Raadsvoorstel vaststellen bomenbeleidsplan Leidschendam-Voorburg 2026-2036

Naar het volgende agendapunt en dat is het raadsvoorstel vaststellen bomenbeleidsplan Leidschendam-Voorburg 2026-2036. De context in deze is dat het college de raad voorstelt om het beleidsplan bomen voor de periode 2026-2036 vast te stellen. Het plan geeft de gemeente richting aan hoe ze de komende 10 jaar willen omgaan met het boombestand in de openbare ruimte. Het plan sluit aan bij de werkwijze van het Groen Actieplan 2024-2026 en hanteert een integrale aanpak. Via vier samenhangende sporen in het bomenbeleidsplan zijn acht doelstellingen geformuleerd, gericht op een aantrekkelijk, gezond en toekomstbestendig bomenbestand. Uiteindelijk zal dit bomenbeleidsplan na vaststelling van de omgevingsvisie deel uitmaken van het toekomstig omgevingsprogramma Groen. Je kunt uiteraard de teksten van...

En ik kijk even naar.

Dank u wel, voorzitter. Hartstikke bedankt, voorzitter. De ChristenUnie wordt blij van de mooie inbedding van het bomenbeleid. Beleidsmatig en praktisch worden zaken genoemd, zoals de 30-3-30-300 regel, de 10-20-30 regel, beleid voor beeldbepalende bomen, adoptieregeling, groeiplaatsverbetering en optimaliseren van boomspiegels. Maar er is nog ruimte voor verbetering en die worden gelukkig ook genoemd. Het document heeft het over investeren in betere en grotere bomen. Beter zou zijn: de juiste boom per type grondsoort in de juiste omgeving. In de beantwoording van de vragen is een analyse gegeven van de 304.100 bomen die jaarlijks worden vervangen. Opvallend is dat het aantal bomen dat is afgestorven of een aantasting heeft, kwarrende bomen die niet lekker groeien of schorten, bomen die niet passen op de plek. Uit literatuur blijkt dat inheemse bomen het niet altijd goed doen in de stedelijke omgeving. Ook de ondergrondse infrastructuur en verdichte ondergrond kunnen een negatieve impact hebben. Bomenbeheer en ondergrondse infrastructuur zijn verschillende beleidsterreinen en het lijkt ons een goed idee dat beide beleidsterreinen op elkaar worden afgestemd. Vervangen van een boom kost geld, maar een omvallende boom kan ook gevaarlijk zijn voor inwoners en hun eigendommen. Het klimaat verandert immers. Vraag één: hoe worden de kwarrende bomen geïdentificeerd? Wordt de groei van bomen in de stedelijke omgeving gemeten en gemonitord? Het document spreekt van een jaarlijkse actualisatie. Het lijkt ons een goed plan om de juiste kentallen te registreren om zo de bomenpopulatie in de gaten te houden. Deze jaarlijkse actualisatie van aanplant, inboet, kap en groeimetingen zou een prima toevoeging zijn in het duurzaamheidsbelang. Vraag twee: hoe staat de wethouder tegenover dit plan? Het document spreekt van groene corridors, maar het gebied naast de weg en fietspad richting Wilsveen en de Nieuwe Driemanspolder is geen verbindende groene corridor met het Leidschendammerhout en de Driemanspolder. Vraag drie: is er nog een apart document met plannen voor boombeplantingen, nieuwe boombeplantingen? Een windsingel van knotwilgen zou hier bijvoorbeeld ook mooi passen. In andere delen van het land zijn gedenkbossen in opmars. Het gedenkbos is een plaats waar mensen hun overleden dierbaren kunnen herinneren en gedenken door het planten van een gedenkboom. Nabestaanden maken hun eigen persoonlijke gedenkplaats bij het planten van een boom. Door een gemeente is ook de mogelijkheid om de as van de overledene in het plantgat uit te strooien of bij te zetten. In verband met het natuurlijke karakter van de omgeving mogen andere persoonlijke...

Staat de wethouder tegenover een gedenkbos in onze gemeente?

Dank u wel. Dank u wel. CDA. Ja, voorzitter, dank voorzitter, dank hier dan allereerst aan de insprekers vanavond op het bomenbeleidsplan. Wij hebben er ook met enthousiasme kennis van genomen. Laat ik ook daar daarmee beginnen. De ambitie die er wordt uitgesproken, die kunnen we onderschrijven. We zijn blij met 2000 bomen groei in de komende 10 jaar, met de keuze voor inheemse bomen en de 3-30-300 regel waar het CDA vaker voor pleit. De bomennota levert bij ons nog wel een aantal vragen op. Allereerst dank aan de wethouder voor de beantwoording van onze feitelijke vragen van Middelland. Nog daar lezen we dat in de afgelopen 4 jaar rond, even af, 1500 bomen netto zijn geplant. Dan denk ik, een ambitie van 2000 over 10 jaar, waar je er 1500 in 4 jaar doet, is dat dan nog wel een ambitie? Graag een reactie van de wethouder. Dan, en mijn voorganger schetst geloof ik ook al, het bomenbeleidsplan wordt straks onderdeel van de groenstructuur in de omgevingsvisie. Nou, omvat de omgeving precies meer dan alleen groen. Daar zitten ook andere kaders in en de vraag die ik daarbij heb is, als er straks eventueel strijd zou ontstaan tussen de verschillende richtlijnen en kaders die in de omgevingsvisie zitten, want daar zitten ook economische in. Daar zitten andere ruimtelijke infrastructuurzaken in. Is er dan een soort voorrangsregel en waar bevindt zich dan dat bomenbeleidsplan? We kennen in onze gemeente ook een hoofdgroenstructuur. De vraag is of deze hoofdgroenstructuur onder het beschermingsregime valt, zoals dat in de nota is opgenomen. En wat daarvan de betekenis is voor het behoud van de hoofdgroenstructuur en wat de consequenties zijn bij een mogelijke aantasting van deze structuur. Voorzitter, uit de nota blijkt ook dat er nogal aanzienlijk verschil is tussen monumentale. Het aantal monumentale bomen in Leidschendam en in Voorburg, 11 om 172. Dat is best een groot verschil. De vraag is, gaan we daar nog iets van een compensatie in aanbrengen? En tijdens de recente fietstocht met het Nationaal Park Hollandse Duinen viel mij nogmaals op hoe versteend het Damcentrum is. In het uitvoeringsplan is het Damcentrum opgenomen voor de eerste 200 extra bomen. En de CDA-fractie vraagt aan de wethouder of de vergroening van het Damcentrum ambitieus opgepakt kan worden en er daadwerkelijk in kan worden geïnvesteerd. Bij nieuwe ontwikkelprojecten wordt gekeken naar behoud van bestaande bomen en dat is niet altijd mogelijk. Er geldt dan een herplantplicht. Vraag is of de kosten voor die herplant of voor bescherming van bomen die behouden blijven voor rekening van de ontwikkelaar komen of voor rekening van de gemeente zijn. En tot slot, voorzitter, in aansluiting op de bijdrage van de heer Wennekens vraag ik de wethouder of het mogelijk is de raad jaarlijks te rapporteren over de kwantitatieve omvang van ons...

