4.2.1 Raadsvoorstel vaststellen Programmabegroting 2026-2029

Voorzitter, de begroting 2026 is de laatste van deze bestuursperiode en daarmee expliciet dus ook de laatste begroting voor de verkiezingen. Waarin andere gemeenten die laatste begroting dan vaak beleidsarm is en je eigenlijk tussen de regels door al kunt lezen dat partijen zijn begonnen aan hun campagne, is dat bij deze begroting echter niet het geval. Dit college blijft goed en stevig doorwerken aan het huis door te investeren in een leefbare, veilige en duurzame gemeente. Dit doen we door onder andere te bouwen voor woningen, voldoende werkplekken en aan onze winkelkernen, maar ook de bibliotheek. We investeren in ons verenigingsleven en sportclubs met onder andere de kleedkamers voor de rugbyclub of de herinrichting van Sportpark Forum Park. We investeren in onze wegen, fietsen en OV-infrastructuur om deze heel veilig en bereikbaar te houden. We vergroenen waar mogelijk pleinen, schoolpleinen, sorry. Maar ook als we bouwen en we rollen het vangnet verder uit voor iedereen die even een steuntje in de rug nodig heeft op het gebied van werk, zorg of inkomen. En ja, voorzitter. Financieel gezien is de begroting voor 2026 niet sluitend en dat zou normaal gesproken een doodzonde zijn, maar het college kiest ervoor met steun van deze raad om de tekorten in 2026, die eigenlijk alleen maar door het rijk zijn ontstaan, zichtbaar te houden en juist niet dicht te bezuinigen ten koste van lokale maatschappelijke voorzieningen. En desondanks het effect van dat rijk en dus dat niet sluitende begroting in 2026 gaan we de jaren daarna wel gewoon weer naar goede cijfers. Kortom, ook op dit huishoudboekje wordt nog steeds goed gestuurd. Voorzitter, maar uiteraard staan ontwikkelingen niet stil en ook de samenleving niet. Een gemeente, een college zal constant moeten reageren op actuele zaken die gebeuren in de samenleving, trends of plotselinge ontwikkelingen die zorgen voor effecten of vragen om snel of anders te handelen. En dit heeft natuurlijk dan ook effect op de begroting. Juist daarom waren we wat gecharmeerd van de motie van de ChristenUnie van de heer Wilschut, collega Wilschut, over het toevoegen van een paragraaf bestuurlijke reflectie. We hebben het er wel over gehad of de begroting de juiste plek was, daar zijn we nog niet helemaal over uit, maar we vinden het vooral belangrijk om ook context mee te geven. Dus niet alleen maar cijfers, maar ook context omdat we met elkaar, de ambtenaren, het college, de griffie en natuurlijk wij als raad een lerende organisatie willen zijn. Ik wilde graag nu een van die actualiteiten in onze samenleving toch nog even aanstippen. En dan gaat het over de mediaberichten over de branden op of rond de Star. Als ik mij niet vergis, waren het er drie, één autobrand en twee branden aan bestaande bebouwing. Een vraag aan de portefeuillehouder, kan hij hier iets meer context? Kan hij iets meer kleur aangeven? Iets meer context over schetsen is het echt toeval of loopt er een onderzoek? En welke maatregelen worden er genomen of ziet de portefeuillehouder kans toe om te nemen om ook de bewoners rond de Star gerust te stellen? Maar ook in andere wijken gebeurt er veel en Bovenveen is zo'n wijk waar alles samenkomt. Nieuwbouw, sociaal, bedrijventerreinen en winkelcentra, parken en achterlangsweggetjes, jeugd en ouderen. Maar het is ook een wijk waar mensen naar elkaar omkijken en waar ze elkaar steunen. Een wijk waar de gemeente al veel aandacht voor heeft en volgens mij ook in investeert. Voorzitter, een motie om de succes, de methodiek van de opbouwwerk van Sterk voor Noord uit te bouwen naar Bovenveen. Ik ben nieuwsgierig naar het antwoord van de wethouder over wat er allemaal nu al gebeurt in die wijk en of dit instrument een gat vult waar nu nog geen inzet op is. En, hoe belangrijk is het dan in de context van al die maatschappelijke ontwikkelingen om met elkaar in gesprek te blijven en misschien wel het meest met onze eigen jongeren? Want zoals vaker in deze raad besproken zijn de verleidingen en uitdagingen groot voor hen die nu opgroeien. En het is daarom dat wij mede indienen de motie eenmalige uitbreiding Jongerenperspectief Fonds naar de hele gemeente en in lijn met onze wens uit de vorige periode ook de motie zien voor een haalbaarheidsonderzoek voor een spel- en opvoedpunt in Stompwijk. Naar aanleiding van de motie van fractiegenoot Van der Linden vond dit jaar dan ook voor het eerst de lokale versie van de Hunt plaats. 120 jongeren trokken vanaf het terrein van Forum Sport de wijk in om vijf verschillende opdrachten uit te voeren en daarbij uit handen te blijven van onze politie en lokale handhavers. De Hunt is dan ook een manier om jongeren tussen 12 en 23, een doelgroep die je niet meer zo makkelijk vangt, op een laagdrempelige en ook leuke manier in aanraking te laten komen met de taken en het werk van politie en handhavers. Immers, elkaar kennen is de eerste stap richting vertrouwen. Waar de heer Van der Linden zelf nog scheidsrechter was, heb ik gewoon rondgelopen en ik was onder de indruk die middag van de sfeer en de inzet van onze politieagenten. Maar ik was vooral onder de indruk van onze eigen handhavers en ik mag hier geen namen noemen, dus ik ga me toch een beetje schetsen en dan hoop ik dat er vanzelf een gezicht bij komt, maar er was één vrouwelijke handhaafster, iets oudere dame, sorry. En die was ten tijde van de Hunt net overgekomen uit een andere gemeente. En hoewel ze dus eigenlijk pas net binnen de organisatie was geland, de wijken nog niet kende, onze jongeren nog niet kende, misschien zelfs haar collega's nog niet kende, had ze meteen haar vrije dag ingewisseld om daar te gaan staan. En ik heb haar die middag wel 80 keer voorbij zien hollen, rennen, schreeuwen, fietsen, zo, en, maar zij was ook degene die aan het eind van het spel bij de poort ging staan om die jongeren binnen te halen. High five en even een gebbetje, maar ook even troostend als de kleintjes als het toch niet gelukt was. En volgens mij gaat het daar nou juist om, met elkaar. Elkaar leren kennen, elkaar gaan vertrouwen en uiteindelijk ook nog meer gaan respecteren. En dat is een breder effect dan simpelweg één leuk evenement op een vrijdagmiddag. En daarom zeggen wij, als fractie, zo'n nuttige, laagdrempelige, maar vooral ook leuke activiteit voor dit soort jongeren moeten we voortzetten. En daarom dien ik mede namens collega Van der Linden de volgende motie in voor het structureel en jaarlijks organiseren van de Hunt met als dictum de Hunt te organiseren, jaarlijks in samenwerking met politie, handhaving, buurtpreventieteams en/of jongerenwerk. De uitvoering van de Hunt in 2026 nogmaals te organiseren vanuit incidentele financiering vanuit de VTH-gelden en in de kadernota 2027-2030 een voorstel op te nemen voor structurele financiering. Deze wordt mede ondertekend.

Door het CDA

En dan als laatste

Voorzitter, en misschien is het de leeftijd. Mevrouw Kok, ja dank u wel, voorzitter. Aan het begin van deze periode heeft de PvdA nogal harde noten gekraakt over het coalitieakkoord en de extra inzet van boa's en vooral de voorgenomen handhaaf targets. Maar ik hoor mevrouw Van den Heuvel nu meer vertellen over de sociale cohesie kant, zeg maar, van die boa's. Begrijp ik daarmee dat de VVD...

Een beweging heeft gemaakt naar omdat dat begrip veiligheid iets anders in te vullen. Volgens mij kan het één niet zonder het ander, hè? Je hebt meer handhavers nodig om uiteindelijk ook jeugdboa's te kunnen realiseren. Je hebt meer handhavers nodig en een goede agenda om uiteindelijk goed te prioriteren en aan te sluiten bij de wensen in de wijk. Er is vanuit dit college heel hard gewerkt aan de wijkveiligheidsscan en de daarbij behorende actieplannen per wijk met inwoners. Dus het één is er.

Van deze periode ook al gevonden. Ja, voorzitter, en dan zei ik: misschien is het de leeftijd, dus ik blijf een beetje in deze melancholische toer. Er rest ons als raad nog twee cyclussen. Wat is het woord? Ja, dat Latijnen, dat gaan we het niet over hebben. Met daarbij ook twee raadsvergaderingen en ondanks dat we langzaam zo de campagne inrollen, hoop ik dat we de lijn van deze begroting vol vuur vooruit, maar ook de constructieve houding die we de afgelopen jaren met elkaar hadden in samenwerking.

En op inhoud als Raad voorzetten. En ik kijk uit naar deze laatste maanden. Dank u wel. Dan zie ik, want mevrouw Van Weers zich al...

Dank u wel, voorzitter. De laatste begroting van deze Raad. Voordat we naar de toekomst kijken, kunnen we het niet nalaten om even naar het recente verleden te kijken. De verkiezingsuitslag van vorige week was niet de uitslag waar wij op hoopten, maar we kunnen niet ontkennen dat er een nieuwe wind waait in Den Haag. We feliciteren alle partijen die gewonnen hebben en speciaal D66. We hopen dat er nu een eind komt aan een periode van stilstand en wensen iedereen veel wijsheid toe in de formatie. Maar we moeten niet vergeten dat veel van die dingen die voor de inwoners van deze gemeente echt belangrijk zijn hier in deze raadzaal besloten worden. Begrijpelijk zitten we volgend jaar met een min op de begroting, maar onze fractie van GroenLinks en PvdA vraagt zich af hoeveel ruimte er nog zit in het nieuwe beleid van 2027 en daarna, waar we op een nul uitkomen. Zouden er dan toch bezuinigd moeten worden of worden de lasten verhoogd? Gaan we minder uitgeven aan jeugdzorg, omdat er minder kinderen jeugdzorg ontvangen? Of doen we dat omdat we echt structurele oplossingen hebben voor die kinderen, zodat ze een beter leven hebben? Ja, en kosten die oplossingen dan niets, want daar staat verder niks over. Hoe gaan we het doen? Wat moet er dan zijn? Als we die ouders meer op hun bordje zetten, geven we die ouders dan ook de handen en de voeten om het ermee te doen? Dat zijn dingen waar we ons op vragen. Het is maar één voorbeeld, maar er zijn natuurlijk veel voorbeelden waarbij erin staat dat we niet meer uitgeven, maar dingen worden nou eenmaal niet goedkoper. We maken ons op voor een verkiezingsjaar. Helaas brengt dat niet altijd het beste in mensen naar boven. Ook in onze gemeente heeft de polarisatie toegeslagen en in plaats van elkaar de hand uitsteken, draaien we elkaar de rug toe. Mensen die na jaren van ellende, geweld en ongelijkheid dachten een veilige plek in onze gemeente te vinden, een plek waar ze eindelijk een nieuwe toekomst konden opbouwen, worden nu voor alles en nog wat uitgemaakt voordat ze één stap in hun nieuwe woonplaats hebben kunnen zetten. Ik ben blij dat onze wethouder zich met hart en ziel hiervoor inzet. Als we een plan hebben over meer of minder parkeerplaatsen, vergunningparkeren, die verdraaide mol, staan we op de barricades in plaats van met elkaar in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld dat we de nacht terug willen, maar vergeten dat dat grote gevaar achter de voordeur schuilt. We vragen om veel handhaving, maar we vergeten onze handhavers te steunen om hun werk goed te doen. We geven de ander de schuld van de problemen, maar kijken niet naar onze eigen daden. En juist daar zitten we hier voor, om samen het gesprek aan te gaan, om te kijken naar creatieve oplossingen, zodat mensen hier veilig kunnen komen, kunnen vinden waar ze kunnen opbloeien, dat kinderen in onze gemeente een dak boven hun hoofd hebben, zodat ze in rust kunnen opgroeien, dat we genieten van het groen. Ja, ik blijf het een vreselijk woord vinden, en dat we de lasten eerlijk kunnen verdelen. De moties die wij vandaag indienen gaan hier dan ook over. Sommige wethouders zullen zeggen, ja, maar dat doen we toch al. En leegstand, dat hebben we toch niet. Natuurlijk, maar we hoeven geen beleid te maken als het probleem daar al nog niet voor gedaan heeft, is het beter dat je voorbereid bent op dat soort dingen. En soms heb je gewoon een steuntje in de rug nodig van de gemeenteraad of wat extra financiën. Het belangrijkste deel van het woord samenleving is het woord samen, dus we kunnen dit niet alleen. Laten we vooral niet bang zijn om de handen naar elkaar uit te steken en laten we ook vooral niet bang zijn om die hand eens een keer aan te nemen. Dan komen de moties die we moeten indienen. Eerste motie voor de natuurroutes Leidschendam-Voorburg. Die roept het college op in kaart te brengen waar in Leidschendam-Voorburg en Stompwijk korte, laagdrempelige natuurwandelroutes kunnen worden uitgezet. Deze routes te voorzien van informatie over bomen, planten en dieren op die route. De routes af te stemmen op zelfstandig gebruik door kinderen en volwassenen, waar mogelijk hierbij rekening te houden met inwoners met een lichamelijke beperking, zoals slechtzienden of mensen in een rolstoel. Op korte termijn voor alle drie de kernen in elk geval één route te ontwikkelen en hiervoor €10.000 te reserveren uit de exploitatiemiddelen uitvoeringsprogramma duurzaamheid. De tweede motie die ik wil indienen is de hervorming rioolheffing en afvalstoffen. Die verzoekt het college een informatieve bijeenkomst te organiseren voor de Raad, het college en de ambtenaren. Tijdens deze bijeenkomst de mogelijkheden en scenario's om meer onderscheid te maken naar de omvang van huishoudens bij het heffen van afvalstoffenheffing te verkennen en hierbij onder andere de ervaringen van de gemeente Utrecht te betrekken. En dan de laatste motie die ik indien is woningimpuls door tegenstand leegstand. Verzoekt het college de omvang van leegstand, mogelijke heffingsvarianten en de verwachte effecten van een leegstandsheffing in beeld te brengen. De Raad hierover met het volkshuisvestingprogramma te informeren naar aanleiding van de bespreking van het volkshuisvestingprogramma één voorstel uit te werken voor de invoering van een leegstandsheffing. De Raad met de kadernota van 2027-2030 een concreet voorstel voor invoering te doen toekomen. Dit zijn drie moties die ik indien, want dit is nog één laatste ding wat we hier doen. Dit is de laatste begroting dat PvdA.

De A GroenLinks hier met

Verdere moties van ons laat ik over aan mijn collega, voorzitter.

Voor die tijd heeft mevrouw Van den Heuvel als eerst een vraag en wie zag ik daarna, meneer Magnut? Die komt daarna, ja. En dank u wel, voorzitter. Misschien dat ik het niet goed begrepen heb, dus dan is dit ook even de checkvraag bij u. U begon uw betoog met: we gaan toch iets. We willen iets voor leegstand. We hebben het niet, dus we hebben het nog niet nodig, maar het is goed te hebben en uw motie vraagt dan nu om onderzoek.

