echt... Ligt misschien aan mijn leeftijd en het tijdstip. Dank u. Ja, nee, want als het uw leeftijd zou zijn, zou het de mijne ook zijn, dus we doen het tijdstip. Ja, is goed. Maar ik ga dan deze zoeken we even heel nadrukkelijk uit en dan maken we zo meteen even een nieuwe stemlijst. Maar ik loop de rest vast nu even door, want dan kijken we of we die ook gelijk mee moeten nemen, want anders maken we er een buiten de orde, een soort groepsgesprek van wat er allemaal moet. En nu doen we het even collectief, dus deze twee, die 6 en 7, die verzoeken we even heel nadrukkelijk uit. Gaan we naar 4.1.8 doorlopende leerlijn, die staat nog. Dan hebben we 9, 30 km, 10 schoolstraten, 11 AI, 12 sportvisie, 13 watertappunten, 14 zonnebrandpalen, 15 asielzoekers en statushouders naar werk, 16 het nieuwe spelen, 17 alternatief scenario Binckhorst, 18 tunnelvariant Maanweg, 19 Huygens tunnel aangepast, 20 jaarwisseling vuurwerk, 21 vastgoed gedeporteerde vervolgden Tweede Wereldoorlog, 22 cyber MKB, 23.

Aangepast, digitaal weerbaar LV. Voorzitter mevrouw Muller, die is ingetrokken. Alleen die van MKB staat nog.

Die 23 ingetrokken. Helder. Dan 24 ondernemersfondsen, voorzitter, meneer Rosbenders, sorry hoor.

Maar van 22 is het toch een aangepaste versie. 24 ondernemersfondsen kwartier en Dam Centrum 25 ondernemerstoets 26 vervallen. Check 27 keurmerk en 28 impuls

Impuls sociaal beleid. Yes, oké, voorzitter. Ja, mevrouw Muller, excuses, maar er is. Ik denk dat er iets met mijn moties door elkaar is.

Kan ik daar twee minuten met de griffie over praten?

Motie bij de juiste titel voordat ik de verkeerde intrek. Helder, dat kan, kunt u zeker en dan gaat de griffie een nieuwe stemlijst maken en die gaan we straks volgen bij de stemmingen. En dan gaat het allemaal in één keer goed en dan stemt iedereen wat hij wil stemmen. En dus dat nemen we even de tijd voor. Ik kijk even naar de griffier. Nee, ik kijk even naar de griffier. Hoeveel

Willen hebben die dan in één keer klopt.

Beste mensen, ik zie dat u weer op de plek zit. En ik heb begrepen dat de wijzigingen en aanpassingen in deze lijst nu kloppen. Vanwege de techniek en hoe het allemaal werkt, ziet u onderaan het lijstje op 29 nog weer staan dat daar een, zeg maar, de feitelijk nu actuele vorm staat van een motie die ergens hoog op het...

Is doorgekrast, dus als u denkt, wat is er bij 6 en 7 gebeurd? Zie 29, voorzitter mevrouw Vogelaar. Dat klopt op zich. De motie die onder 29 staat, is correct. Alleen ik zie nu in iBabs dat diezelfde tekst.

Tekst ook onder 6 is opgenomen, dus hij staat er twee keer in volgens mij. Nee hoor, want 6 staat in het lijstje wat u op verzoek op papier heeft gekregen. Doorgestreept op papier klopt dat, zeg maar in iBabs. Dus wordt dus niet in stemming gebracht, want in de lijst die in stemming gebracht wordt, staat die doorgestreept. Dus de papieren lijst voor de snuffert die klopt. Maar we gaan heel rustig deze lijst doorwerken en als iemand zegt, joh voorzitter let even op of dit en dat, dan heeft u daar de...

Toe. Want enzovoort. Voorzitter, meneer Rosbenders, nog één laatste opmerking en wat mij betreft hoeft het niet aangepast te worden, maar is het wel de laatste keer? Er staat een

Laten we daar de volgende keer heel zorgvuldig in zijn.

Ja, dus ik doe nu niet het voorstel om te schorsen in alle originele.

Zeker niet, nee, dat kan, want dat is wel de consequentie. Zou het zijn? Ja, ik snap wat u zegt. Indien ik kan, alleen als je er zelf bij bent. Dat is moge duidelijk zijn. Er is een hoop te zeggen over het proces, hoe hier de indiening gaat, hè? We tellen al indiening als iemand het maar op de mail zet naar de griffie. Nou, kun je een hoop over evalueren, maar dat doen we niet vanavond. Maar dan heeft dit wel onder andere als consequentie wat we doen, is twee amendementen instemming brengen. En daarna het raadsvoorstel en daarna de moties. Wenst iemand over één van de over in dit geheel een stemverklaring af te leggen? Ik zie in ieder geval dat mevrouw Mulder dat wil doen. Dan krijgt u...