Dit eventueel vast

In het bomenbeleidsplan, tot zover dank u wel. Dank u wel, mevrouw Van Veen. Ja, dank u wel, voorzitter. Vanavond bespreken we het bomenbeleidsplan, een belangrijk onderwerp voor onze gemeente. We zijn natuurlijk allemaal uitermate trots op onze groene gemeente en moeten daar natuurlijk blijvend goed voor zorgen. Fijn dat de AVN en de Stichting Duurzaam een positieve reactie hebben gegeven op het bomenbeleidsplan. Terechte complimenten voor het plan, ook namens mijn fractie. Ik ga ervan uit dat de wethouder inhoudelijk daar straks nog een reactie op gaat geven op hun vragen. Namens de VVD-fractie heb ik toch een paar kleine aandachtspuntjes die ik wil voorleggen aan de wethouder. Het bomenbestand groeit de komende 10 jaar met 2000 bomen. Dat is de ambitie. Gaat het beheerbudget ook meegroeien met deze uitbreiding en waar ziet die groei terug in dat beheerbudget? Hoe en op welke manier gaat dit bomenbeleidsplan een rol spelen bij toekomstige nieuwbouwprojecten? Kan de wethouder hier kort een toelichting op geven? Wellicht een technische vraag, maar vergeef mij. Ten aanzien van de financiën is mijn fractie voorstander om de huidige opsomming op te nemen in een dictum om op die manier helderheid te verschaffen over de hoogte van de budgetten, waar deze ten laste van komen en de tijdsduur. Dat maakt het ook helder als men truffel zoekt wat de Raad heeft besloten ten aanzien van beschikbare budgetten en waar ten laste van gebracht gaat worden. Nu staat het in mijn ogen erg onduidelijk in de tekst. De geboortebomen, een superleuk initiatief, alleen 700 bomen en een budget van eenentwintigduizend euro. Waar komen deze bomen? Gaan we ook plekken bedenken in de openbare ruimte of krijgt elk gezin een boom en ook een boom in een flat? Waar gaat die boom naartoe? Hoe ziet die boom eruit en wat zijn dat voor bomen of is het eigenlijk gewoon een plantje? Ook wordt er gesproken over de Boomfeestdag. Ook hier zou ik willen weten welk budget is daarvoor beschikbaar gesteld en die feestdag komt niet terug in het voorstel voor 2026. In het jaarplan kunnen we ook lezen over het initiatief over het lopend bos of het wandelend bos en ook daarvan denk ik van goh, wat kost zo'n wandelend lopend bos en waar gaat dat bos af en toe uitrusten? Gaat het lopenbos daarbij altijd ten koste van parkeerplekken? Of gaat het college cq. de wethouder ook op zoek naar andere plekken om het wandelend bos te laten uitrusten? En mijn laatste vraag richt zich ook op de voortgang en de evaluatie. Hoe en op welke manier gaat de Raad de...

Van het bomenbeleidsplan? Dat was het, voorzitter, dank u wel.

Dank u wel, meneer Klaver. Dank u wel, voorzitter. Het bomenbeleidsplan, wat ons, wat de fractie van Gemeentebelangen betreft, een prima stuk waarmee gestructureerd een mooie impuls kan worden gegeven aan de vergroening van onze gemeente. We waarderen dat de focus wel op het behoud en de verjonging van het bomenbestand is gericht. Tevens de complimenten voor de participatie met de bewoners en belangengroeperingen in dit beleidsplan. In het uitvoeringsplan is aangegeven dat er gewerkt zal worden middels vier samenhangende sporen. Het beleidsplan is gericht op de komende tien jaar. Naast de waardering heeft onze fractie ook nog wel enkele nadrukkelijke aandachtspunten. Onze zorg bij deze nota zit hem vooral bij de uitvoering van het eerste spoor: de vergroening via ruimtelijke projecten en de herinrichting. Dit is namelijk het spoor dat zich richt op de bouwprojecten die niet alleen in de toekomst spelen, maar ook nu actueel zijn. Ook de inspreker van Stichting Duurzaam LV bracht dit naar voren, waarvoor dank. Wij realiseren ons dat de woningnood in onze gemeente ook erg groot is en we zijn er trots op dat er nu veel gebouwd gaat worden en gebouwd gaat worden. Echter, de balans tussen ecologie en leefbaarheid enerzijds en de infrastructuur anderzijds baart ons zorgen. Laten we zorgen dat we voldoende ruimte creëren voor het groen, waardoor de leefbaarheid van de wijken niet in het gedrang gaat komen. Onze fractie zou het zeer op prijs stellen als de wethouder in samenspraak met zijn collega's bij alle lopende projecten en de binnenkort te starten projecten wil nagaan of er zo mogelijk toch meer aandacht en ruimte kan komen voor vergroening. Dit betreft aan de ene kant meer ruimte voor bomen, maar wij denken daarbij ook aan innovatieve oplossingen zoals bijvoorbeeld groene gevels en daken en zo mogelijk dakbomen die door een horizontaal dakvormig bladerdek ook onder andere zorgen voor schaduw. Voorzitter, de fractie van Gemeentebelangen is benieuwd hoe de wethouder aankijkt tegen de aandacht, meer aandacht voor bomen in de lopende en nieuwe bouwprojecten.