Want u geeft zelf al aan dat we er eigenlijk geen last van hebben. Wat gaan we dan onderzoeken? Er is natuurlijk, zeg maar, we hebben nog nooit gekeken of het er is. We hebben wel problemen, zeg maar, met dingen die panden die lang leegstaan omdat er gerenoveerd gaat worden. Daar wordt niet naar gekeken en er zijn ook wel andere zoals Airbnb's en dat soort dingen. Daar hebben we eigenlijk geen beleid op en je hoeft niet altijd, zeg maar, afwachten tot er iets gebeurt. Dat er een ramp gebeurt om een beleid te maken, dus dat ze eigenlijk het niet. En we hebben woningnood op dit moment zo hoog dat we echt moeten kijken.

Die We kunnen maken

Kunnen we vrij kunnen maken voor iemand die er een dak boven zijn hoofd nodig heeft? Ja, dan toch gewoon even advocaat van de duivel hoor, want als we er geen last van hebben, als we het niet hebben.

Nu al beleid maken? Het probleem is, we weten niet of we er last van hebben. Want het kan zijn dat er verschillende huizen.

Al leeg staan en dat wij dat niet eens weten. Dank u wel. Nee, wat doet hij? Nee, ik had even een kleine aanvulling op mevrouw Van Weers, want de eerste

Motie of de wielheffing en de natuurwandelroutes.

Sorry daarvoor, ja. Dat was hem

Dank u wel, voorzitter. Vandaag de laatste begroting van dit college en ook dit keer sta ik mijn betoog te houden onder het toeziend oog van de vlag van onze gemeente. Een vlag die staat voor verbinding in de gemeente waar iedereen mag meedoen, ongeacht leeftijd, achtergrond, herkomst of overtuiging. Samen maken we immers Leidschendam, Stompwijk en Voorburg en dat lukt best aardig. Er zijn natuurlijk verschillende meningen op gevoelige onderwerpen. Dat mag en moet zelfs in een lokale democratie. Maar meestal is de discussie wel met respect naar elkaars standpunten. Ik spreek oprecht en misschien ook wel met trots mijn dankbaarheid uit naar alle inwoners, ondernemers, college en collega-raadsleden hoe we gezamenlijk op een meestal waardige manier de discussie aangaan rond ingewikkelde thema's als de huisvesting van asielzoekers, de problemen rond de mol en de ideeën rond de vlieplijn. Ik ben wel oprecht bezorgd over hoe de discussie over gevoelige onderwerpen landelijk verloopt. Vanaf deze plek en met de gemeentevlag in de rug wil ik wel afstand nemen van uitspraken vanuit de landelijke politiek over asielzoekers in onze gemeente. Deze uitspraken zijn feitelijk onjuist. Collega Visser van het CDA heeft er op Facebook ook terecht een opmerking over geplaatst. Laten we er met z'n allen voor zorgen dat door dit soort uitspraken van landelijke politici lokale polarisatie geen voet aan de grond krijgt en zeker niet de lokale verkiezingscampagne gaat beïnvloeden. Met ruim 78.000 inwoners zijn we samen Leidschendam, Stompwijk en Voorburg. Dan wil ik graag kort aandacht voor drie moties die we vanuit GBLV met anderen zullen indienen. Tijdens de behandeling van gisteren door de raad vastgesteld. Het bomenplan heeft Gemeentebelangen aangegeven dat we willen dat er creatief omgegaan wordt met groen in de wijk. Daar dienen we een motie voor in, samen met de VVD, ChristenUnie en D66, waarvan het dictum luidt: roept het college op om bij alle lopende en binnenkort te starten bouwprojecten actief te onderzoeken of er aanvullende mogelijkheden zijn voor vergroening. Hierbij niet alleen te kijken naar meer ruimte voor bomen, maar ook naar innovatieve oplossingen zoals groene gevels, groene daken en dakbomen. Om in dit project Bachlaan ook substantieel ruimte in te ruimen voor beleefbaar groen en niet slechts enkele stroken groen. En de raad hierover periodiek te informeren. Tweede punt, wat we willen inbrengen is in het voorjaar is op verzoek van onder andere onze fractie ervoor gezorgd dat de gemeente rubriek speciaal voor oudere inwoners in onze gemeente de vergunningsaanvragen in het krantje bleven staan. Wij zijn na onze themamiddag over vitaal ouder worden in onze gemeente erachter gekomen dat de door ons verwachte behoefte aan deze informatie er niet blijkt te zijn onder de mensen die wij erover gesproken hebben en willen daarom graag de ruimte in het krantje benutten voor informatie. Groep maat informatie specifiek voor doelgroepen ouderen, maar dus ook voor jongeren, ondernemers, noem maar op. Deze motie dienen we in met D66 en het dictum luidt: roept het college op het publiceren van de volledige officiële bekendmakingen in de papieren krant te laten vervallen, mits de vrijgekomen middelen binnen de bestaande financiële kaders worden ingezet voor het blijvend informeren van diverse doelgroepen, waaronder ouderen met beperkte digitale vaardigheden via toegankelijke papieren communicatiekanalen. Er zorg voor te dragen dat in de papieren krant wekelijks wordt verwezen naar de verschillende manieren waarop inwoners de officiële bekendmakingen digitaal kunnen inzien. Wij beseffen dat we een maatregel nemen die we recent hebben teruggedraaid, maar in deze beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De derde motie die we indienen. GBLV heeft samen met de ChristenUnie zich laten informeren over het sport- en opvoedpunt tijdens hun vijftienjarig bestaan. Enthousiast over het nut en de noodzaak ervan willen we ook dat jonge ouders in Stompwijk en in dit gebied tussen de Ballon in Voorburg en de Waterlelie in Leidschendam toegang krijgen tot zo'n voorziening. De ChristenUnie dient dadelijk een motie in om de mogelijkheden hiervoor nader te onderzoeken. En dan, voorzitter, tenslotte op 1 januari 2027 bestaat Leidschendam-Voorburg 25 jaar, waar in eerste instantie de focus lag op een noodgedwongen samengaan met twee gemeenten vanwege de mogelijke annexatie door Den Haag ligt er sinds burgemeester Tiggelaar de focus op het samenwerken tussen de drie unieke kernen Leidschendam, Stompwijk en Voorburg, kernen met hun eigen kracht. Gemeentebelangen vindt dat hier op een goede manier aandacht aan moet worden besteed aan het jubileum en we willen daar ook geld voor vrijmaken in de begroting. Wij roepen de burgemeester op om met de inwoners, ondernemers en verenigingen tot een mooi programma te komen en de eenmalige financiële middelen via de Turap 2026 en de kadernota vrij te maken. Gezien de ervaring met de viering van 80 jaar vrijheid.

Moet dit proces in goede handen liggen. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, dan kijk ik naar de fractie van

Ja, dank voorzitter. Gister geïnstalleerd en nu sta ik hier, voorzitter. Vanavond behandelen we de laatste programmabegroting van dit collegejaar, de programmabegroting 2026. Het college kijkt met trots terug op wat het heeft bereikt en wil met vuur verder werken aan onze mooie gemeente. Nu kun je zeggen, enige zelfreflectie mag ook, maar met de oorlog in Oekraïne, stijgende energieprijzen en oplopende internationale spanningen heeft het college onze gemeente stabiel gehouden. Toch, om meer reflectie te brengen, steunen wij de moties en amendementen van de ChristenUnie over de bestuurlijke reflectie. Het CDA plaatst bij het succesverhaal van het college de kanttekening dat het college vier jaar geleden met een beduidend gunstiger financieel perspectief begon dan het perspectief in de begroting 2026-2029 laat zien. We zeilen scherp aan de wind in onzekere tijden en zullen bij tegenvallers al snel moeten kijken naar moeilijke en ingrijpende keuzes. Na vele visies die het college opstelt, komt het aan op uitvoering en reist de vraag of we genoeg kunnen investeren in ons maatschappelijk kapitaal. Voor het CDA is duidelijk dat onze inwoners en hun verbanden daarbij dienen te betrekken. De samenleving moet het ook zelf doen en dragen. Voor het CDA geldt dat, net zoals bij de kadernota, ook vanavond willen inzetten op drie thema's: de basis op orde, bereikbaarheid en leefbare wijken. Inzet op verbinding en de basis op orde. Voorzitter, te vaak horen we dat inwoners zich niet goed gehoord voelen, zoals recentelijk met de voorstellen bij de herinrichting voor Voorburg Noord. Een goede basisorde die op orde moet echt beter en dit soort participatieprocessen horen bij een goede basisorde dan ook beter te gaan. Er zullen uiteindelijk keuzes moeten worden gemaakt. Dat betekent dat participeren niet altijd gelijk is aan gelijk krijgen. Toch moet je niet voorkomen dat in dit soort trajecten aan het eind mensen zeggen: "Ik heb me niet gehoord gevoeld." De vraag aan het college is hoe we de participatieverordening volgend jaar gaan evalueren en hoe we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties daarin meenemen. Het CDA is verder blij met de structurele rol die het MKB krijgt in de economische agenda. Voor de basis die op orde is, is ook een sterk lokaal MKB nodig. Het CDA roept het college voorts op om in regionaal verband en in samenwerking met onze buurgemeenten sterker in te zetten op de belangen van onze gemeente, zoals de Binckhorst, Voorburg Noord en West, de Vlietzone en Leidschendam. Het CDA vraagt het college om de raad niet alleen achteraf te informeren, maar ook te kijken hoe wij vooraf in de samenwerking regionaal kunnen worden meegenomen en input kunnen leveren. Dan, voorzitter, bereikbaarheid. Zoals ik net al meldde, is de bereikbaarheid in onze gemeente een issue. En ik heb er net bij de Turap wat over gezegd richting de Mall, maar de bereikbaarheid in onze gemeente gaat niet alleen over de Mall. Het gaat ook over de bredere vragen. Met de ontwikkeling van woningbouw zien we bijvoorbeeld op de Parkweg dat de verkeersdrukte toeneemt. Inwoners in Voorburg West en Noord ervaren ontwikkelingen in het winkelcentrum Innovation District. De Vlietlijn rekent nog niet op breed draagvlak en lijkt toch vooral een Haags feestje te zijn. Daarbij was er vorige week een artikel dat toch liet zien dat de vraag naar de Vlietlijn niet eens zo groot is. Lost de Vlietlijn dan wel het mobiliteitsvraagstuk op? De vraag aan het college is ook: waar is de stopknop met de Vlietlijn? Mochten we die nog willen, want beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald op een weer groot infrastructureel project. En met ambitie wordt verder ook nog gewerkt aan de Huygenstunnel, een initiatief dat het CDA van harte ondersteunt. Voor de zomer verscheen een stedenbouwkundige ontwikkeling voor de Huygenstunnel. Het CDA vraagt het college of er momenteel ook naar een technische haalbaarheid van de Huygenstunnel wordt gekeken en of daarop wordt voorgesorteerd. Het CDA dient dan ook hiervoor een motie in waarvan het dictum luidt: verzoekt het college om een haalbaarheidsstudie te laten doen naar een deskundige onderbouwing van de realiseerbaarheid van de Huygenstunnel. Deze zou een hoofdstuk moeten bestaan uit twee delen: de technische realiseerbaarheid en de logistieke gevolgen van de uitvoering. In een later stadium kunnen we dan meer aspecten bij, zoals maatschappelijke impact, een bestuurlijk proces te starten naar de samenwerking met overheid, Provinciale Staten en ProRail en andere partijen die ook kunnen refereren aan zulke grootschalige projecten. Dat leidt tot overeenstemming met het maken van een haalbaarheidsstudie en de gemeenteraad te informeren over de uitwerking en voortgang van bovengenoemde punten. Tot slot, die inzet op leefbare wijken. In de afgelopen periode heeft het CDA ingezet op een aanpak die wijkgericht is, inwoners en ondernemers en maatschappelijke organisaties betrekt en bijdraagt aan het verbinden tussen inwoners, onderling en met de gemeente. Het CDA ziet dat het college daar ook stappen op heeft gezet. Specifiek steunen wij de inzet ook van het college om in verschillende wijken een nieuwe wijkgerichte manier van participatie vorm te geven en de ambitie van Bovenveen natuurlijk. Er ligt nu een momentum om wijkgericht aan de slag te gaan. Onze oproep: doe dat ook en pak dat verder op. Voorzitter, het betrekken van inwoners en hun verbanden is niet alleen van belang bij trajecten in de ruimtelijke omgeving, maar vooral ook sociaal. Het CDA is content met de inzet om ouderen digitaal weerbaarder te maken door leerlingen van het ROC Mondriaan. De inzet draagt bij aan het versterken van de relatie tussen generaties. Het CDA is ook te spreken over de instelling van een seniorenmakelaar en roept het college op om te bezien of deze makelaar mogelijk ook op andere terreinen kan worden ingezet om senioren mee te laten doen in de gemeente en voorzieningen voor hen toegankelijk te maken. Ouderen doen ertoe. Voor het CDA is het van belang dat leidt tot een vorm van sociale gemeente blijft waar we met elkaar samenleven en voor elkaar zorgen. De afgelopen jaren heeft het CDA met meer enthousiasme, zoals de visie op sociale basis, of met minder enthousiasme, zoals bij schuldhulpverlening, het beleid en de plannen van het college gesteund. De komende jaren zullen in het teken staan van implementatie daarvan, waarbij het belangrijkste doel geldt: vergroot het bereik en we hopen dat ook het nieuwe dashboard waarin inwoners kunnen zien waar ze recht op hebben, daarbij kan bijdragen. Daarnaast, voorzitter, dragen investeringen in het sociaal domein bij aan het welzijn van onze inwoners. In opvolging van de motie bij de kadernota om het sociale impuls staan er ook vanavond een aantal voorstellen. Een aantal steunen we al, zoals jongerenadviespunten, en van een aantal wil ik vooral van het college weten wat de gevolgen zijn. Als we dit nu incidenteel doen, of de vraag dan later niet alsnog wordt om het structureel te doen. Want als dat het gevolg is, dan moeten we met elkaar wel als raad de vraag stellen: zijn dat dan wel incidentele uitgaven? Dus daar wil ik vooral van het college wel een reactie krijgen. Het sociale domein is ook belangrijk om inwoners samen te brengen, eenzaamheid te verkleinen en draagt bij aan een sociaal en verbonden gemeente met de veiligheid voor inwoners. Te vaak hoort het CDA nog dat inwoners zich niet veilig genoeg voelen. Daarom steunen we ook de wijkveiligheidsplannen, zodat we daar ook wijkgericht gaan werken aan de zorg van inwoners. Inwoners moeten zich immers veilig voelen in hun wijk en onze gemeente. Voorzitter, de raad en het college hebben de afgelopen jaren een goede slag gemaakt met het inzichtelijker en bovenal leesbaar maken van de begroting. Het CDA is blij met deze ontwikkeling en is blij met het werk van de werkgroep Duisenberg. We zetten dit de komende jaren graag voort, waarbij we de resultaten concreet en duidelijk meetbaar formuleren. Concluderend, voorzitter, het CDA ziet in Leidschendam-Voorburg en Stompwijk een actieve gemeenschap die verantwoordelijkheid pakt en voor elkaar zorgt. Een gemeente waar inwoners hun best doen en werken om hun fijn thuis te hebben. Voor de gemeente dan ook de taak om dat mogelijk te maken door de basis op orde te houden.

Te hebben te investeren

Bereikbaarheid en werken aan leefbare wijken.