Stemverklaring. Ja, ik heb iets opgeschreven, maar ik heb zoveel dingen open over de motie voor het oud en nieuw vuurwerk jaarwisseling. Ik begrijp uw argument ervoor. Ondanks dat gaan wij toch voor stemmen, omdat het een belangrijk signaal is dat...

Maar uw overweging nemen we daarin ook zeer ter harte. Verder nog iemand een stemverklaring? Dat is niet het geval, dan gaan we stemmen. Gaat allemaal digitaal gebeuren en vloeiend en iedereen let heel goed op dat die stemt wat ie wil stemmen. En dan brengen we onder één één nu.

Het moment is aangenomen met 19 stemmen voor. Dat zijn GBOVD, D66, GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, en Aandacht LV. Dan gaan we naar het...

Dit amendement is verworpen. 21 voor, 8 tegen. Voor hebben gestemd: GroenLinks, PvdA, ChristenUnie. Daarover geleden hebben tegen gestemd.

Alle 29 aanwezige raadsleden hebben voor gestemd. Dan gaan we vlug door naar de motie onder één.

Met algemene stemmen aangenomen, gaan we naar de motie.

Met 3 mevrouw Van Weers, hè. Ja, u had willen

Stemmen. Even door de microfoon, hè? Dan telt hij en ik wil ook weer de uitslag even terug op het scherm. Tegen wilde stemmen. Sorry, u.

Tegenstemmen. Ik wil even de uitslag terug, dan kan ik hem voorlezen. Even kijken, dan wordt het. Het was 23-6, maar ook op tijd gecorrigeerd betekent 22-7 met de stemmen voor VVD, GBLV, D66, het CDA, ChristenUnie, Aandacht, LV. Check. In de registratie komt het goed. Mevrouw Van Werse, u was precies op tijd. Gaan we naar 4.1.5. Communicatie? Nee, dat is in kaart brengen. Jongeren zonder startkwalificatie.

Het algemeen stemmen aangenomen, dan gaan we naar 4.1.8, let op.

Ook met algemene stemmen aangenomen. Dan gaan we naar 4.1.9. Dat

Met 21.8 aangenomen. De stemmen voor zijn GBLV, D66, GroenLinks, CDA, PvdA, ChristenUnie, Aandacht voor LV. Dan zijn we bij 10.

Alle stemmen voor, dan gaan we naar 17.

Alle stemmen voor. Dan mag u het laten weten wat u vindt buiten de vergadering, zeg ik ook maar even tegen de mensen die gepassioneerd zijn.

Ja, meneer Beek wil zijn stem ook aanpassen. Wat heeft u gestemd? Ik heb tegen gestemd, dan.

Excuus, de stemmen voor zijn 11, 18. 11 voor, dat bestaat uit GroenLinks, CDA, PvdA, ChristenUnie, Aandacht, LV en de rest tegen. Dan gaan we naar 21, vastgoed, gedeporteerde en vervolgden 40, 45.

Verworpen 11 voor 18 tegen. Voor hebben gestemd GroenLinks, CDA, PvdA, ChristenUnie, Aandacht. De overige stemmen tegen, dan gaan we naar.

Motie is verworpen. Voor hebben gestemd: D66, CDA, ChristenUnie. De overige stemmen tegen.

De motie is verworpen. 10 voor, 19 tegen. Voor hebben gestemd: VVD, CDA. De overige stemmen tegen.

Motie is aangenomen met 18 om 11 voor VVD, GBLV, D66 over gestemd tegen. Gaan we naar 27.

Aangenomen met 16 voor, 13 tegen. Voor hebben gestemd: VVD, GroenLinks, VVD.

Aangenomen met 21 om 8. Voor hebben gestemd GBLV, D66, GroenLinks, CDA, PvdA, ChristenUnie, Aandacht voor LV. Dan gaan we naar 29.

Zo mensen. Lange avond, allemaal kaders meegegeven voor 2026 en daarna. We hebben volgende week met elkaar de afsluiting van het politieke seizoen. En ik hoop dat we elkaar daar met zijn allen treffen. Het wordt heel leuk. Het is heel goed voorbereid en we gaan hier sterk voor Noord aan de slag met elkaar en voor de rest bedankt.