En met name wat betreft de innovatieve

Oplossingen zoals hier aangegeven. Dank, voorzitter. Dank u wel, meneer Hielkema. Voorzitter, dank u wel. Met dit bomenbeleidsplan, onder het mooie motto "De stad leeft onder de bladeren", zet onze gemeente wat D66 betreft een grote stap richting een groenere, gezondere en klimaatbestendige toekomst. Complimenten voor alle opstellers, medeopstellers en andere betrokkenen. Dit is een plan met ambitie. Het gaat dus niet alleen over meer bomen, maar over het bewust zorgen voor een grotere rol voor bomen in ons dagelijks leven. Het gaat over verkoeling op warme dagen, over schonere lucht, over biodiversiteit, gezondheid en welzijn. Het gaat dus over leefkwaliteit, over de leefkwaliteit van planten en dieren en over de leefkwaliteit van iedere inwoner van Leidschendam-Voorburg en Stompwijk. Wij ondersteunen de ambitie om de komende 10 jaar 2000 extra bomen te planten, en niet zomaar bomen, maar een bewuste keuze voor bomen die passen bij onze bodem, bij onze stad en bij het dierenleven. We zijn ook blij met de nadruk op inheemse soorten bomen die onze insecten, vogels en vleermuizen voeden en hun schuilplaats bieden. Dat is goed voor de biodiversiteit en maakt ons gemeentelijk groen daarmee veerkrachtiger, waardoor generaties na ons ook van dit plan kunnen profiteren. Wat D66 ook echt aanspreekt, is dat inwoners actief worden betrokken via de adoptieregeling, via geboortebomen en via het digitale bomenportaal. Hiermee trekken we dit beleid van het papier en maken het voor mensen reëler. Het wordt iets wat mensen kunnen beleven, aanraken en mede vormgeven. Wij zijn ervan overtuigd dat vergroening echt succesvol is wanneer inwoners mede-eigenaar worden van de groene omgeving. Voorzitter, bomen zijn cruciaal in de toenemende strijd tegen hitte en wateroverlast. Ze geven schaduw, vangen regen op en zuiveren de lucht in een dichtbebouwde gemeente als de onze. Bomen zijn letterlijk en figuurlijk onze airco's. D66 is blij dat het plan inzet op de 3-30-300 regel. Dat is niet alleen ambitieus, maar ook concreet meetbaar voor de raad en zichtbaar voor inwoners. En dat is wat goed beleid kenmerkt wat ons betreft. Tot slot, voorzitter, wil ik nog aandacht vragen voor een speciaal soort bomen. We zien in dit beleid veel aandacht voor biodiversiteit en inheemse soorten. D66 wil hier graag een extra dimensie aan toevoegen: meer eetbaar groen in onze gemeente. Fruitbomen dus. Fruitbomen dragen niet alleen bij aan biodiversiteit, maar ook aan educatie, gezondheid en verbondenheid in de wijk. Kinderen leren waar appels en peren vandaan komen en buurtbewoners kunnen samen plukken, en de stad wordt letterlijk voedender. Daarom mijn vraag aan de wethouder: kan bij de aanplantprojecten structureel gekeken worden naar fruitbomen, bijvoorbeeld in parken, schoolomgevingen of buurttuinen, om die een plek te kunnen geven? En om dit dan ook mee te nemen in de uitvoeringsagenda van het bomenbeleidsplan. Tot slot, voorzitter, met dit plan investeren we niet alleen in bomen, maar in dieren en in mensen, in welzijn, gezondheid en in de toekomst. D66 ondersteunt dit beleid dan ook echt van harte. Samen zorgen we voor een Leidschendam-Voorburg dat niet alleen leeft onder de bladeren.

Echt opbloeit met haar bewoners. Het kan dus wel, als de kinderen dat maar niet leren, appels.