Oh, mevrouw Kok heeft een vraag, ga gang. Ja, dank u wel, voorzitter. Deze vraag gaat eigenlijk om wat de heer Koster helemaal aan het begin van zijn betoog zei over Voorburg Noord. Ik ben er zelf inwoner en het proces dat daar is gelopen, is naar mijn indruk vrij breed geweest. En ik hoor ook heel veel medebuurtgenoten die heel enthousiast zijn.

Over de plannen. Waar maakt het CDA uit op dat die participatie niet goed is gegaan? Wij maken dat het op zich niet goed is gegaan, is dan misschien te ver uitgedrukt, maar vooral je wilde zo'n participatieproces dat het inwoners niet achteraf en dat signaal krijgen wij toch als fractie. Horen van: we hadden niet helemaal door wat voor besluitvorming daar is en dat betekent niet dat dit proces niet goed is aangepakt, maar wel dat je lering moet trekken in volgende trajecten, zeker als een partij als het CDA die graag dit soort trajecten vaak doet en wijkgericht gaat werken. Hoe zorg je er nog meer voor dat die participatieparadox wordt aangepakt? Mijn voorbeeld voor Noord, Noord en dat hebben wij destijds ook gesteund, is een integrale aanpak geweest, maar toch.

Deze zorgen is het wel zaak om te kijken, wat kunnen we dan de volgende keer nog beter doen? Ja, maar er zijn omtrent vorige keer toch nog...

Er is alleen een soort buurtambitie vastgesteld door de raad. Dat klopt, maar in dat traject zijn wel een aantal richtingen ingegaan die inwoners zorgen baren. En dan kom ik terug bij wat ik net zei. Het gaat erom dat je duidelijk wil hebben aan de voorkant dat inwoners weten wat er wordt besproken en waar wat er nu wordt besproken toe kan leiden. En dat is vooral waar wij zeggen, zorg nou in het vervolg. We gaan in Bovenveen aan het werk, we hopen in andere wijken aan het werk te gaan, leer daarvan, zodat...

Ik wil niet zeggen dat dit slecht is gegaan. Ik wil zeggen dat we het nog beter kunnen doen in het vervolg. Meneer Mathlouti, u krijgt het woord.

Nou, ik wou nog een vraag stellen aan de heer Koster, als dat mag. Zeker. Excuses voor de wat onorthodoxe manier van reageren. Een hele aparte vorm van participatie, maar blijkbaar vinden we dat belangrijk hier. Meneer Rosbenders, ga uw gang hoor, u heeft het woord om een vraag te stellen aan meneer Koster. Ik ben blij dat u naar me luistert op deze manier. Volgens u gaf aan dat de vlietlijn geen effect zou hebben uit een artikel uit het AD, maar...

Mij heeft er een rectificatie plaatsgevonden op dat artikel. Nou, als dat zo is, dan ben ik niet goed.

Ga ik daar zo naar kijken en wellicht dat ik daar dan in de tweede termijn nog wat over moet zeggen.

Voorzitter, dank voorzitter. Vanavond spreken we over de financiële toekomst van Leidschendam-Voorburg. Over de keuzes die we maken voor onze inwoners, voor onze buurten en voor de volgende generatie. En laat ik beginnen met een compliment over de vorm. Deze begroting is beter leesbaar, beter te volgen en beter opgebouwd dan de voorgaande jaren. Compliment aan iedereen die hieraan heeft gewerkt: college, ambtenaren, maar ook collega-raadsleden die zijn gaan oefenen met de methode Duizendberg en zeker mijn fractiegenoot Lisa Vogelaar, die met haar voorstel de methode Duisenberg toe te passen hier een groot aandeel in heeft gehad. Voorzitter, we bespreken vandaag een stevige begroting, een mooie begroting waar we ook trots op mogen zijn. Een begroting met sterke reserves en een stabiele basis, maar ook één die eerlijk laat zien waar het wringt. Onzekerheid over het gemeentefonds betekent simpelweg onzekerheid over inkomsten en daarmee de plannen om onze gemeente mooier en beter te maken. D66 steunt daarom de keuze van het college om het zogenaamde ravijn 2026 dan ook zichtbaar te maken. Tegelijkertijd roepen we onze wethouder financiën, zoals die al doet, op om in Den Haag te blijven pleiten voor structurele duidelijkheid. Voorzitter, zoals eerder ook gezegd, blijft Leidschendam-Voorburg al met al een welvarende gemeente. Maar ook hier staan mensen, maar ook hier leven mensen met schulden en bestaansonzekerheid. D66 wil dat iedereen kan meedoen. En gelukkig hebben we deze periode diverse beleidsplannen vastgesteld die inwoners die dat nodig hebben ondersteuning bieden op het gebied van werk, inkomen en schulden. Deze plannen zijn belangrijk, want ze gaan direct over bestaanszekerheid van onze inwoners. Wat D66 betreft ligt de verantwoordelijkheid voor het inrichten van je leven primair bij jezelf. Maar als dat nodig is, moet de gemeente helpen. We hebben daarbij eerder aandacht gevraagd voor inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. We zijn benieuwd naar de aangekondigde evaluatie van de extra inzet op deze doelgroep en we stellen dan ook de vraag wanneer de wethouder met deze evaluatie gaat komen. Daarnaast hebben we bij de kadernota met ons aangenomen motie het voorstel gedaan om op het gebied van werk, inkomen en schulden met één uitvoeringsplan te komen, één samenhangend uitvoeringsplan en één mensgerichte aanpak. Geen losse uitvoeringsplannen, maar een samenhangend beleid en dat vanuit simpele logica dat iemand zonder werk een groter risico heeft op armoede en ook op schulden. Daarnaast zien we in veel gevallen dat het daardoor ook vaker problemen spelen op het gebied van gezondheid en gezin. Voorzitter, wat D66 betreft begint goed onderwijs en daarmee kansengelijkheid vroeg bij het opgroeien van ieder kind. D66 is dan ook blij dat de doorgaande lijn tussen kinderopvang en onderwijs nu stevig verankerd is in deze begroting, maar er is nog werk te doen. Het bereik van de voor- en vroegschoolse educatie ligt op dit moment nog steeds maar op 57% en dat is te laag. Kinderen met een VE-indicatie hebben die dan ook niet voor niets. Onze motie hierover vroeg om inzicht en actie, zodat ieder kind een eerlijke start krijgt. En gelukkig lezen we dat terug. Daarnaast maken we ons ook nog steeds zorgen over het hoge ziekteverzuim, schoolverzuim. Sorry, het verzuim ligt in onze gemeente hoger dan het landelijke gemiddelde en we weten hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans dat de leerling erbij blijft. D66 wil dat we eerder signaleren en preventief handelen en gelukkig lezen we ook dat terug. Voorzitter, ik heb het eerder gezegd: als sportliefhebber ben ik trots op onze sportinfrastructuur in onze gemeente. Of je nu jong of oud bent, recreatief sport of op hoog niveau, in onze gemeente kun je terecht bij een breed en gevarieerd sportaanbod. D66 ziet sport niet alleen als recreatie. Sport bevordert bijvoorbeeld gezondheid, verbindt mensen en draagt bij aan gelijke kansen. Wat ons betreft verdient sport dan ook een centrale plek in onze samenleving en in ons beleid. Bij de kadernota vroegen we aandacht voor de verouderde sportvisie uit 2020 en het aflopende lokaal sportakkoord. We dienen daarom een motie in om te komen tot een nieuwe integrale sport- en beweegvisie. En ik moet zeggen, complimenten aan de wethouder voor het oppakken van dit verzoek. D66 is blij te lezen dat we met de nieuwe sport- en beweegvisie in gaan zetten op meer bewegen als norm, de toegankelijkheid van sportaccommodaties, aandacht voor kwetsbare groepen en de samenwerking tussen sport, zorg en het onderwijs. Wat D66 betreft maken we sport en gezondheid letterlijk zichtbaar in de openbare ruimte, in de wijk, bij een speeltuin, op het sportveld of langs een wandelpad. Voorzitter, nog een laatste punt betreft sport. We hebben eerder gesproken over het nieuwe veld, bijvoorbeeld waar wij heel blij mee zijn. Kan de wethouder iets zeggen over de planning en of er ook rekening wordt gehouden met het lopende sportseizoen? Voorzitter, mobiliteit gaat voor D66 niet alleen over verkeer. Het gaat over leefbaarheid, gezondheid en zeker ook veiligheid. D66 deelt de ambitie om inwoners vaker te laten kiezen voor duurzame manieren van vervoer. Maar eerlijk is eerlijk, de uitvoering mag wat ons betreft sneller. Waarom beperken we de 30 km nu nog maar tot een paar straten, terwijl 30

Nieuwe norm zou moeten worden binnen de bebouwde kom.

Onze motie. Ja, mevrouw Van den Heuvel. Ja, de heer Van der Linden weet dat hij gaat komen. We hebben het er al vaker over gehad. We hebben dit jaar het actieplan Verkeerd Veiligheid van wethouder Keus gehad en daarin is heel mooi inzichtelijk gemaakt waar...

We hebben allemaal 30 km, hè? Weet u nog waar we allemaal 30 km hebben? Waar we het hebben, durf ik even niet te zeggen. Volgens mij alleen op de Rembrandtlaan op dit moment. Maar we hebben een voorstel gedaan om dat zoveel mogelijk uit te breiden en daar wachten we op en we zien dat de ambitie nu nog een beetje achterloopt. Er worden twee straten genoemd om daar 30 km in te voeren.

In te voeren en dat mag wat ons betreft iets meer worden. Voorzitter, nou laat ik de collega van D66 dan helpen in het actieplan. Verkeersveiligheid staat dat 70% van onze straten al 30 km zijn. De hoofdwegen die we hebben, de Prinses Mariannelaan, dat soort straten, die zijn 50 km, maar dat zijn nu net ook onze wegen, onze netlijnen voor veiligheid voor OV en ja, we hebben een motie samen ingediend om bijvoorbeeld rond het station Leidschendam-Voorburg te kijken of daar op verzoek van de buurtbewoners iets te doen is aan de. Maar als ik D66 hoor zeggen, er is nog niet genoeg 30 km, dan vraag ik me toch altijd af als er al 80% of 70.

30 km is en wat wilt u dan nog meer? Op te wegen waar dat nog kan en waar dat nog niet is. We hebben deze discussie natuurlijk eerder met elkaar gehad. U heeft het dan over doorgaande wegen waarmee u dan impliceert dat dat niet kan. Mijn fractie is het daar niet mee eens. Wat ons betreft wordt het zoveel mogelijk hè? En waar het kan, waar het de veiligheid ook bevordert.

En dat is waar onze ambitie ligt. Nee, precies, maar dan is het duidelijk dat dat de ambitie is.

Van D66 is die, maar dat de werkelijkheid dus al veel verder is. Ja, dat vind ik een beetje gekke logica. U geeft aan 70 of 80%, dat is een percentage wat ik niet kan controleren. Maar daarmee is ook feit dat nog niet alles 30 km is. Wij zeggen, doe dat waar, dat waar, dat waar daardoor de ruimte nog is hè? En daar hebben we denk ik knappe koppen die daar een beter oordeel over hebben dan u en ik. We zijn beide geen verkeerskundige, maar waar het kan wordt het wat ons betreft toegevoegd. En we zien dat ook in andere gemeenten hè? Ik bedoel, één grote gemeente als Amsterdam. Bijna overal 30 km per uur, dus ik snap het punt niet zo. Waar was ik gebleven? Nou bij on. Bootjes bij de Karelloot, dat vroegen we dus om een concreet uitvoeringsplan met prioriteit voor schoolroutes, winkelgebieden en drukke fietspaden. Wanneer kunnen we hier voortgang op verwachten? Voorzitter, in de stukken lezen we dat we een start gaan maken met het programma duurzame mobiliteit en bereikbaarheid, waaronder de verlaging van de maximale snelheid van 50 naar 30 km zal vallen, dus ik verwacht dat daar ook plannen over inkomen. Wanneer kunnen we deze verwachten, voorzitter? En voorzitter, als het om mobiliteit gaat, ligt de toekomst wat D66 betreft voornamelijk bij deelvervoer, goede fietsenstallingen en een sterk OV. En ja, er zullen altijd mensen zijn die sterk afhankelijk zijn van hun auto, maar in een steeds meer verstedelijkte omgeving ontkomen we niet aan meer inzet op de genoemde alternatieven en ook in grote steden zien we dat voorbeeld al. Voorzitter, de groene koers van dit college is duidelijk zichtbaar. Het groenactieplan en het bomenbeleidsplan van D66-wethouder Belt leggen een sterk fundament. De ambitie om jaarlijks 200 bomen te planten is goed, maar laten we die bomen vooral planten op plekken waar ze het verschil maken, zoals het versteende Stationsplein in Voorburg en de Dam in Leidschendam-Voorburg. Onze inzet bij de eerdere debatten ging ook precies daarover. Behalve meer groen, ook functioneel groen, groen dat bijdraagt aan leefbaarheid, verkoeling en biodiversiteit. Voorzitter, tot slot. Er zijn mooie stappen gezet op het gebied van burgerparticipatie. Zo is het experimenteerprogramma inwonersparticipatie van wethouder Belt vastgesteld en zijn onder leiding van vele sessies met jongeren gehouden. Ook is minister die van D66 meerdere keren het kindervragenuur gehouden en vond met dank aan de collega's van TBOV de eerste ideeënmarkt plaats. D66 is tevreden over deze ontwikkelingen, maar heeft ook nagedacht hoe we ten aanzien van het betrekken van jongeren een volgende stap kunnen zetten. Hierbij zijn we uitgekomen op een jongerenadviesraad, waarbij we jongeren rechtstreeks hun advies vragen over plannen die hun direct of indirect aangaan. We zijn daarbij geïnspireerd door de voorbeelden uit andere gemeenten en we dienen daarom ook een motie in die het college verzoekt in ieder geval te onderzoeken op welke wijze een jongerenadviesraad in Leidschendam-Voorburg kan worden ingericht en voor de zomer van 2026 met een voorstel te komen voor de oprichting van de jongerenadviesraad, inclusief een plan van aanpak en hierbij nadrukkelijk jongeren zelf te betrekken bij de totstandkoming van zo'n adviesraad, zodat het initiatief gedragen wordt door en voor jongeren. Voorzitter.

Tot slot. Toch dank u wel, sorry. Prima, dank u wel, ja helder. Dan kijk ik naar mevrouw Kok, excuus, mag daar gewoon te.