Met die bomen, hè? Natuurlijk maar. Mevrouw Otterspeer. Voorzitter, ook de PvdA is blij met het bomenbeleidsplan, want de groene gemeente is niet alleen mooi. Het is ook gezond, sociaal en toekomstbestendig. Bomen zorgen voor schaduw in hete zomers, voor schonere lucht, voor rust in de wijk. Ze maken onze kernen leefbaar. De Partij van de Arbeid steunt de ambitie om de komende 10 jaar 2000 extra bomen te planten en de kroonbedekking te vergroten. Maar we willen wel dat het eerlijk verdeeld gebeurt, juist in de stenige wijken waar mensen minder groen zien en vaker in warme huizen wonen, moeten we het verschil maken. Laat vergroening dus beginnen daar waar het het hardst nodig is. In het plan staat dat de aanplant van nieuwe bomen vooral gericht wordt op wijken met weinig groen. Kan het college toezeggen dat bij de uitvoeringsagenda expliciet wordt vastgelegd welke wijken als eerste aan de beurt zijn, zodat vergroening niet alleen naar beeldbepalende plekken gaat, maar juist naar buurten waar bewoners nu de minste schaduw en het minste groen ervaren? We waarderen de nadruk op bescherming van bestaande bomen. Te vaak zagen we dat groen het onderspit delft bij bouwplannen. Het uitgangspunt moet zijn behoud, tenzij. Als een boom echt niet kan blijven, willen we dat er zichtbaar en tijdig wordt gecompenseerd. De Partij van de Arbeid vindt dat bomen te vaak sneuvelen bij bouw- of herinrichtingsprojecten. Kan het college aangeven hoe de naleving van het behoud, tenzij-principe wordt gemonitord en komt er een jaarlijkse rapportage over hoeveel bomen behouden, verplant of gekapt zijn? De Partij van de Arbeid vindt het ook belangrijk dat bewoners kunnen meedenken en meedoen, van het planten van geboortebomen - enorm goed project - tot buurtgroenprojecten. Vergroening lukt pas echt als we het samen doen. Dan heb ik nog een laatste vraag aan het college. Het plan noemt mooie voorbeelden zoals de Boomfeestdag en de geboortebomen. Hoe gaat het college zorgen dat ook huurders en bewoners zonder tuin kunnen meedoen aan vergroening, bijvoorbeeld via vergroening van boomspiegels of tijdelijke boomverplaatsing met het lopend bosconcept? Tot slot, we zijn blij met de structurele investering in het plan, want bomen zijn geen kostenpost, maar een investering in gezondheid, leefbaarheid en een mooiere toekomst. De Partij van de Arbeid steunt het bomenbeleidsplan en ziet uit naar een groene, gezonde toekomst.

Gemeente waar iedereen kan genieten van schaduw, rust en frisse lucht.

Lucht in elke wijk. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel. Tot slot de heer Elenbaas. Het zal u niet verbazen, voorzitter, een geheel andere toonzetting dan zojuist. Veel enthousiasme en complimenten voor dit mooie plan. Eigenlijk geen minpunten en een aantal pluspunten en aanbevelingen die zijn eigenlijk al voor de voeten weggemaaid, dus nogmaals veel complimenten voor dit plan, ook door de insprekers die ook een aantal suggesties hebben gedaan. Waar ik van aanneem dat de wethouder op gaat reageren van onze kant. Nog twee aanbevelingen die misschien meegenomen zouden kunnen worden. Wat we voor ons heel erg belangrijk is en in het verleden is gebleken dat dat een hoop gedoe en onrust gaf bij het kappen van bomen. Meer aandacht voor de uitleg bij kappen in de buurten waar dat gebeurt. Waarom het gebeurt, duidelijker uitleg, want het is meerdere malen voorgekomen dat mensen heel erg boos werden over het kappen van bomen, zonder dat ze wisten dat er een ziekte in zat of waarom dat gebeurde. Dus graag uitgebreide aandacht en betere voorlichting als dat kappen plaatsvindt. En een andere aanbeveling die al door één van de insprekers is gedaan die wij graag nog een keer zouden willen onderstrepen. Het beperken van kappen van bomen op het eigen terrein of daar.

Voorstel zou kunnen worden. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder, deze