Dank u wel. Het is hier vergeven. Voorzitter, vanavond spreken we over de toekomst van onze gemeente, over de keuzes die we nu maken en wat die betekenen voor de mensen die hier wonen en werken. De Partij van de Arbeid en GroenLinks kijken vooruit richting de gemeenteraadsverkiezingen, maar vooral richting een eerlijker, socialer en groener Leidschendam-Voorburg. De verkiezingsuitslagen van vorige week laten zien dat het populisme groeit. Extreem rechts is groter dan ooit en zaait haat en verdeeldheid, ook hier in onze gemeente. Ik sluit me aan bij wat de heer Rosbenders daarover zei, dat baart me zorgen. En het vraagt ook om meer dan scherpe woorden. Het vraagt om stevige daden. GroenLinks-PvdA zal altijd blijven kiezen voor verbinding, voor feiten boven angst, voor solidariteit boven geschreeuw. Voorzitter, collega Van Weers is al begonnen met onze gezamenlijke inbreng van vanavond. Wij nemen namelijk initiatief op de vier onderwerpen die voor ons het belangrijkst zijn: dat zijn wonen, sociale basis, groen en eerlijke lokale belastingen. Collega Van Weers heeft hier al drie moties namens onze beide partijen over ingediend en ook een aantal andere partijen over wonen, groen en lokale heffingen. Dan rest mij nog het onderwerp van die sociale basis. Ja, voorzitter, met die onderwerpen heb ik vanuit de afgelopen jaren zelf ook de meeste ervaring, vaak met voldoening en samenwerking tussen coalitie en oppositie, waarvoor dank, soms ook met frustratie en een slaande deur in huis na een gestrand initiatief waar uren voorbereiding in zat. Het belang van dit onderwerp hoef ik, denk ik, voor u allemaal niet te herhalen, want voor ons gaat het pas goed met onze gemeente als het met iedereen goed gaat. We hebben pittige debatten met elkaar gevoerd over de WMO, over de schuldhulpverlening en over het armoedebeleid en wij vinden het daarom onbestaanbaar als er grote delen van die fel bevochten budgetten onderbenut blijven. In 2024 ging dat om maar liefst 1 miljoen op armoede en schuldhulpverlening en dit jaar zien we een onderbenutting van 3 ton op de bijzondere bijstand, terwijl die noodzaak bij onze inwoners onverminderd hoog is. Zoals mijn collega Streefkerk al bij de kadernota dit jaar betoogde, zouden we dit geld moeten gebruiken voor een impuls in het sociale beleid. Wij doen er samen met een aantal andere partijen voorstellen voor dankzij het overzicht dat door de portefeuillehouder is aangeleverd. Ten eerste kiezen wij voor het Sociaal Servicepunt, omdat de onderbenutting natuurlijk een probleem is van een te laag bereik van ons armoedebeleid. Dat moet en kan beter via het spreekuur in de bieb, waar inwoners terecht kunnen met hun vragen, kunnen we daaraan bijdragen. Daarvoor dienen wij de volgende motie in: verzoekt het college het aantal spreekuren van het Sociaal Servicepunt uit te breiden. Hiervoor in de begroting 2026 eenmalig € 85.000 op te nemen ten laste van de algemene reserve. De effecten van deze uitbreiding te monitoren met bijzondere aandacht voor het bereiken van het minimabeleid en de benutting van de bijzondere bijstand.

En de Raad over de resultaten

Ja, dank u wel, voorzitter. We hebben de motie ontvangen en ik heb er even op moeten kauwen, want volgens mij, en dat heb ik u net ook horen zeggen, was de aanleiding dat we mensen moeten vinden, hè? Dat was het debat dat we in de commissie, maar ook in de raad hebben gedaan. En weten we nou dat we weten dat we mensen niet vinden? Kunnen we de mensen nou die? En nu is de motie eigenlijk de oplossing om het spreekuur uit te breiden. Maar die mensen die nu al niet naar een spreekuur komen, die komen natuurlijk ook niet op een ander tijdstip. U kunt wel langer de deur openhouden, maar dat betekent niet dat mensen dan automatisch gaan komen. Dus ik vraag mij nog steeds af, is het probleem waar u een oplossing voor zoekt?

Is dit nou de oplossing? Als ik dat zo tegen u zeg, wat vindt u daar dan van? Ja, dank u wel. Volgens mij is het zo dat de spreekuren van het Sociaal Servicepunt nu eigenlijk te weinig zijn. Er zijn inwoners die daar niet terecht kunnen, die daar eigenlijk wel heen zouden willen. Dus daar zit ten eerste een soort, nou, wachtlijsten. Volgens mij kan je het niet noemen, maar wel een soort noodzaak aan meer openstelling. En ten tweede is volgens mij ook de wens van de Sociaal Servicepunt-partners zelf om ook meer outreachend te gaan werken, dus om ook meer, nou ja, zelf op pad te gaan en inwoners op te zoeken, juist diegenen die inderdaad om.

Niet zomaar de platforms van de gemeente of van de partners weten te vinden. Ik ben het met u eens, hè, dat outreachen, dat moet er echt in, maar u vraagt nu simpelweg om langere openingstijden van de voordeur. Dus dan hebben we nog steeds geen outreachend werk.

De oplossing voor het probleem? Waar we beiden naar, waar we beiden een oplossing voor zoeken? Wat de Partij van de Arbeid en GroenLinks betreft. Wel kan ik opmaken uit de vragen van mevrouw Van den Heuvel dat zij nu niet voornemens is de motie.

We iets zouden toevoegen over autogericht werken bijvoorbeeld. Nou, voorzitter? Nee, ik ben gewoon niet eens met de motie zoals die er ligt. Ik geloof niet dat we de mensen die we nu niet vinden, gaan vinden door de deur iets langer open te zetten. Dat is niet de oplossing.

Met deze motie te maken. Dank u wel. Ja, we gaan naar de volgende: het opknappen en verduurzamen van onze wijkcentra. Wat GroenLinks en PvdA betreft, zijn onze wijkcentra van groot belang voor onze wijken en voor onze inwoners. Ze zijn een plek van ontmoeting en van verbinding en ik mag dat zelf aan den lijve ondervinden nu ik wekelijks met mijn peuter naar de Beweegkriebels ga in de Fransstraat. Daar bruist het elke donderdagochtend van het leven. Nieuwkomers krijgen er taalles, vrouwen uit de buurt koken er samen en wij doen er de apenstoptans. En voor degene die niet weten wat dat is: je mag me benaderen na deze vergadering. Maar veel van die panden piepen en kraken en tochten. Onze sociale partners smeken al lang om investeringen in ons maatschappelijk vastgoed en we willen daar voor komend jaar een schepje bovenop doen. Het dictum van de bijbehorende motie luidt: verzoekt het college het jaarlijks budget voor onderhoud van wijkcentra in de begroting 2026 eenmalig te verhogen met 55.000 ten laste van de algemene reserve, deze middelen in te zetten voor het verstellen van verduurzamingsmaatregelen aan gemeentelijke wijkcentra, en de raad in de Kadernota 2027-2030 te informeren over de voortgang, de besteding van deze extra middelen en het effect op de verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Tenslotte, nee, ten derde, ik heb het vaker genoemd in deze raad, maar voor gelijke kansen moet de overheid ongelijk investeren. Dat doen we met Sterk voor Noord. Daar zijn we ontzettend trots op, maar tegelijkertijd weten we, mevrouw Van den Heuvel noemde het ook in haar betoog, dat Leidschenveen niet de enige wijk is in onze gemeente waar de leefbaarheid en sociale samenhang versterkt kunnen worden. Bovenveen is zo'n wijk. Een van de successen uit Sterk voor Noord is het extra opbouwwerk en dit willen wij ook graag in Bovenveen. Daarvoor dienen wij de volgende motie in: verzoekt het college het opbouwwerk naar Bovenveen uit te breiden, hiervoor in de begroting 2026 eenmalig € 60.000 op te nemen ten laste van de algemene reserve, gelijktijdig te onderzoeken op welke wijze cofinanciering met woningcorporaties en andere maatschappelijke partners mogelijk is en de raad voorafgaand aan de Kadernota 2027-2030 te informeren over de resultaten en een voorstel.

Te doen voor de

Van opbouwwerk in Bovenveen. Van mijn leeftijd een vraag, ja, voorzitter, het klinkt als een heel mooi voorstel, maar volgens mij was de gedachte achter het Sterk voor Noord-programma ook dat succesvolle formules al uitgerold zouden worden naar andere wijken. Dus ik ben even benieuwd waarom nu deze motie en dan tegelijkertijd ook de vraag aan het college, wanneer zouden...

Of succesvolle initiatieven uit Sterk voor Noord überhaupt worden uitgerold? Dank u wel. Ja, deze concrete invulling komt uit de beantwoording van het college zelf, want wij hebben namelijk met de motie Impuls Sociaal Beleid uit de kadernota van de heer Streefkerk destijds gevraagd om good practices uit Sterk voor Noord. En daar heeft het college zelf van aangegeven: nou, het opbouwwerk gaat daar goed en dat zou uitgebreid kunnen worden, bijvoorbeeld naar een wijk als Bovenveen. Dank u wel. Nog zo'n andere best practice uit Noord om uit te breiden naar heel de gemeente en waarmee we schulden onder jongeren tegengaan. Die houden we voor u in petto in de bijdrage van collega Wilschut van de ChristenUnie. Voorzitter, ik rond dan af. Met dit pakket hopen wij voor het komende begrotingsjaar de gemeente al een klein beetje eerlijker, socialer en groener te maken. Maar ik zeg u, bij deze GroenLinks, PvdA doet dat graag.

In de jaren daarna.

Dit is een voorproefje van onze inzet. Dank u wel. Meneer Koster heeft een vraag. Ja, voorzitter, dank. Ik had in mijn bijdrage al de vraag gesteld, hè? Dat mogelijk een aantal van deze moties nu een eenmalige investering zijn die bijvoorbeeld organisatorisch zullen betekenen dat we toch volgend...

Structureel doen? Ik had die vraag aan het college gevraagd, maar hoe kijkt u daarnaar? Ja, dank u wel. En als u de dictus goed leest, dan gaat het om eenmalige inzet. Dat kan ook niet anders omdat we ze uit de algemene of uit de onderbenutting en algemene reserve dekken. Wij zijn wel benieuwd wat dan het vervolg is, maar dat is volgens mij wat we hier elke dag in de raad met elkaar aan het doen zijn en dat is kijken hoe we onze gemeente beter kunnen maken. Dat stellen wij nu voor met dit pakket impuls sociaal beleid en kunnen we vervolgens de vraag beantwoorden met elkaar.

Moet dat structureel worden of niet, maar vooralsnog is dat niet de inzet van deze motie. Dank u wel.

Voorzitter. Twee weken geleden zat ik per ongeluk tussen de meest fanatieke supporters van ADO. En tijdens deze wedstrijden werden er volop liederen gezongen om aan te moedigen, om de scheids te laten weten dat hij natuurlijk slecht zag, en ook om het uitvak uit te dagen. Maar er waren ook verschrikkelijke lieden met haat tegen joden. En dat liederen zingen, dat ging niet spontaan. Voorin stond er een jongeman met een microfoon die alles aanstuurde en opzweepte. Hij bepaalde het ritme, de toon, de gebaren en er ging echt wel een bepaalde groepsdruk vanuit. In andere woorden, hij bepaalde de liturgie van het aanmoedigen. Voorzitter, als we dat doortrekken naar onze samenleving, wie bepaalt dan het ritme, de toon, het gezang? En in een democratie is dat natuurlijk rommeliger. Partijen met verschillende opvattingen. We zitten hier bij elkaar. Inwoners die zich uitspreken, maar ook dan is de vraag, is er ruimte om niet mee te zingen? Of gaat er ook van dat wat een meerderheid vindt een bepaalde groepsdruk uit? Voorzitter, soms lijkt die democratie te worden teruggebracht tot het optellen van een meerderheid. Maar dan verliezen we juist iets essentieels. Oog hebben voor minderheden, ruimte om te schillen of te twijfelen. En dat klinkt heel vanzelfsprekend, totdat het schuurt, bijvoorbeeld bij het recht op bijzonder onderwijs dat wel eens botst met artikel één van de Grondwet. Dan wordt het ineens spannend. Want haat of uitsluiting tegen LHBTQ+, dat accepteren we niet. Maar moet dan het speciaal onderwijs gelijk bij het restafval? Voorzitter, volgens de ChristenUnie kan je zowel ruimte laten voor verschillen als ook duidelijk zijn over de grenzen die we hanteren, normeren over wat kan en wat niet kan. En dat betekent dus ook dat de politiek soms een streep zet. En ook lokaal geldt soms die vraag. Wanneer spreken we bijvoorbeeld een inspreker aan die uit de bocht ligt? En hoe doen we dat onderling? We moeten dus ook naar onszelf kijken, naar ons handelen en vanavond doen we dat ook naar deze begroting. En wat de inleiding van de begroting betreft, vindt de ChristenUnie dat het teveel een kijk-hoe-goed-wij-zijn-toon heeft. Terwijl het spreekwoord toch luidt, hoogmoed komt voor de val. En zeker in tijden waar inwoners kritisch zijn, is reflectie belangrijk. Niet alleen sturen we prestaties, maar ook bouwen aan vertrouwen, erkennen wat beter kan, wat geleerd is, wat samen is gedaan en wat ook de komende jaren gewoon beter moet. En daarom dienen we het amendement en de motie bestuurlijke reflexen in om die houding structureel vast te leggen. Het amendement dat we samen met het CDA indienen gaat als volgt: De raad besluit de programmabegroting 2026-2029 vast te stellen met onderstaande bestuurlijke reflectie en deze toe te voegen aan de samenvatting op pagina 8, die alinea begint met "We zijn ons ervan bewust dat niet alles is gedaan zoals we hadden gehoopt" en eindigt met "ruimte voor leren, ontwikkelen en samenbouwen aan een sterke, betrokken en toekomstgerichte gemeente." Dan ook de motie die we samen met de VVD en het CDA indienen. Die verzoekt het college om vanaf de begroting 2027 in elke programmabegroting een vaste passage bestuurlijke reflectie op te nemen. Het college in deze passage vooruit te kijken naar het volgende begrotingsjaar en beschrijft op welke punten het zich wil verbeteren in de manier van besturen en samenwerken met inwoners, betrokken organisaties en omliggende gemeenten. Voorzitter, daarnaast dienen we met GBLV, VVD, D66, GroenLinks, PvdA en het CDA de motie onderzoek spel- en opvoedpunt in. Deze plekken dragen namelijk bij aan een gezonde ontwikkeling van kinderen en verlagen de drempel om te praten over opvoeding. En dat gun je elke ouder en elk gezin. Hierbij dienen we ook die motie in die het college verzoekt de haalbaarheid te onderzoeken van het opzetten van het spel- en opvoedpunt in Stompwijk en van een extra spel- en opvoedpunt in het midden tussen de huidige spel- en opvoedpunten in Leidschendam en Voorburg en hierbij in kaart te brengen welke locaties, partners en middelen nodig zouden zijn en hoe kan aangesloten bij bestaande initiatieven en ook in kaart te brengen hoe de huidige locaties hun bereik kunnen vergroten, een bredere doelgroep kunnen aanspreken en kunnen dienen als preventieve ondersteuning. En de raad hierover te informeren rond de zomer van 2026. En over jongeren gesproken, ook daar dienen we een motie in over de eenmalige uitbreiding van het Jongerenperspectief Fonds naar de hele gemeente. Hij werd al aangekondigd door mijn collega Suzanne Kok, die we indienen met de PvdA en GroenLinks. Daarin verzoeken we het college het Jongerenperspectief Fonds uit te breiden naar de hele gemeente en hiervoor in de begroting 2026 eenmalig 1 ton op te nemen, te dekken uit de verwachte onderbesteding van 3 ton op bijzondere bijstand in 2025. De raad informeren over de resultaten van de uitbreiding en de mogelijkheden voor structurele voortzetting van het fonds na het extra jaar. Voorzitter, tot slot. Voor ons in het vak bij ADO zat een vader met zijn zoon. Hij leerde hem de liefde voor ADO, met daarbij de liederen en de rivaliteit naar de tegenstanders. Ik zou graag een keer met hem als vader tot vader in een spel- en opvoedpunt eens doorpraten over het meegeven van liefde voor iets wat je al zo dierbaar is. Maar hoe doe je dat dan op een gezonde manier waardoor er ook ruimte is voor het kind om een eigen...

Dat moet toch een prachtig gesprek opleveren. Dankjewel. Tot zover wat.