Complimentenbomen groeide een beetje naar de hemel aan u om weer terug naar aarde te brengen. Dank voorzitter, ik vond het mooi om die woorden te horen. Ook van de insprekers, dus dank daarvoor. Naast mij zit één van de opstellers van het stuk, heeft dat gedaan samen met onze stadsecoloog. Dus die zijn net zo trots? Wat hier ligt. Ja, ik ga gewoon de rij af en ik zal ook op verzoek inderdaad van uw raadsleden ingaan op een aantal punten die de insprekers benoemd hebben. Dan start ik bij de heer Bregman vanuit de ChristenUnie. U vroeg hoe ja, hoe meten we nou bomen? Hoe houden we die kwarrende bomen, dus die bomen die het niet goed doen, nou in de gaten? Ja, dat doen we met name door de jaarlijkse boomveiligheidscontrole. Daarin kijken we inderdaad hoe ze scoren op veiligheid, maar ook kijken we wat daar de oorzaak van is en dat gaan we de komende jaren nog meer doen door. Nou ja, met het specialisme dat we aan het opbouwen ook rondom over die ondergrond te kijken van wat daar nou aan de hand is. Die ondergrond wordt en dat staat ook uitgebreid in het beleid steeds belangrijker om daarmee rekening te houden. En ook in dit plan gaan we daar ook veel meer middelen voor reserveren om meer grip te krijgen op die ondergrond, op die ondergrondse groeimogelijkheden, maar ook op plekken waar we kunnen bijvoorbeeld voorkomen dat in die ondergrond de drukte die op dit moment is van riool van kabels leidingen, hoe we dat veel beter kunnen bundelen, zodat er ook ruimte onder grond komt. Dus dat nemen we mee in die boomveiligheidscontrole in die verdere ontwikkeling van dat beleid. U vroeg ook in een andere. Ook komt er nou een apart plan voor waar we die bomen gaan neerzetten. Nou ja, wat al in het plan staat is waar die die 200 bomen is dat we prioriteren naar die wijken die op dit moment slecht scoren op die 3 30 300. Dus dat is eigenlijk ook op de vraag die mevrouw Paltansing stelde. Die wijken hebben we in beeld en daar gaat de prioriteit in eerste instantie naar uit. Plus de schoolpleinen daarvan hebben we ook gezegd. De versteende schoolpleinen, dus die plekken die daarop die gaan we inzetten. Wat we ook willen gaan doen, is net zoals bij het groenactieplan hebben gedaan. Is dat we ook weer de mogelijkheid aan inwoners gaan bieden om de zogenaamde wijkprikker in te vullen. Heeft u een idee waar bomen kunnen landen, dan nemen we dat ook weer mee in die analyse, ook om mensen te betrekken. Daar moeten we wel altijd bij zetten, ja. We zijn best wel beperkt in die ondergrond ook weer, maar in ieder geval focus op de versteende wijken en de schoolpleinen. Vanuit de ChristenUnie ook het idee geopperd voor een gedenkboom. Of een gedenkbos, sorry. Daarvan kan ik zeggen dat we op dit moment voor de begraafplaats Noord hei aan het kijken zijn naar de optie van groen begraven. En daar zouden we dit idee van het gedenkbos ook zou ik dat in mee willen nemen in die in die ontwikkeling die we daar doen. Dan naar het CDA, de heer van Duffelen. Ja, 1500 bomen in deze collegeperiode erbij en u vroeg zich af van ja, zijn die 200 bomen per jaar? Dat is dan eigenlijk minder. Nou, dit is echt een ambitie er bovenop. Kijk wat we sowieso dus we hebben al een lopend beleid waarin we in projecten waarin we vanuit het groenactieplan al bomen toevoegen, deze 200 bomen per jaar die we erbij gaan doen, zitten wel in een wat lastige categorie, omdat we die versteende wijken ingaan en omdat we naar de schoolpleinen toegaan. Je zit wel een lastigheid in. Dit zijn ook, laten we zeggen, nog wat grotere bomen, dus er zit wel degelijk een. Nou ja, dit is echt een plus bovenop wat we doen. Dus de verwachting is dat we echt flink gaan groeien bovenop wat we al doen. Dan een onderwerp wat bij heel veel van u terugkomt. Van ja, hoe kunnen we nou die bomen in die ruimtelijke projecten beter gaan beschermen en een betere plek gaan geven? En daar zitten eigenlijk twee mechanismen. Hebben we daarvoor eigenlijk als college opgetuigd. Allereerst de afwegingsleidraad in de omgevingsvisie, dus die geeft eigenlijk aan hoe we straks met al die ambities die we hebben, hoe we dat afwegen. Maar specifiek voor bomen hebben we het inpassingskader, dat zag je ook. Ziet u ook bij deze stukken? Dus dat wil zeggen dat we zo vroeg mogelijk in het proces dus nog voordat de ontwikkeling plaatsvindt, eigenlijk bijna voordat het initiatief er ligt. God, we hebben. Wat staat er nou op die op die plek? Daar doen we een boom effect analyse en daarmee kan je dan op, nou ja, veel beter afwegen wat echt behoudenswaardig en wat minimaal moet blijven staan en waar je ook eventueel schuivenruimte hebt, dus dat inpassingskader daar hechten we heel veel waarde en moet dat juist gaan opleveren. U heeft ook een vraag gesteld over die hoofdgroenstructuur, die hoofdgroenstructuur. Die krijgt ook meer waarde in de omgevingsvisie die u nou ja ook nog in deze periode gaat vaststellen en die als daar een ontwikkeling plaatsvindt. Dan zit daar een extra waarde aan vast en daar nou ja dus die die zit in die hele afwegingsleidraad weegt hij veel zwaarder mee. De bedoeling is natuurlijk dat daar helemaal geen ontwikkeling in plaats vindt en dat die juist versterkt. Ook wordt dat staat in die omgevingvisie. Dan ook een aantal vragen over monumentale bomen. Ja, in het uitvoeringsplan staat ook dat we in de insprekers hebben het daar ook over gehad dat we die monumentale bomen daarvan hadden we nu een cyclus, dat we dat één keer in de 10 jaar bekijken. We gaan dat nu komend jaar al bekijken hoe we die lijst met monumentale bomen kunnen uitbreiden. Dat hoeven niet alleen hele grote bomen te zijn, maar dat kunnen ook bijvoorbeeld bomen zijn met een speciaal verhaal. Ik zeg maar wat een Amaliaboom. De bedoeling is in ieder geval dat we die een grotere bescherming kunnen geven en dan kijken we specifiek ook naar echt hele bijzondere bomen die juist op particulier terrein staan. En daar gaan we uiteraard ook dan het gesprek met de inwoners overaan, omdat dat ook nog wel een een. Nou ja, dat kan ook wel iets betekenen. U had met name over de balanslijst. Nam Voorburg ja ik ik denk dat het erin zit dat we nu heel veel monumentale in Voorburg hebben, omdat we daar wat meer zeg. Maar historische landgoederen hebben liggen. Maar ja, we kijken met een open blik naar heel de gemeente wat we daarop kunnen toevoegen. Maar er zit ambitie om dat uit te breiden. Nou ja ook een vraag van ja, als er nou verplant moet worden waar in het kader van een project, waar ligt die rekening? Nou, dat ligt bij de ontwikkelaar. Dat is natuurlijk. Dat is al gemeengoed. En dan een vraag die ook door meerdere van u gesteld is, ja, hoe gaan we dit nou allemaal monitoren? We gaan het opnemen in ook in de duurzaamheidsmonitor. Daar komt nog dit jaar ook een beeldvorming over. Dus hoe hoe dit bomenareaal gaat groeien. En specifiek voor de 3 30 300 regel hebben we ook dat doen. We al houden we bij hoe met name die 30% beschadigingen hoe dat groeit, dus daar houden we de bij. Dat heet volgens mij groen inzicht. Bekijken we dat hoe dat dat percentage ook aan het toenemen is dat en dat beide ziet u dan wel ook weer terug in die duurzaamheidsmonitor? Ja dan een aantal vragen vanuit de VVD, mevrouw van Veen. Reactie op de insprekers die ze ook zo ook geven. En vragen over het beheerbudget ja, het beheerbudget zit hier ook in, dus in die berekening in dit voorstel. Dus er zit nee in het plan zelf zit een zit een hele tabel. Die gaat ervan uit dat we de de nieuwe bomen die we neerzetten die kunnen beheren. Er zit ook in dat we bestaande kwarrende bomen dat we die kunnen verbeteren en daar zijn we al met beheer doorgerekt. Ook de capaciteit zit hier allemaal in. Dat was ook nog een behoorlijke kluif om dat voor elkaar te krijgen overigens. Maar dat nieuwbouwprojecten heb ik iets over gezegd. Ja, een technische vraag noemde het over ja over het eigenlijk het dictum van het raadsbesluit. Ja, dit is eigenlijk conform hoe we dit nu doen bij de