Ja, daar gaan we. Goedenavond. Nou, zoals besloten worden alle moties en dergelijke nu ook behandeld. Gezien de beperkte spreektijd en de gevolgen die we daar gisteravond van hebben gezien, begin ik vanavond dan ook met het voorlezen van de dictums van onze moties, want dat zijn er nogal wat. We beperken ons niet tot een betoog, maar denk ik graag actief mee aan oplossingen die onze gemeente echt verder helpen. Daarom mogen onze constructieve voorstellen niet verloren gaan door tijdgebrek. Onze moties zijn zaken waarvan wij hopen en oprecht denken dat ze een bijdrage leveren, niet de oplossing zijn. Want er is niet één oplossing, maar een bijdrage leveren aan de verkeersdrukte verminderen en de verkeersdoorstroom te verbeteren. Dat de verkeersdruk op feestdagen, regenachtige dagen en de schoolvakanties niet zo extreem is als Pinksteren 2021, toen de mol net open was en we in corona lockdown zaten, betekent niet dat we de huidige, terugkerende en voorspelbare verkeerschaos maar moeten accepteren. Dat de capaciteit toen met 1000% werd overstegen en nu slechts met 800% betekent niet dat een overstijging van 800% van de capaciteit wel acceptabel is omdat het ooit erger was. De cijfers zijn uiteraard bij benadering en ter illustratie. Deze moties dienen we niet ter decoratie, maar omdat we overtuigd zijn dat ze bijdragen aan de leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid van onze gemeente.

Voorzitter wijsheid niet van de woorden.

Maar van Aandacht, heeft u een vraag, klopt dat? Ja, ik heb altijd een vraag. U geeft aan over die drukte. Hoe kijkt u er dan naar als een inwoner zegt: "Ja, het is veel beter dan vier en twee jaar geleden."

De doorstroming. Nou, dat zei ik al vier en twee jaar geleden. De capaciteit, 1000 of 1000% van de capaciteit, dus 10 keer. Het maximum was bereikt en nu 8 keer. Dan is de bereikbaarheid beter, maar niet goed. Op het moment dat ik een emmer water neerzet waar 10 liter in past en ik wil er 100 liter in smijten, dan heb ik een natte vloer. Op het moment dat ik er 20 liter in smijt, is mijn vloer ook nat, maar minder nat dan wanneer ik er 100 liter in smijt. En

We het over hebben dat het beter is, betekent niet dat het goed is.

Oké, dat is dan duidelijk, dan nemen we dat mee. Dank u wel. Nou en als we het dan toch over emmers hebben en over doseren, dan komen we bij de eerste motie en dat is onze motie over tunneldosering bij filevorming en N14 en verkeersmanagement in Leidschendam-Zuid. Dat idee wordt toch toegepast door Rijkswaterstaat bij de Coentunnel, de Keteltunnel en andere tunnels, maar bijvoorbeeld ook bij de Boekhorstlaan tunnel, ook wel bekend bij onze Rotterdamse baan in onze buurgemeente Den Haag. Wij denken dat het doseren van verkeer door de tunnel gaat bijdragen aan de veiligheid in de tunnels, maar dat het ook helpt te voorkomen dat de N14 kruisingen telkens weer geblokkeerd worden. En op die manier zal dit bijdragen aan de betere verkeersdoorstroom. Daarom verzoeken wij het college om op zeer korte termijn met Rijkswaterstaat af te spreken dat bij filevorming in de Vliettunnel, Parktunnel en/of Spoortunnel tunneldosering wordt toegepast om de veiligheid in de tunnels te vergroten en de doorstroming op aangrenzende kruisingen te verbeteren. Om bij inzet van tunneldosering gelijktijdig verkeersregelaars...

Te zetten

Centrum te voorkomen.

Voorzitter. Meneer Mathlouti, ja dank, ik hapte net richting mevrouw Van den Heuvel, want zij is geen verkeerskundige en ik ook niet. Volgens mij is mevrouw Muller dat ook niet. Overigens mooi dat u zoveel initiatief neemt met die motie, want volgens mij probeert u wat te forceren. Maar het zijn wel hele verkeersspecifieke verzoeken die u doet richting het college. Heeft u die getoetst? Heeft u een beeld van wat de verkeerseffecten zijn? Mensen, als je hier wat doet, dan heeft dat een effect op een ander gebied, hè? En ik kan me zomaar voorstellen dat dat geldt rondom de Mal.

Moties tikken? Ja, voorzitter, meneer Mathlouti, dank u wel voor uw vraag. Een zeer terechte vraag, u slaat de spijker op zijn kop. Ik ben geen verkeersdeskundige, maar na vier jaar me hier tegenaan te bemoeien, begin ik me zo soms wel te voelen. In ieder geval een N14-deskundige. Nogmaals, we denken niet dat één motie of één oplossing de oplossing is, was het maar zo. Maar dat het een samenhang van meerdere zaken is, één en één is drie in dat opzicht. Deze oplossing wordt ook toegepast bij andere tunnels, onder andere de Boogie Woogie.

En daar wordt dus

Dus Het is het proberen

Terugdraaien, maar mag ik het lik er nog afmaken?

Ik was het dictum nog niet helemaal klaar en dan krijgt meneer Louis daarna gewoon weer het woord. Gaat uw gang. Dank u wel. De rest van het dictum luidt: bij inzet van tunneldosering gelijktijdig verkeersregelaars in te zetten om inderdaad sluipverkeer door centrum Leidschendam-Zuid te voorkomen en dit zo snel mogelijk te realiseren en voor eind 2026 de resultaten aan de Raad te rapporteren. Dat was het dictum. De verkeersregelaars, daar vragen we ook inderdaad om om dat waterbedeffect te voorkomen, want ik kan me voorstellen als je de tunnel niet in kan dat iedereen via die andere route wil. En als dat eind volgend jaar in de Raad wordt gerapporteerd, dan kunnen we altijd zeggen: we hebben het geprobeerd en het werkte niet, maar dan weten we het in ieder geval. Als we niks proberen, dan komen we ook nergens en ik denk dat de huidige situatie... We hebben slimme verkeerslichten. We hebben een operationeel mobiliteitscentrum heet het geloof ik, maar het gaat ook heel veel om...

Gedrag van de verkeersdeelnemers

Zelf en dat helpen we op deze manier te beïnvloeden. Ja, dank voorzitter. Ik ben overigens met u eens, hè? Goede ideeën uit andere gemeenten, die moeten we natuurlijk vooral benutten. Tegelijkertijd kunnen we ook niet altijd verkeerssituaties met elkaar vergelijken. Politiek snap ik dat u met deze voorstellen komt, maar heeft u ook inhoudelijk een poging gedaan om bijvoorbeeld met de wethouder of misschien met andere ondersteuning echt hiervoor te zitten en te kijken?

Precies, en werkt dit? Zou dit kunnen werken? Nou, een prima vraag, uitstekende vraag. We hebben inderdaad eerder deze... Nou, kijk ik heel even mijn collega aan. Ik geloof in juli, augustus de vragen gesteld over de tunnel zelf. Over welke wetgeving daarop van toepassing is, zodat we op basis daarvan weten wat er wel en niet mogelijk is. Dit is één van de voorstellen die daar is uitgekomen. Zoals u weet zijn wij als partij vrij jong en om, ja, in principe in anderhalve, twee maanden met deze oplossing te komen. Ja, we hebben niet heel lang deze periode en wij komen liever met oplossingen.

Korte vraag, kort antwoord en anders mag mevrouw me er even voor. Dank, voorzitter. Ik kan niet helemaal antwoord op mijn vraag.

Ik vroeg of dit getoetst was en of er eventueel ambtelijke ondersteuning was om hier inhoudelijk het gesprek over te voeren, al voordat dit op papier kwam. Mevrouw Muller, ik ga u gewoon...

U mag, dus de vraag is gesteld en u mag zelf, u heeft een antwoord gegeven.

Ja, de volgende

Waar linksaf

Is. Dat is een vrij ingrijpende maatregel die we alleen op de piekmomenten zouden willen hanteren. Wij verzoeken daarmee het college om maatregelen te treffen die kruisend verkeer rond de mol tijdens piekmomenten te minimaliseren door in het weekend en op feestdagen binnen vastgestelde tijdvakken alle linksaf bewegende, alle links afgeslaande bewegingen richting de mol af te sluiten. Specifiek op de volgende kruispunten: de N14, komend vanuit Den Haag richting de Heuvelweg en Noordsingel. De Noordsingel richting Weigelia, burgemeester Banninglaan, komend vanaf de N14, dus niet vanaf Voorschoten de Prins Bernhardlaan naar de N14, komend vanuit Voorburg, dus rijdend richting Den Haag, om de bewegwijzeringen verkeersregelaars in te zetten rondom deze punten om bezoekers de juiste weg te wijzen en kruisingen vrij te houden en de

Aan de Raad in 2026.

Volgende motie, dat is mosterd na de maaltijd. Eurospenders, ja, ik zal geen vraag stellen, al zal het procedureel wel moeten. U zei net dat als we niet proberen dat er ook niks gebeurt, maar ik neem wel aan dat u afstand neemt van de uitspraak dat er niets gebeurt op dit moment. Er wordt keihard gewerkt, onder andere ook met het mobiliteitscentrum om die mobiliteit, om die doorstroming.

Goed, de volgende boodschap is mosterd na de maaltijd. Ik heb maar beperkte tijd. Ik wil voorkomen wat er gisteren gebeurde. Mosterd na de maaltijd. Wij verzoeken het college om nog voor 28 november 2025, Black Friday, te beginnen met, om niet pas op de dag zelf, maar structureel voorafgaand aan drukke weekenden, feestdagen, bijzondere publiekstrekkende evenementen in de Mall, zoals bezoek en optredens van BN'ers en andere piekmomenten, via sociale mediakanalen bezoekers op te roepen om niet met de auto te komen. Om Unibail-Rodamco-Westfield, Mall of the Netherlands, te verzoeken om voorafgaand aan de verwachte piekmomenten via hun eigen verschillende kanalen, website, app, nieuwsbrief, social media, etcetera, structureel hun bezoekers op te roepen om niet met de auto te komen en te verleiden andere middelen te gebruiken en om middels tekstborden weggebruikers op te roepen en die...

Tekstborden

Op te roepen om de N14-kruisingen niet te blokkeren. Merels bendes. Volgens mij heeft de wethouder bij het vorige agendapunt aangegeven dat die met de Mol hierover in gesprek gaat, hè? Dat dat ook één van de punten zal zijn bij de overeenkomst die ze gaan invoeren.

Motie niet in te dienen.

Goed, de volgende

Rond winkelcentrum

Voorzitter. Ja, maar ja, ik weet niet of ik een ordevoorstel moet doen of hoe dat gaat. Maar er worden een aantal vragen gesteld en er komt geen antwoord op. Klopt? Het is ook een beetje aan de voorzitter om dat ook wel een beetje... Het is aan het raadslid zelf om te antwoorden en tijd te gebruiken hoe zij of hij dat goed denkt, toch? Dat is politiek. We hebben spreektijden en als mevrouw Mulder haar spreektijd op deze manier wil gebruiken, dat is politiek. Ja, er wordt gewoon de vraag gesteld. Politiek is dat we hier een debat hebben, dat we argumenten uitwisselen en dat daar af en toe een vraag...

Ja, eens. U spreekt aan mevrouw Muller, apparaat niet mee. Ik zit voor het debat, voert u onderling?

Formules zou je antwoord willen geven op de vraag die worden gesteld. Dank u wel, meneer Mathlouti, dat bedoel ik. Meneer Mathlouti, ik wil heel graag antwoord geven op de vraag, ik wil heel graag het debat ingaan, maar ik wil ook heel graag de moties indienen. Want zoals ik aangaf, hebben we die niet voor de sier ingediend en ik heb nog maar 1,5 minuut, dus excuses. Wij verzoeken het college om in de weekenden en op piekmomenten structureel meer handhavers zichtbaar op straat in te zetten met de specifieke taak om te handhaven op foutparkeerders in de woonwijken rond winkelgebieden, wetende de Mall, Prinsenhof, Damcentrum, Julianabaan, Huygenskwartier. Onze volgende motie is het afsluiten van de woonwijken rondom de Mall, gebeurt in Den Haag al rond ADO-wedstrijden. Wij verzoeken daarom het college om nog deze maand maatregelen te treffen om te voorkomen dat bezoekers van de Mall hun auto in woonwijken parkeren. Toegangswegen fysiek naar de woonwijken fysiek af te sluiten, zodat uitsluitend bewoners en hun bezoekers toegang hebben. De kosten van deze maatregelen deels te verhalen op de molen. Rijkswaterstaat kan mooi worden meegenomen in de overleggen en de raad eind 2026 hiervan te informeren. En als ik dan nog een minuut heb, wij verzoeken het college ook om Rijkswaterstaat te verzoeken om bij filevorming op het Zuid-Twentetunneltracé de afritten 8 Leidschendam-Voorburg van de Rijksweg A4 bij draaiende banen links en rechtsaf te sluiten. Dat gebeurt namelijk ook bij IKEA op drukke momenten. En als u zich afvraagt, hoe gaan we dat dan betalen? Dan hebben wij de laatste motie en dan is mijn spreektijd op de herontwikkeling van de Julianabaan te pauzeren. Daarmee besparen we een paar miljoen, tientallen miljoenen, dus wij verzoeken het college de uitvoering van de huidige plannen voor de renovatie van de Julianabaan uit te stellen tot het huishoudboekje van de gemeente op orde is en tot

Te besteden.

Ik heb nu tijd voor

Mulder, stel, zouden we mevrouw Muller wat extra tijd kunnen geven?

Denk dat dat het debat ten goede komt. Nee, dat is geen vraag aan mij. Dat hebben we afgesproken met elkaar in het fractievoerdersoverleg. Die vraag stelt u aan uw collega's, want

Maar aan uw collega's dan.

Twee minuten extra

Meneer Kluiteraar? Waarom zouden we dat doen? Volgens mij hebben we net een afspraak gemaakt en ik ben best een normaal heel sociaal, maar ik heb zoiets van: we hebben de afspraak gemaakt, dacht ik. Nou, dat weet ik niet, maar...

Volgens mij, door hetgeen wat ik net zei, dat we een debat met elkaar willen voeren over een

Nou, ik doe een ordevoorstel. U kunt het hof in meegaan of niet. Dus mevrouw Van den Heuvel, ja, voorzitter, inderdaad. We hebben onszelf vergaderdiscipline opgelegd. We hebben er echt wat discussies over gehad. Daar was iedereen bij, ook mevrouw Muller, ook de heer Mathlouti.

Het is voor het eerst spannend, maar ik stel voor dat we de afspraken handhaven. Heeft iemand al iets hierover te zeggen, anders gaan we stemmen, hè? Ordevoorstel brengen we in stemming, dus iemand nog iets? Nee? 3, 2, 1. Wie is hiervoor? Handen hoog, dan kunnen we tellen. Voor is de fractie van Aandacht-LV en een deel van de fractie van D66, dus het is verworpen.

We door mevrouw Muller, u had

Tot zover, voorzitter, dank u wel. Dan ronden we hiermee ook de eerste termijn van de zijde van de raad af. Ik heb ondertussen wel heel even zitten schakelen met de griffier, omdat een aantal moties natuurlijk op de dag of vanavond tot ons is gekomen. Alles staat, als het goed is, allemaal in het glazen plaatje. Soms moet er ververst worden, soms moet u even iets opnieuw aanklikken, maar alles is netjes en op volgorde geüpload en beschikbaar. Ik begrijp ook dat er een fysiek nieuwe stemlijst gaat komen voordat we het debat afronden. Dus dat is dan in ieder geval wordt er aan u aangeboden door de onvolprezen medewerkers van uw eigen secretariaat te heden. De griffie. Ik kijk even naar het college of ze in één keer door kunnen of dat we nog heel even met elkaar willen overleggen. Heel even met elkaar overleggen. Het college zegt dat ze precies 20 minuten nodig hebben om de voorbereiding van de eerste termijn van het college te doen.

Beste mensen, we gaan beginnen. Iedereen is aanwezig. Iedereen heeft zijn plek alweer bijna ingenomen. In ieder geval voldoende mensen om de vergadering te kunnen heropenen en aangezien het hier het voornaamste document van de P&C-cyclus betreft, geef ik natuurlijk als eerste het woord aan de wethouder van het huishoudboekje van de financiën, van het geld en van de lobby voor meer geld van het rijk, van de geen taken zonder knaken.

Dank u wel, meneer de voorzitter en dank u wel leden van de raad voor de inbreng. De laatste begroting die wij deze collegeperiode indienen. En ook dank aan iedereen op de achtergrond die hierin een rol heeft gespeeld, ook de trouwe rakkers die daar achterin zitten in de zaal achter ons om alles mee te schrijven en ook de antwoorden voor te bereiden. Ja, de laatste begroting kan natuurlijk weer heel veel over zeggen, maar er zijn weinig vragen over gesteld en dat is misschien ook wel weer mooi. We hebben de afgelopen tijd een aantal begrotingen ingeleverd en behandeld. Het algemene financiële beeld van de gemeente is natuurlijk de afgelopen jaren niet versterkt, maar ook niet verslechterd en dat ondanks allerlei vervelende ingrepen vanuit het rijk om onze financiën te beperken. En dat is toch best wel mooi. Ons huishoudboekje is op orde de komende jaren of het komende jaar laten we het ravijn zien, maar daar klauteren we uit en we hebben ook ruimte om investeringen te doen. Dus het is niet nodig om het huishoudboekje op orde te brengen om investeringen te doen. Die kunnen we doen als we gewoon netjes op de geld blijven letten, zoals we nu doen. En de plannen die worden voorgesteld aan de raad voor investeringen in andere zaken kunnen ook worden betaald en dat is mooi financieel behoedzaam en wat dat betreft wil ik ook wijzen op de mooie manier waarop het formuleren van de moties is gegaan en amendementen, want op de achtergrond is daar ook over meegedacht en meegeschreven. We kunnen dus ook heel goed zien dat alles wat hier wordt voorgesteld dat die moties op zilver financieel ook gedekt zijn en dat is natuurlijk op sommige elementen wel op eenmalige basis op incidentele basis en niet op structurele basis, dat klopt. Er werd ook terecht op gewezen. Kan het niet met zich meebrengen dat het dan toch structureel wordt? Nou, dat zal wel weer een nieuw besluitmoment zijn en dat is per volgende begroting. En verder dan zitten we weer in een nieuwe raadsperiode met de nieuwe raad op basis van nieuwe programma's etcetera. Dus die discussie kan dan worden gevoerd, dus een aantal moties die nu voorliggen, die hebben nu incidentele dekking, maar ook incidentele bestemming dus financieel kan ik zeggen, zit dat allemaal netjes in elkaar. Dan heb ik een aantal moties die ik zelf mag beantwoorden. In eerste instantie, ja, de hervorming van de rioolheffing afvalstoffenheffing ja, dat is natuurlijk best wel een heel grote ingreep als je dat meteen zo zou willen doen. Dat is ook trouwens niet het dictum van de motie, hè? Dat motie is terecht. Een vraag om eraan te beginnen om eens met een beeldvorming te kijken wat er allemaal bij komt kijken om zoiets te ontwikkelen. Dus die nemen we over, laten we samen met de raad een bijeenkomst organiseren, een verkenning etcetera. Er stond nu Utrecht, ik had begrepen dat ook Leiden in de scope zat, omdat die natuurlijk met die water riool en afvalwaterheffingen bezig zijn. Nou, er zitten ook wat voor- en nadelen achter, maar laten we dat allemaal gaan bekijken met die bijeenkomst en eventuele verkenning daarna dus die nemen we over, zal ik maar zeggen. Dan is er een motie extra middelen verduurzaming wijkcentra. Ja, dat is natuurlijk een mooi gebaar. We hebben het gehad over de vastgoednota van de gemeente en daarin is ook onderzoek aangekondigd en dat is bijna klaar na verduurzaming van al onze panden. We doen heel veel panden en ik vrees, dat kan ik alvast zeggen dat zelfs als je het beperkt tot de wijkcentra dat € 55.000 natuurlijk niet ruim niet voldoende is om een enorme duurzaamheidsoperatie door te voeren aan de andere kant. Nou ja, alle beetjes helpen dus deze motie omarmen we in die zin. De technische uitwerking hoe we dat dan geld aan besteden dat volgt. Maar dus in die zin omarmen we of nemen we die motie mee en omarmen we en dan komen we natuurlijk nog uitgebreid te spreken over de verduurzaming van vastgoed. Aan de hand van dat onderzoek dat uw kant op komt. Tot slot is mij gevraagd om te reageren op de motie. Eenmalige uitbreiding Jongerenperspectief Fonds ook dat is een mooi gebaar. We hebben natuurlijk uitgebreid gesproken over schuldhulpverlening. Dat is sowieso een nieuw beleid over. Dat Jongerenperspectief Fonds is net even een tandje er nog bovenop boven de reguliere schuldhulpverlening is een mooi project. Ik ben ook naar de landelijke bijeenkomst daarvan gegaan als één van de deelnemende gemeenten. En ook hier stellen we voor dit te omarmen. Het is wel zo dat € 100.000 in één keer teweeg zou kunnen brengen dat je begint dan heel veel trajecten die je niet kunt afmaken, omdat een traject twee jaar duurt. Dus we stellen voor het wel zo te verdelen dat we een aantal jongeren zo'n traject kunnen bieden voor twee jaar, dus dan zou je door de helft kunnen doen en dan twee jaar kunnen laten voortduren. En als ze dat zo wordt geïnterpreteerd.

En ik zie Mensen

Knikken.

Gaan we daar ook daarmee aan de slag. Tot zover, dank u wel, voorzitter. Meneer, wat doet hij? Misschien een verduidelijkende vraag. Mooi dat de wethouder ook deze motie toezegt, maar er...

Komt Natuurlijk bovenop

De zomer hadden we gewerkt aan het gebied van jongeren in de schulden. Toch?

Dank u wel, voorzitter. Een paar vragen zijn mij gesteld, die loop ik even langs en dan ook nog een paar moties waar ik even antwoord op wil geven. Eerst eens de vraag van het CDA over de sterke economie en regionaal afstemmen. Wij zijn druk in overleg met ons eigen MKB om te kijken van nou, hoe kunnen we nu met elkaar komen tot een sterke uitvoeringsagenda? Daarnaast werken we veel samen met MKB uit Westland en Den Haag. We hebben natuurlijk ook het platform economie, onderwijs, arbeidsmarkt, waar alle stakeholders ook vanuit de regio vertegenwoordigd zijn en bovenop alles hebben we natuurlijk ook de MRDH waar wij economie afstemmen en u volgens mij ook in de adviescommissie vertegenwoordigd bent. Dan als het gaat over D66, had mijn vraag gesteld over de evaluatie. Participatieconsulenten, matchmakers en leerwerkmakelaars. Nou, ik kan u zeggen dat de resultaten positief zijn, maar u krijgt Q4, krijgt u evaluatie, kunt u tegemoet zien. Dan als het gaat over Forum Sport, we zijn druk in gesprek met Forum Sport over wederzijdse intenties en sowieso is het plan het streven om in zomer '26 te komen tot vervanging van veld 4. Waar daar voor lopen nu offertes. En dan even kijken, dan heb ik een motie over de uitbreiding spreekuren SSP. Nou, nog dit jaar zullen wij beginnen met een uitbreiding van het aantal spreekuren op verschillende locaties. Dat zullen wij in verschillende vormen doen. We zullen daar ook, omdat wij merken, nou u, dat was ook even de discussie in de raad, hè? Dat we niet iedereen bereiken. Daarom willen we daar ook heel graag extra communicatie op inzetten. Kijken, wat is precies de behoefte? Hoe kunnen we daar maximaal op inspelen en wat zijn daar de resultaten van? En we willen dat eerst een jaar gaan doen, zodat u in '26 over die resultaten een monitor krijgt.

Muller, een motie? Ja. Ja, dank u wel. Ik begreep uit de beantwoording van de wethouder niet helemaal hoe zij aankijkt tegen de impuls. Volgens mij ondersteunt zij het doel en kan je met incidenteel 85.000 bijvoorbeeld.

Extra impuls geven, is dat iets wat de wethouder kan steunen? Jawel, maar in feite is het overbodig, want we gaan er al mee aan de slag, dus we gaan het al doen en het geld hebben we ook al. Dus het is niet nodig, dus eigenlijk. Nou ja, kan ik het overnemen? Kan ik het omarmen? Kan ik nou noem maar op, maar

Is op orde. Dat is goed nieuws, dus het.

Niet nodig. Alle investeringen

Het verouderde deel van de kantine. Of was dat nog een beetje? Dat

Dat erbij gepakt wordt, want die kantine.

Tijd, maar goed, dat zou zeker

Ja, dank voorzitter. Allereerst ook dank aan de raad voor de mooie betogen die ik vanavond in ieder geval gehoord heb, en dat spreekt veel hoop uit voor de toekomst dat voor populisme in onze raad geen toekomst is. Daar ben ik alleen maar heel erg blij mee. Ik kom er veel mee in aanraking binnen mijn portefeuilles en volgens mij, als we hier het goede voorbeeld blijven geven, dan hopen we dat dat uitstraalt naar de rest van de gemeente. En over reflectie en dergelijke gesproken, dat geldt ook voor dingen zeggen die niet kloppen. Dat heeft dan weer niks met populisme te maken. Dus als we daar met zijn allen voor gaan, dan ben ik sowieso een blij wethouder. Even kijken, nou de complimenten neem ik ook van harte in ontvangst van GroenLinks. Dank u wel voor uw steun. Dan kom ik bij uw motie over leegstand. Die dient u samen in met uw fusiepartner in de toekomst, PvdA Leidschendam-Voorburg leegstand. Ja, volgens mij hoorde u het ook al van collega-raadsleden. Wij kennen een leegstandsnorm volgens het CBS van 2% en volgens de OER, dat is de omgevings-effectrapportage, van onder de 3%. Dus we kunnen hier inderdaad een heleboel gaan optuigen om dit te gaan meten en te beheren, maar dat kost heel veel moeite, tijd en geld en we hebben er feitelijk geen problemen mee, hè? Panden die nu leegstaan, hè? Dan gaat het over langer dan een jaar, dat zijn of renovatie, grote renovatieprojecten, dat soort zaken, dus ik zou hem echt willen afraden, want we gaan iets optuigen wat echt niet nodig is en ik hoorde uw betoog van, misschien is het in de toekomst nodig, nou laten we dan als...

Dat zich voordoet of dat het percent? Als je een rap omhoog

Nog eens naar kijken, maar voor nu zou ik hem echt willen afraden, mevrouw Visser. Eens even de korte taal en elke woning is er op het moment één. En ja, u begrijpt het als geen ander, dat weet ik zeker. Zijn er renovatieprojecten die heel lang nu duren en dat dat het echt wel zegt.

Kost. Bent u daarmee in gesprek met de woningbouwcorporaties? Jazeker, en u bent er ook bekend mee. Het is onder andere het Emmastraatcomplex dat in deze cijfers zit. Dus ja, u zegt, iedere woning is er één, dat klopt, maar als u op de wachtlijst staat voor renovatie of door waterschade, wat nu in de Haar gebeurt bij Fidomus, mensen hun woning uit moeten, dat gaat ook vrij langdurig duren. Daar kan ik ook geen andere mensen in huis vesten, dus het lost niks op. Woningen staan niet voor niks leeg, dus we zijn er scherp op. Ik dank voor de steun, maar om het allemaal op te tuigen zoals u het beiden opgeschreven heeft, zou ik dus willen afraden. Even kijken, dan geef ik het lijstje af hoor. De groene motie van Gemeentebelangen, VVD, ChristenUnie en D66. Nou, hartstikke mooi. Ik denk dat wethouder Belt ook heel blij is dat er meer groen wenselijk is, maar ik heb wel een paar opmerkingen over. Draagt het college op om bij de lopende bouwprojecten, die is natuurlijk wel een beetje ingewikkeld, want u heeft ook, zeg maar, inrichtingsplannen vastgesteld en een kavelkaders. Om daar nu ineens wijzigingen aan te gaan brengen, dat vind ik ingewikkelder, maar lopende in de zin van: we zijn nog bezig met een kavelambitie of hè? We zijn...

Met de buurt in gesprek

Volgens mij kunnen we daar prima mee leven.

Laat ik het verder aan uw raad zoals het heurt. Over de Heuvel heeft een vraag. Ja voorzitter, ik hoorde de wethouder en ik denk dat ik namens iedereen spreek dat het natuurlijk niet de bedoeling is dat we op lopende projecten nu in één keer de boel stilleggen om alsnog iets te gaan doen. Dus als

Mogelijk dat hij dan zo. Ja, maar dat laat ik aan de indieners hoe ze hem? Nou ja, u bent dezelfde één van als u dat zo aanpast dan prima lijkt me werkbaar. Dan gaan we naar de collega's van het CDA. Nou fijn ook het compliment dat de gemeente dat wij in ieder geval de gemeente stabiel hebben gehouden de afgelopen jaren. Nou, ik vind dat ook mooi hè? Want ja u lacht maar terecht hè? Want heel veel gemeenten om ons heen hebben van alles en nog wat meegemaakt, maar daar begon ik mijn betoog ook mee. Dat is ook een dank aan u dat we dit met elkaar zo hebben kunnen doen, dus dat is alleen maar mooi. Even kijken u vroeg naar de seniorenmakelaar en of die wat anders zou kunnen doen, dat zou ik ook ernstig willen afraden, want de seniorenmakelaar hebben we echt keihard nodig om de doorstroom verder te bevorderen. Dus als die andere taken krijgen. En ik moet ook zeggen, de mensen zijn ook geselecteerd op dat te kunnen, dus voor andere dingen zou je andere skills nodig hebben, dus dat niet. We hebben wel flatcoaches ook, hè? En drones de senior makelaars, ook een dienst van een corporatie, hè dus dan wordt hij al ingewikkeld. Maar we hebben natuurlijk heel veel. Verschillende functies die wel echt met senioren aan de slag zijn en we overwegen nu ook een seniormakelaar en dan van onze kant voor de koopsector. Want wij horen dat die behoefte bij de senioren er ook is, maar die zijn we nog even aan het uitwerken. Die komt in ons volkshuisvestingsprogramma mogelijk aan de orde en die komt binnenkort ook naar u toe. D66 had er geen vragen voor mij, top Partij van de Arbeid. U had een motie die al beantwoord is door wethouder Van Veller over de wijkcentra, maar als wethouder van de wijkcentra onder andere ben ik heel blij met dit gebaar, dus dank daarvoor. En u vroeg na de extra opbouw waar ik versterk voor Noord. Nou hartstikke leuk ook heel mooi. We hebben al eerder gezegd, mevrouw Van den Heuvel zei het ook alles wat goed werkt bij Sterk voor Noord kopiëren naar de rest van de gemeente. Daar waar nodig hè? Nou het mooie is dat vanaf volgend jaar. Er één voltijdse opbouwwerker voor Bovenveen en voor Burg Noord is. Dat is structureel al geregeld en in Leidschendam Noord betalen we bijvoorbeeld betalen de corporaties mee voor onze gebiedsregisseur en dat is niet aan de opbouwwerker dus. U had denk ik een vooruitziende blik. Het is geregeld dus. Een vinkje voor u, denk ik en de ChristenUnie. Nou, daar heb ik al op gereflecteerd.