gemeentelijst voorbeeld dus ik. Ik zou wel zeggen, van nou als dit als we dit in de toekomst anders moeten doen, laten we dat dan inderdaad in de bredere zin bekijken de situatie wel specifiek voor deze is dat die bedragen al in de begroting zijn gewerkt die die waren ook al bekend bij de kadernota, dus daar was het ook al in meegenomen. Dus wellicht dat dat u iets meer. Comfort. Dan heb ik hier staan 700 bomen. Oh ja, hoe gaan we om met die geboortebomen? En waarom zit er een lagere prijs aan vast? De geboortebomen willen we vanaf volgend jaar gaan invoeren. Dat is een boompje die niet in de openbare ruimte in principe gaat landen, maar waarvan we juist zeggen van, hé, die moet in de particuliere plekken gaan landen, dus die kunnen mensen in hun tuin zetten. Nou ja, idee daarachter is dat je zo'n boom als je die voor jouw zoon of dochter neerzet, dat je die natuurlijk nooit meer weghaalt. Daarmee houden we ook rekening met mensen die geen tuin hebben. Dus daar gaan we een een passend alternatief voor vinden. Dat kan zijn een kleiner struikje of een ander soorten planten zijn. Zitten we nog in de uitwerking, maar daar denken we over na dan het wandelenbos ik zag dat u daar met uw fractie inderdaad van aan het genieten was. Vorige week zag ik in het Forbes Dagblad de bedoeling is dat we dat. Flink gaan uitbreiden inderdaad en de bedoeling is dat we echt op die plekken die inwoners ook hebben aangegeven die nu heel versteend zijn. Ik zeg maar wat het Stationsplein. Dat we daar dat wandelenbos bijvoorbeeld tijdelijk neerzetten. We weten uit andere steden. Het beste voorbeeld in Nederland is Leeuwarden waar dit is gedaan toen ze Europese culturele hoofdstad waren. Toen is daar op heel veel plek. Heeft dat wandelend bos gestaan en eigenlijk zeiden bijna al die inwoners van nou, we willen een groot deel van die bomen op die plekken terug hebben, dus dat willen we hier ook gaan proberen. En zoals gezegd op het Stationsplein, maar ook op andere pleintjes die inwoners hebben aangewezen. Boomfeestdag. Ja, die budget hebben we mee rekening gehouden en onder andere het groenactieplan. Even kijken. Ja andere vraag ben ik reeds op één gegaan, dan stap ik even over naar een aantal onderwerpen die de insprekers hebben aangestipt. Herziening van de monumentale bomenlijst ben ik net op ingegaan. Ja het kapbeleid bij particulieren. Ja, dat is echt een onderdeel wat we echt heel hebben bekeken hoe we dat eventueel moesten gaan aanpassen. Wat we zien op dit moment is dat de kapvergunning die nu aangevraagd worden. Die worden heel goed bekeken. Maar we zien wel dat die die kapvergunning eigenlijk vrijwel altijd geldig zijn, dus het meeste deel van de bomen die. Die aangevraagd wordt, die worden gehonoreerd, dus zou je dat strenger gaan maken, dan is in veel gevallen krijg je dan dat er meer mensen een vergunning moeten gaan aanvragen, maar dat in de meeste gevallen nog steeds vanwege bepaalde redenen, bijvoorbeeld overmatige beschadigingen of overlast naar de buren dat daar nog steeds dan die vergunning verleend moet gaan worden. Wat we wel willen gaan doen, is dat we zoals ik net zei, dat we de bomen die echt waardevol zijn op gemeenteschaal, dus die stevige grotere bomen dat die wel op die monumentale lijst komen, dus dat we daar echt ook een stap gaan maken. En we zetten verder in op die bewustwording. Wat bij dit hele verhaal rondom de kapbeleid. Ook speelt natuurlijk eens mee. Is dat? Als je het ook strenger gaat maken dat dat ook weer wat betekent voor onze klantcontactcentrum en ook voor het hele vergunningverlening. Het is wel overwogen. De heer Elenbaas noemde ook iets over klimaatbomen. Houden we nou rekening in de in die hele balans met dat het klimaatverandering? Ja, dat doen we absoluut. Dat zit ook helemaal verwerkt in dat register ecologische bomen. En daar houden we ook het onderzoek, wat onder andere de word doet over. Nou ja, wat wat je het beste kan doen met aanplant is dat dat zit er allemaal in. En bomen balansen heb ik net ook iets over gezegd, die gaan we beter bijhouden. Daar heeft u in de beantwoording van de technische vragen gezien dat we daar al heel veel kunnen aangeven. Maar juist bij de bomen in de projecten willen we daar. En not willen we dat wat beter inrichten? Nou dat even een korte reflectie op de op de insprekers. Dan stap ik even over naar een aantal vragen van de heer Klaarhamer van GBLV. Ja u voert zich of hoe we dat nou die vergroening eigenlijk in bredere zin ook bij de ruimtelijke projecten kunnen kunnen laten terugkomen. Ik kan u zeggen dat die die passie vergroen. Die zit breed in het college, dus wat ik zie dat ik bedoel, alle portefeuillehouders, alle wethouders hebben bouwprojecten in hun portefeuille en ik zie dat daar in al die projecten goed over nagedacht wordt hoe daar groen in komt. Dat geldt zowel voor voor KPP waar we nu aan het kijken zijn. Hoe we. Ondanks dat die regels al een aantal jaar vast zijn gesteld en ook voor deze beleidsstukken anders in neergezet dat we echt daar vergroeningsverlaging kunnen maken. Dat geldt ook bij projecten als als fleethaven of of de Rijnlandstraat waar we extra kijken naar naar gierswaluwen of of naar groene daken. Dus dat zit groen in de brede vorm, dus daar daar kijken we. Goed naar en daar daar blijven we ook aan werken en het helpt heel erg mee dat die omgevingsvisie daar ook heel veel voor biedt. En dit bomenbeleid gaat daar ook verder bij helpen. Vanuit D66 ja ook een brede oproep en ook pleidooi van ja, wat wat groen doet voor verbinding. En en en wat het doet voor gezondheid dus nou ja, mooi om die herkenning te horen. Dank. Dit beleid dat kan zeker inderdaad. Dat laten we hiermee zien en het verzoek om inderdaad ook meer in te zetten op vooruit en en noodbomen omdat daar meer nou ja, net even wat meer connectie naar inwoners gemaakt kan worden. En daar kan ik op toezeggen dat we dat ook. Meenemen. En dat we die ook gaan toepassen de komende jaren en wellicht juist ook op die op die schoolpleinen. Dank daarvoor. En dan mevrouw Paltansing vanuit de Partij van de Arbeid. Ja, ook een mooi verhaal over verbinding en groen. Prioritaire wijken ben ik net op ingegaan. Die benoemen we hierin bomen. Balans gaan we beter bijhouden, dus dus waar we nu met name het gemeentelijk deel goed bijhouden, willen we dat ook buiten het projectniveau ook voor de totale projectportefeuille in beeld houden. Dat staat ook in het plan. En buurttuinen ja. Vorige week heb ik nog samen met collega Bremer een een buurttuin mogen openen in in in in Leidschendam Noord. Dat willen we alleen maar meer stimuleren. Gaan we ook in onze campagnes verder aanbrengen, want je ziet dat juist daar heel veel verbinding is en met dit bomen plant kunnen we dan ook zeggen, van nou, dan kunnen we een mooie start maken dat we daar ook gelijk een aantal bomen, bijvoorbeeld fruitbomen kunnen neerzetten. Dan tenslotte de heer Elenbaas vanuit GroenLinks. Meer uitleg voor ja, waarom nu bepaalde bomen gekapt moeten worden? Dat gaan we doen. We zijn bezig met een inrichting van een digitaal bomenportaal waarin je straks iedere boom in Leidschendam, Voorburg of iedere boomgroep kan aanklikken wat het is, waarom het er staat. En daar gaan we ook de kap aan verbinden. Dus als inwoner kan je dan digitaal ook vinden waarom die boom gekapt gaat worden. En, we zijn nog aan het nadenken hoe we dat dan kijk. Nu krijgen die bomen vaak een stip of een lintje. Hoe we dat dan als het hele prominente bomen zijn, of we dan eventueel ook een? Nou ja, een verwijzing naar dat portaal kunnen maken, dus dank voor de aandacht daar ook voor. Stringentere regels voor kap heb ik ja net iets over gezegd dat we dat wel overwogen hebben gedaan en dat heeft ertoe geleid dat we wel degelijk strenger op die kap gaan zitten. Vanuit de ontwikkelaars en gemeenten, maar dat we voor inwoners. Het vooralsnog beperkt tot monumentaal uitbreiding van monumentale bomen, maar dat we de huidige regels rondom die vastzitten.