Volgens mij. Die had verder geen vragen.

Dank u, voorzitter, en ook vanuit mijn kant dank aan de Raad voor de inbreng. Laat ik eerst ingaan op de motie natuurroutes die vanuit GroenLinks en een andere partij is ingediend. We zien het als een sympathieke motie die past bij de versterking die we hebben ingezet met ruim 30 partners onder de naam 'Naar Buiten' om natuureducatie te versterken. En ik zie ook mogelijkheden om dat juist met die partners te gaan ontwikkelen, dus bijvoorbeeld een stadse rustroute. De AVN, tuinvereniging, en ik zie ook een koppeling met de versterking van de groenzones, waar eerder ook een initiatief van D66 en een motie over is aangenomen, waar we ook al verder mee zijn, dus positief advies daarop. Dan een vraag vanuit het CDA over de evaluatie van de participatieverordening. Ja, in 2023 hebben we een participatieverordening opgesteld. Daarbij waren we een van de eerste gemeenten in Nederland die dat hebben opgepakt. Ook de manier waarop we dat gedaan hebben was op dat moment best bijzonder, in co-creatie met een aantal partijen. We zijn ook een actief participatie-experimenteerprogramma op gaan zetten eind vorig jaar met verschillende projecten erin, zoals het uitdaagrecht, voorbeeld Noord-Noord jongerenparticipatie. Er zitten een hele rits aan zaken in die lopen op dit moment. Dus we leren ook continu op het gebied van participatie. We willen het ook steeds beter doen. Zoals afgesproken evalueren we die beide producten die aan elkaar hangen. Daar zijn we mee bezig met betrokkenen van de participatieverordening, de trouwe rakkers van de adviesraden, de BKC, het platform lokale democratie. Dus met al die partijen pakken we dat op en mijn verwachting is dat we rond de jaarwisseling met die evaluatie naar de Raad kunnen komen. Dan collega Bremer heeft het ook over gehad, inderdaad, de motie van GBLV over vergroening bij ruimtelijke projecten. Dat versterkt inderdaad de vergroeningsambitie die we als de hele gemeente hebben. Als we het dan toch over duurzaamheid hebben, de motie inderdaad over het wijkgebouw vanuit de Partij van de Arbeid. Dat versterkt ook die verduurzaming. Dan kom ik bij D66, ook mooie woorden over de verduurzaming en de vergroening. Er wordt inderdaad op verschillende vlakken veel inzet gepleegd. Dat zien we ook in de monitor die vorige...

Gepresenteerd is. Daar zien we ook dat er nog steeds urgentie is.

Op door te pakken, dan

Ik bij D66 ook. Op deze. Ja, op de monitor. Ja, want inderdaad vorige week hebben we natuurlijk gesproken over die monitor en daar zagen we inderdaad dat er nog ruimte was om in ieder geval op waterkwaliteit, afval, luchtkwaliteit echt nog stappen te zetten. Hoe reflecteert de wethouder daarop? Welke ruimte ziet u om de komende tijd nog op te pakken om daar...

Toch wel die versnelling plaats te laten vinden? Nou, mede gezien de spreektijd en het signaal dat daar vorige week gegeven was, is dat we echt op een aantal onderdelen goed bezig zijn, maar dat er inderdaad echt urgentie en versnelling nodig is op een aantal onderdelen die u noemt: waterkwaliteit, luchtkwaliteit.

Daar zullen we

Maar wat, wat betekent dat dan verder oppakken?

Volgens mij hebben we ook best wel zakken met

Ja, wat betekent dat extra oppakken? Nou ja, mijn ambitie is om op basis daarvan ook de reacties die er toen vanuit de raad gegeven zijn om te zeggen van, hé, laten we nou kijken hoe we die versnelling kunnen bereiken, wat we met die reserve kunnen doen. Maar dan zou ik wel zeggen, binnen de kaders die u heeft vastgesteld. En

Nou ja, daar wil ik alsnog dan met een voorstel op komen om dat in te zetten. Dank en wanneer zou...

Einde van deze periode ook en. Ja. Als we het echt hebben over een aantal versnelingsacties en niet een gigantische omgooi van programma, want dat zou ik nu niet adviseren, dan wil ik mijn best doen om dat in deze periode nog naar u toe te brengen. Dan ga ik voort met de motie die ook vanuit D66 is ingediend en verschillende partijen ondersteunt. De motie Jongeren Adviesraad zie ik als een passende stap in de hele ontwikkeling van de participatie, specifiek de jongerenparticipatie. Afgelopen jaren hebben we een aantal dingen in werking gezet. Skip Jong en LV, daar zien we dat we vooral heel veel jongerenwensen hebben opgehaald die ook hebben geleid tot bijvoorbeeld betere voorlichting over 18 plus, maar ook over verlichting bij sportvelden. Kijk even naar u hiervoor. Ik zie dit als een mogelijkheid om juist jongeren beter te verbinden aan heel veel opgaven die wij ook hebben en die advies daarvan te gaan krijgen. Dus ik zie dit positief. Ik wil er wel bij zeggen dat we daar echt een passende vorm met jongeren moeten vinden. En dat we daar niet...

In allerlei

Met die jongen gaan kijken naar iets laagdrempelig, meneer Koster. Ja, voorzitter. Ik hoop een antwoord te krijgen in de "het kan wel" mentaliteit. Ik ben even benieuwd of de wethouder ook in dat onderzoek meedoet.

Mijn voorstel is om hem even bij de motie te houden. Als u met zijn allen zegt, ik veeg dat erin, dat is aan u. Maar laat me in eerste instantie kijken, want er wordt ook niet gekozen voor een jongerenraad, maar een jongerenadviesraad. Dus dat is wat. Nou ja, dan kan...

Het even daarbij te houden. Dank. Dan

Dank u wel, voorzitter. Geen jongere burgemeester, wel uw jongere wethouder aan het woord nu. We gaan naar even allereerst dankjewel voor de inbreng vanuit de Raad en veel ging over bereikbaarheid en mobiliteit. En dat is op zich niet gek, want bereikbaarheid is eigenlijk al sinds de Romeinen, toen die hier Forum Hadriani stichtten, een kernkwaliteit, voorzitter. Dat was mijn intro en dat willen we natuurlijk ook zo graag houden, hè? Die kernkwaliteit en zoals in de omgevingsvisie ook mooi staat aangegeven: als we willen dat alles blijft zoals het is, moet alles anders worden. En dat brengt mij bij de mobiliteitstransitie die dan nodig is. Betekent ook dat we, als we zo goed bereikbaar willen blijven, dat we ook moeten nadenken over een andere manier van vervoer. Dan breng mij bij de fractie van het CDA, aantal vragen of opmerkingen ook over de Vlietlijn. U verwees ook naar het AD-artikel. Inmiddels heeft u ook de rectificatie hopelijk ook kunnen lezen, een stuk kleiner dan het artikel wat natuurlijk het andere nieuws bracht, maar we zien dat juist bij de prognoses bij OV-projecten van de afgelopen jaren dat er eerder meer reizigers dan dat de prognoses aangaven waren. Er zijn dan minder. Dus dat geeft een hoop vertrouwen, maar ook dus uit de studies blijkt dat er echt voldoende vervoerswaarde is voor de Vlietlijn. U noemde ook de stopknop en dat is in de MIRT-systematiek. Er komt hier nog ook een projectbesluit in de Raad om verder te gaan naar de volgende fase in de MIRT-systematiek en dat is eigenlijk in feite de stopknop. En natuurlijk ja, is dat iets waar we natuurlijk niet naar uitkijken om die in te moeten drukken, want als het goed is, moet daar straks gewoon een supergoed plan liggen. Dan, voorzitter, dan gaat het even over de Huygstunnel. Hartstikke goed dat daar vanuit het CDA ook aandacht voor wordt gevraagd. Mobiliteit, zoals D66 ook aangaf, gaat meer dan alleen over verkeer. Het gaat eigenlijk steeds meer ook over brede welvaart waarin mobiliteit een onderdeel uitmaakt. Ja, dan wil ik toch verwijzen naar de afslag meerwaarde studie. Hij wordt ook genoemd in de motie waarin we enorme stappen aan het zetten zijn, samen met het Rijk, met de gemeente Den Haag, gemeente Zoetermeer, de Deltametropool, TU Delft en daar zijn we eigenlijk in een nieuwe fase beland. Om te kijken hoe we dat ook financieel haalbaar kunnen maken en daarmee denk ik dat de motie overbodig is en ontraad ik ook de motie, want dit project dat gaat hartstikke goed. Ook de stedelijke snelwegen is al in de conceptnota ruimte al opgenomen, dus wat dat betreft maken we daar hele grote stappen mee. Voorzitter, ook in het hier en nu moet er natuurlijk wat gebeuren. Verkeersveiligheid wordt aandacht voor gevraagd. Met name inderdaad het opwaarderen van wegen van 50 naar 30 km per uur heeft het actieplan gelezen. College is daar ambitieus. In de omgevingsvisie hebben we daar volgens mij nog meer uitspraken over gedaan over dat eigenlijk 30 de norm gaat worden en 50 voor de hoofdwegen. Alleen, we moeten dit goed doen. We moeten dit ook zorgvuldig doen. We hebben te maken ook met nood- en hulpdiensten. Openbaar vervoer die in eerste instantie niet echt zitten te wachten op deze beweging, maar heus wel snappen, maar dat moet allemaal zorgvuldig. Dus wij hebben ervoor gekozen om drie wegen te pakken en dat op een zorgvuldige manier ook met participatie te doen en hopelijk de lessen die we daaruit leren kunnen we daarna nog meer stappen gaan zetten. Overigens komen wij deze maand ook nog met een bredere raadsbrief over het actieplan verkeersveiligheid en concrete planning ook daarbij. Dan, voorzitter, wil ik naar de moties van Aandacht voor LV. Die hebben natuurlijk allemaal laten toetsen door onze zeer deskundige mensen van de gemeente. Verkeerskundigen die daar heel uitgebreid ook naar hebben gekeken en ook naar de bedoelingen. En ik ga ze gewoon even één voor één af, voorzitter. En u neemt de voorzitter neemt een aantal moties over als het gaat over de tunnel. Ik hou het even bij de verkeersmaatregelen, waaronder ook de motie links afslaan onmogelijk maken. Begin dacht ik nog even, is dit misschien de persoonlijke politieke opvatting over de formatie? Maar het gaat dus echt wel degelijk over verkeer en voorzitter als we dan kijken naar de effecten van deze manier van. Deze maatregelen is eerder ook al bekeken, is ook met verkeersmodellen ook bestudeerd en heeft eigenlijk allemaal negatieve effecten, bijvoorbeeld voor de bereikbaarheid van woningen voor onze inwoners. Maar ook de bereikbaarheid, bijvoorbeeld van ziekenhuis. En zo kan ik nog een aantal zaken opnoemen. Waarom we dit echt niet moeten willen en daarom ontraad ik deze motie ook. Dan, voorzitter, de motie mosterd voor de maaltijd over preventieve communicatie. Daar heb ik eigenlijk al bij het vorige agendapunt al het nodige over opgemerkt dat communicatie slim ingezet moet worden en dat het ook aan kracht kan verliezen. Dus dat moeten we slim doen. Overigens wil ik ook verwijzen naar de website van de Mall zelf, die nu ook al eigenlijk hun bezoekers al attendeert op de verkeersdrukte in de gaten te houden. En ook met het OV te reizen, dus daar werken we aan. Daar blijven we ook aan werken. Dat kan werd net ook aangegeven dat we in de gesprekken met de Mall daar ook verder aan gaan werken. Hoe we dat nog beter kunnen inzetten dan het afsluiten woonwijken rondom de Mall. Dat hebben we al een keer gedaan. Was geen succes, heeft eigenlijk alleen maar tot meer drukte en meer filevorming geleid en ook een hoop overlast voor onze inwoners, dus ook dat. Deze motie wil ik ontraden en dan heb ik nog één motie. Dat gaat over het spel. Een opvoedpunt. Ik was bij de geboorte van denk ik van het idee voor deze motie. Bij het vijftienjarig bestaan van het spel. Een oproeppunt bij de Waterlelie en ik kan deze alleen maar zeggen. Dit zorgt voor zulke mooie verbindingen tussen ouders onderling en het draagt helemaal bij aan waar we naartoe willen met het jeugdbeleid. Dus ik zou zeggen...

Oordeel Raad, maar volgens mij is er genoeg steun. Dank u wel. Meneer Klaarhamer, mag ik u vragen op mijn plek te komen zitten om deze vergadering voor te zitten voor een deel dat ik als portefeuillehouder het woord moet voeren?

Meneer Koster, u heeft een vraag.

Aan de wethouder Keus heb ik de waardering van de motie over de Huygens nog gemist of heeft hij dat gezegd? Die heeft uitvoerig ook het boekje geciteerd en bij de hand gezwaaid.