Dat we die in stand houden. Tot zover, voorzitter. Dank u wel, wethouder. Ik kijk even rond of er nog een onbeantwoorde vraag is. Ik zie niet direct. Ik heb twee toezeggingen genoteerd. De ene toezegging is dat de fruitbomen meegenomen worden, om het maar even zo kort samen te vatten. En de tweede toezegging is dat bij het groen begraven gekeken wordt in hoeverre er ook mogelijkheden zijn om daar denk bos bij te creëren, noem ik het maar even. En dan, hier dit bij gezegd hebbende, dan kijk ik de rond en zoek ik u om aan te geven in tweede termijn. Wat

Met dit raadsvoorstel wil ik doen. Meneer Bregman, dan begin ik weer bij u. Dank u wel, de wethouder bedanken voor zijn...

Ook ja, dat is echt vuur en vlam.

Wat erin zit en wij gaan voor een ander stuk. Dank u wel, meneer Van Duffelen. Ja, voorzitter, dank ook aan de wethouder. Fijn te vernemen dat het om 2000 bomen extra gaat in de komende 10 jaar. Mag wat mij betreft nog wel iets explicieter in de bomenbeleidsplannota zelf, vind ik, want je leest dat er niet altijd in. En het andere punt, u zegt, er komt een monitoring in de duurzaamheidsmonitor van de ontwikkeling in het aantal bomenkap, aan bijplanten en dergelijke. Kunt u daar iets concreter zijn wat we dan kunnen verwachten? Want ik ben daar wel benieuwd naar of we daar nu iets mee moeten. Of dat we dat dan bij die duurzaamheidsmonitor moeten? En daar laat ik ook even de vervolg.

Van wel of geen.

Hamerstuk nog wel bespreekstuk vanaf hang voorzitter.

Ja, ik stel voor een groen hamerstuk. Dank u wel. Zou bijna zeggen, CDA, GroenLinks, D66, GroenLinks, GroenLinks, VVD, Groen. Gaan we doen.

Voor over.

Hamerstuk. Volmondig heet dat, hè? GBLV ja, ondanks alle

En uitleg nemen we mee terug in de fractie, want we overwegen nog een motie. Dus een bespreekpunt kunt u ook aangeven waar die motie.

De duurzame vergroening, de duurzame vergroening. Genoteerd. Meneer Hielkema. Vruchtbaar overleg ook mede dankzij de eekhoorn die in mijn tuin liep van de week. Fijn dat zijn leefgebied uitgebreid kan worden en eigenlijk wel fijn dat de collega, want ik heb zelf helaas, want dit is gewoon een prachtig plan.

Fijn dat de collega misschien emotie heeft, want het zou zonde zijn als ze het podium van de raadsvergadering hiermee missen.

Dat is ook een mooie overweging om toch iets over te hevelen naar de Raad. Mevrouw Paltansing, ja, voorzitter, ik ben namelijk toch wel een beetje in verwarring door mijn rechterflank, maar er wordt waarschijnlijk een bespreekpunt van wat mij betreft gewoon een hamerstuk zijn. Maar ik vind dat podium in de gemeenteraad toch wel interessant. En daarnaast ben ik benieuwd naar de motie, dus ik kijk graag mee en als laatste wil ik ook mijn complimenten uitspreken aan alle ambtenaren die hieraan hebben gewerkt.

En. Nou ja, ga zo door zou ik zeggen.

Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, meneer Elenbaas.

Een overweging promotie van het CDA. Maar er staan nog een paar kleine vraagjes op. Ja, ik heb één vraag en één suggestie. Maar de heer Van der Velde vroeg naar iets meer uitleg over hoe we inderdaad nou omgaan met die monitoring. Laat ik het zo zeggen, die zitten eigenlijk op drie dingen. Dus we gaan hem toevoegen in die hele duurzaamheidsmonitor, dus die waar we die beeldvorming nog over hebben. Dus daar komt hij in en gaat het over aantallen en kroonbedekking. Daarnaast hebben we de vierjaarlijkse analyse van die kroonbedekking. Die komt apart naar u toe. En, we gaan zoals ik gezegd heb, ook de bomenbalans beter bijhouden. Dus die bomenbalans van de gemeentelijke bomen en de projectbomen, dus dat zijn eigenlijk drie manieren. En dat nou ja, hoe we dat gaan bijhouden.

In ieder geval is de strekking dat we daar veel meer grip

Krijgen en ook op basis van data veel meer kunnen sturen. Ja, dank u wel, ik zie me daar toch wel even af te vragen.

Allemaal in die duurzaamheidsmonitor terug of worden dat straks verschillende monitoren, instrumenten, systemen? Wethouder, uiteindelijk komt het allemaal in die duurzaamheidsmonitor ook te staan. Ja, laat ik het zo zeggen en dan de suggestie naar aanleiding van de opmerking van de heer Klaarhamer. Ik begreep uit uw woorden eigenlijk dat de motie die u overweegt veel meer zit op een bredere groenambitie. Dus hoe we met groen in projecten omgaan en wat...

Wat losser staat van bomen an sich. Ik

Dan bij de begroting in

Klopt, en dat waren we ook van

Nee.

Laat ik het even herhalen: dit gaan we overwegen bij de begroting. UUUU brengt natuurlijk.

Naar uw linkerzijde verwarring, want UU ontneemt

Dan helemaal goed. En nu CDA gaf eventueel aan. Ja, voorzitter, ik zie op dit moment geloof ik geen reden voor de motie rondom de monitoring, want dat komt eraan. Begrijpen van de...

Eigenlijk best nog wel even aandacht in de Raad mag hebben. Meneer Klaarhamer. Als ik nog even mag de motie bij de begroting of de motie.

Als apart agendapunt.

Ik dank u wel. En daar dankt wethouder uiteraard voor zijn bijdrage.

Gaan we nu over tot de agenda. De gecombineerde agendapunten 5.3 en 5.4. De raadsvoorstellen betreffende het vaststellen van de zienswijze voor divisie Economische Vestigingsklimaat 2050 van de MRDH en de zienswijze Mobiliteitsvisie 2050 van de MRDH. De MRDH heeft in deze context een ontwerpvisie Economisch Vestigingsklimaat vrijgegeven en een ontwerpmobiliteitsvisie voor de zienswijzeprocedure. Het college heeft voor beide een conceptzienswijze opgesteld die hierbij ter vaststelling wordt voorgelegd aan de raad. Een ontwerp geeft, naast algemene belangen gedeeld met de regio, ook specifieke belangen op een bovenregionaal niveau. Met de zienswijzen worden deze ingebracht. De zienswijzen zijn opgedeeld in de gedeelde zienswijzen met de zienswijzen, ontwerp en mobiliteitsvisie aangezien integraliteit van visies wat het college betreft mag worden benadrukt en gedetailleerde zienswijze op het ontwerpvisie Economisch Vestigingsklimaat. De vraag is dus of de fracties aanvullingen hebben op deze zienswijze brief. U kunt de inbreng van de insprekers uiteraard meenemen in dit debat. En ik heet beide wethouders welkom aan tafel. En ik kijk even en dan begin ik dit keer aan mijn rechterzijde om te kijken wat. Dat is dan. Gewoon links PvdA, GBLV, Aandacht, VVD, CDA, ChristenUnie.