Dan geef ik graag de portefeuillehouder, de burgemeester, het woord. Dank u wel. Ik heb zeven dingen te zeggen en dat ga ik snel doen, want het college is ook bijna door haar tijd heen. De branden bij de start, daar is een slooppand. Er wordt goed opgelet op aangeven aan de gemeente. Nadat de eerste brand is geweest, heeft ook de eigenaar maatregelen getroffen. Wat er speelt, dat is niet aan ons en weten wij ook niet, maar zoals er nu naar uitziet, hebben die branden in de pand niet te maken of geen relatie met de brand bij die auto. Dus dat is wat ik daarover kan vertellen. Het heeft onze aandacht en hoe sneller daar ontwikkeling plaatsvindt, hoe eerder daar weer veilig is. Komen we snel bij de Hunt. Vorig jaar was het een idee, toen dachten we nou leuk, goed idee, maar het is nog veel beter gebleken dan we dachten. De lovende woorden van mevrouw Van den Heuvel, die zijn allemaal waar, plus vul ik aan, blijkt dat we daarmee ook op dat moment tussen wat jongerenwerkorganisaties die we hebben, daar ook connectie gemaakt met jongeren die ze anders gewoon echt niet bereikt hadden, dus van harte en ook niet voor niks dat de politie ter plekke al aan volgens mij allerlei mensen vroeg, kunnen we dit volgend jaar weer doen? Ik ben blij dat de motie vraagt, kijk wel voor structurele dekking in de in de PC-documenten, want voor één keer kan het nog wel uit de middelen, dus motie. Positief advies. De motie over terug naar het besluit over het krantje. Ja, het resultaat van die motie is natuurlijk prima. Hij heet voortzetten, maar volgens mij bedoelt u heroverwegen het eerdere besluit. Ik vind het helemaal goed. Ik denk dat u gelijk heeft als u denkt dat we onze doelgroepen goed kunnen bedienen via die communicatiemiddelen. Het is vandaag dankdag. Ja, in mijn traditie vind je dat eigenlijk in het weekend, maar het is vandaag volgens de kalender. Ik ben heel blij met alle constructieve ideeën die hier naar voren zijn gebracht en een hele leuke waar ik echt helemaal tot vandaag niet over nagedacht, dat vind ik 25 jaar bestaan van deze gemeente, dus die pak ik heel graag op en mee om daar een voorstel voor te doen. Nou, daar komen we op terug, dat gaan we verwerken en ik denk dat dat heel leuk is om op aan te haken om samenhang in deze gemeenschap en de buurten en wijken te bevorderen. Graag in samenspraak in samenwerking met u als volksvertegenwoordiging. Kom ik op drie moties, eentje die gaat over zichtbare handhaving in de wijken. We hebben een kwartaal net na de zomer heeft het college de prioriteiten van de handhavingsladder weer erbij gepakt en besloten om handhaving op parkeren hoog op het lijstje te zetten om allerlei redenen. Dat is een hele matrix van besluiten die we dan af en toe herijken van wat zetten we wanneer in, dus het handhaven op fout parkeren op piekdagen van, zoals bijvoorbeeld de Mall of andere hotspots. Dat loopt en dat gebeurt ook, en ik ben niet de enige uit het college die vlakbij de Mall woont, dus wij zien ook daadwerkelijk het effect en we zien ze ook zichtbaar. Handhaven is overigens heel veel handhaving die wij niet mogen doen hè? Omdat het niet aan ons is, maar die antwoorden op vragen komen nog. Tunneldosering en de afrit van de snelweg. Ik mag wel zeggen, ben het bevoegd gezag als het gaat om de tunnel. In gesprek met Rijkswaterstaat. Dus ik spreek regelmatig met Rijkswaterstaat met wat er daar nodig is en wat ze zien aan problemen in verkeer en brandveiligheid. En bij die gesprekken is nog niet één keer door hen geopperd dat het daar onveilig zou zijn of dat er maatregelen nodig zijn door bijvoorbeeld iets te doen aan de bezoekers aan de Mall. Dat is een voortdurend gesprek wat al jaren loopt, want die bevoegdheid hadden ook mijn voorgangers als tunnelbevoegd gezag. Als in dat gesprek zou komen dat er maatregelen moeten worden genomen in de tunnel, dan zijn zij daarvan, want tunneldosering is niet aan ons, afritafsluiting is niet aan ons, zij hebben mij nooit verteld of gezegd, ook niet gedesgevraagd daar dat ze daar behoefte aan hebben, of denken dat dat nodig is in de huidige gang van zaken. Als de veiligheid in het gedrang zou komen, zouden we dat doen, maar dat is niet het geval, dus die

Daar niet toe meer toe bijdragen dan dat. Dank u wel, Voorzitter.

Ik geef graag weer het woord aan u.

Voorzitter. Voorzitter Hans Peter ja. Ja luister

College. Volgens mij op de

Reflectie moties of heb ik? Goed

Ja, oké, dan geef ik u graag het woord. Ja, heel goed. Ik heb het voor mijn eigen onthoudbaarheid overgeschreven en die staat wel daar, niet hier. Amendement prima als u de reflectie voor het college wenst te schrijven. We herkennen ons in de tekst, motie. Ik vind het een heel goed idee om met elkaar reflectie op de organisatie te hebben. Ik hoor de sprekers ook zeggen, wij rekenen de gemeenteraad ook tot de organisatie om daar het gesprek een keer goed over te organiseren. Dat wil ik heel graag met de griffier, namens de raad, gemeentesecretaris, namens de organisatie en het college kijken. Hoe kunnen we daar een goede vorm voor verzinnen? Ik vind het een mooi idee om daar het gesprek over te voeren, maar ik vind het te plat, letterlijk te plat, om dat op papier een stukje te schrijven in een begroting die bedoeld is om verantwoording af te leggen over het toekomende en het afgelopen beleid. Dus volgens mij, als u oproept en zegt: we willen daar graag over het bestuurlijk handelen, de reflectie over wat doen we en hoe doen we het beter, stappen maken, het gesprek voeren, dan van harte bereid en dan wil ik best ook initiatieven toe nemen op uw verzoek. Maar om dat op te nemen in de P en C-cyclus, daar zetten we de plannen die we gaan doen in, in die plannen reflecteren we, in de jaarrekening reflecteren we, maar het bestuurlijke reflectie zou ik liever dan echt coherenter samen met u doen. En volgens mij is dat sterker omdat een gesprek of een...

Laten zijn dan

De heer Koster: Ja, één snelle vraag, voorzitter. De burgemeester zegt...

We gaan al extra handhaven bij foutparkeren, ontraad die daardoor ook de motie.

Mevrouw Van den Heuvel: Ja, misschien dat we hetzelfde dachten, maar ik zou een ordevoorstel willen doen om ook even te schorsen.

Naar aanleiding van de beantwoording van de moties een kwartiertje. Het is nu 22 uur 16. Mevrouw Van den Heuvel vraagt om om 22 uur 31 verder te gaan met de.

Van de zijde van de raad. Ik zie genoeg mensen zeggen: dat lijkt ons een goed idee. Noemen we dat?

Zo, beste mensen, ik heropen de vergadering. En wij gaan vlug van start met de tweede termijn van de zijde van de gemeenteraad en we beginnen in dezelfde...

Ja, dank voorzitter, dank aan het College voor de beantwoording. Laat ik allereerst beginnen met de vragen die ik heb gesteld, waaronder die van de star. Het is goed te horen dat het de aandacht heeft, is ook ergens wel weer fijn te horen dat het allemaal niet met elkaar verband houdt, maar we gaan het zien. Laten we er bovenop blijven zitten. Ik had eigenlijk nog één vraag, en we hebben aan mevrouw Van Wirsch, we hebben in het eerste termijn het er al even over gehad, hè? De leegstand aanpak en toen vroeg ik al aan u, als we eigenlijk geen idee hebben of het gevoel hebben of geen inzicht hebben in een probleem. U wilt toch onderzoek? Vervolgens horen we nu de wethouder zeggen, het probleem is er niet.

Ben ik heel even benieuwd wat u nu met uw motie gaat doen? Nou, dat was meteen de tweede termijn. Helemaal fijn, nee hoor, we trekken de motie in. We houden hem nog zo eventjes open, zeg maar op het moment, zeg maar dat volkshuisvesting programma komt. Zullen we het vast...

Wel even hebben over leegstand

Dat is eigenlijk het hele verhaal, want de wethouder had inderdaad wel cijfers. Dank u wel. Heel even mevrouw Van den Heuvel, dan doe ik even voor de administratieve check hebben we het dan over 4.2.1.

Woning impuls voor tegengaan?

Check, ja, dan gaat hij eraf. Ga verder, mevrouw Van den Heuvel.

Onze opsomming, wat we wel en niet gaan doen. Dus misschien een punt van orde dat eerste.

Vraag van meneer Rosbenders, wenst iemand daarop in te gaan, meneer Wilschut? Ja, voorzitter, ik wilde inderdaad in mijn tweede termijn aangeven dat de motie.

Over bestuurlijke vooruitkijken.

Misschien van deze motie is uitgegaan. Die misschien.

Ja, voorzitter, dank u wel. Wat betreft de vier moties die ik zelf heb ingediend, wil ik bij deze graag vermelden dat de motie over de wijkcentra is gewijzigd. Dat bedrag is... dat zal ik zo in mijn betoog.

Verder nog iemand een vraag? En uit dat boekje? En waren dit zo? Ja, oké, Robin.

Heuvel, meneer Rosbenders, antwoord op uw vraag gekregen, ja, mevrouw Van den Heuvel, gaat u dan nu verder?

Het eigenlijk. Ik ben helemaal flabbergasted door de

Dank u wel, mevrouw Van Weers. Nou, omdat mevrouw Van den Heuvel een beetje mijn betoog voor me wegkaapte. We hebben dat betreffende motie in en we zien het verhaal nog een keer terug, zeg maar, bij de begrotingsbevestiging. Maar ik ben heel blij met de antwoorden van de wethouders, omdat ze voor het grootste gedeelte al onze voorstellen omarmen.

Of ze er al mee aan de gang.

Dank u wel, meneer Rosbenders. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zal eventjes de moties langsgaan waar wij tegen zullen stemmen. Dat gaat ten eerste om de motie van het CDA over de technische haalbaarheid Hijkenstunnel. Zowel de wethouder horen, dan wordt het al volledig uitgevoerd. Dus in onze ogen is deze motie totaal overbodig. Dan de motie over impuls sociaal beleid. Daar hebben we ook van gehoord dat die al uitgevoerd wordt, dus dat die overbodig is. Hetzelfde geldt voor de motie over Sterk Vernoord voor uitbreiden naar boven voor de opbouwwerker. We zijn uiteraard heel blij ook dat dat gebeurt, dat de kracht van Sterk van Noord ook over meerdere wijken van onze gemeente wordt uitgerold. Maar deze motie is in onze ogen daar overbodig voor. Dan zou ik graag in de korte termijn tijd die de wethouder nog heeft graag een reflectie willen hebben van de wethouder. Hoe die aankijkt over de motie verduurzaming wijkcentra nu dat bedrag verhoogd is naar 2 t. Ik denk dat dat bedrag wel nodig is voor het verduurzamen van de wijkcentra, maar laten we daar eerst ook even de reactie van de wethouder afwachten. En dan zijn wij, gezien de beantwoording van de opmerking over de moties van Aandacht-LV rond de Mol en de beantwoording van zowel de burgemeester als de wethouder, zullen wij tegen al die moties stemmen.

Vanwege de duidelijkeantwoorden die daarover gegeven zijn.

Ja, dank voorzitter. Ik zal hem ook aan het begin gewoon bij de moties waar we tegen zijn en dan vervolgens voor het automatisch dat we bij de rest voor zijn. De impuls uitbreiden spreek uw sociaal servicepunt. Volgens mij wordt dat al gedaan. Als het overbodig is, dan zullen wij tegenstemmen. De uitrol opbouwwerkstuk voor Noord naar Bovenveen was ook overbodig. Dus dan volgens mij zullen wij ook tegenstemmen bij onze eigen motie waar net werd gesuggereerd dat die overbodig is. Zou ik van de wethouder willen weten of die als die volgend jaar dan kan terugkoppelen, of dat in een P en C-document of elders is? Wat dan de stand van zaken is van het onderzoek, dan zijn we bereid om dan in te trekken. Dan naar de moties van Aandacht-LV bijna tunneldosering. Ik begreep net van de wethouder dat het van Rijkswaterstaat is en dat ze daar geen behoefte voor hebben, dus dan zullen wij dat als vies volgen. De links afslaan, begrijpen wij? Dat heeft dan negatieve impact voor de verkeer bij het ziekenhuis en dat willen we absoluut voorkomen. Dus we willen niet file bij het ziekenhuis veroorzaken, dus dan zullen we ook tegenstemmen. Wij zullen voor de motie mosten naar de maaltijd tekenen. Dat bouwt ook voort op de ideeën van onze fractievoorzitter, die hij een half jaar geleden ook een schriftelijke vragen benoemde. Bij de handhaving zullen we tegenstemmen en dat heeft zich specifiek op het stukje. We zijn net begonnen met nieuwe handhaving en hier meer prioriteit aan geven. Dus we denken, laten we kijken of we daar een verschil merken. Daarnaast hebben we volgende commissiecyclus het gesprek over vergunningparkeren waar ook handhaving een rol zou spelen. Dus laten we dan daar het goede gesprek over voortzetten en kijken of dat wel nodig is. Dus vandaar over het woonwijken zoals de wethouder terecht aangeeft. Het is al eens een keer gebeurd. Toen werkte het niet goed uit, dus laten we dan één idee wat eerder gebeurde en niet werkte niet opnieuw doen. Bij afrit 8 ook daar gaan wij niet over en dat bleek dus in die zin, dus ook overbodig. En bij de Julianabaan zullen we ook tegenstemmen. Immers, voorzitter, vinden wij dat de mol zou moeten betalen voor het overlast en niet de inwoners van Voorburg die dan misschien niet een herontwikkelde Julianabaan krijgen. De inzet om de mol bijdrage te laten doen, hebben wij met onze amendementen al gedaan en voor de rest de Julianabaan voor het volgende commissiecyclus behandeld. Dus dan kan de fractie van Aandacht-LV daar altijd nog tegenstemmen. Ik wil haar de fractie wel bedanken voor het aandragen van ideeën zoals ik terecht net zei. Het is een groot probleem. Alle ideeën moeten we met elkaar kunnen bespreken, want

Verdienen oplossingen.

Dus tot zover. Meneer Mathlouti, ja voorzitter, dank, dank ook aan het College voor de beantwoording in de eerste termijn. We zijn blij met de reactie van de wethouder op, in ieder geval de jonge Adviesraad. We zijn ook blij met de ontwikkelingen bij Forum Sport. Ronaldo vragende wethouder, neem ons vooral mee. Ook ten aanzien van de kantine of die wel of niet wordt opgeknapt. Ben ook blij met het antwoord van wethouder Belt en vooral ook met zijn toezegging dat hij nog met een brief komt deze periode, voor ons heel belangrijk. Voor wat betreft de moties en amendementen, het amendement van ChristenUnie en CDA aangaande bestuurlijke reactie naar aanleiding van het antwoord van de burgemeester vóór. Nou spel opvoedpunt duidelijk, die dienen we mede in. Motie van de collega's van de VVD inzake de hun zijn we voor. Nou de natuurroute spreekt voor zich. Meer groen nieuwbouwprojecten idem. Even naar technische haalbaarheid van de Huygens tunnel. Ik denk dat collega Rosbenders wel heel goed zei. Daar stemmen we tegen, want die is gewoon echt compleet overbodig. De motie van de collega's van PvdA over opknappen en verduurzamen wijkcentra nog even onder voorbehoud van het antwoord van de wethouder. Maar we zijn voornemens om daarin mee te gaan. Datzelfde geldt voor de opbouwwerkers sterk voor Noord.

Was er voor nu even dank, voorzitter. Mevrouw Kok. Dank u wel, voorzitter. Ik blijf even praten en kijken hoeveel tijd ik nog heb. Oké, dank voor de beantwoording ook van het college en we zijn heel erg blij om te horen dat er op onderwerpen die voor GroenLinks en PvdA belangrijk zijn extra gaat gebeuren komend jaar. Dank ook aan alle collega-fracties en in het college. Desalniettemin vinden wij, dan gaat het over de eigen ingediende moties, meer sociaal is beter en we moeten ook niet vergeten dat de aanleiding voor de impuls sociaal beleid een onderbenutting van de miljoen in 2024 was. Dus daarom brengen we die moties voor meer openstelling van het sociaal servicepunt en meer opbouwwerk ongewijzigd ten stemming. We zijn heel blij met de nieuwe trajecten die we met het Jongerenperspectief Fonds kunnen doen en dan tenslotte de verduurzaming van de wijkcentra. Wij proeven daarbij beide wethouders grote steun als ook de oproep dat daar echt wel meer nodig is dan wat in eerste instantie een emotie zat die 55.000. Dus dat is de reden voor het oplossen tot tot 2 t. Qua steun voor de overige moties. Over de bestuurlijke reflectie gaan wij voor stemmen. Speerpunten dienen we mee in de hunt van de VVD ook voor. De natuurroutes zijn van onszelf meer goede nieuwbouwprojecten voor. De publicatie van de gemeentelijke berichten en het krantje voor huige tunnel tegen. En dan de moties 4.2.

Punt één

4.2 punt één. VVD, dank u wel. Ja, dank u wel, voorzitter. Even een checkvraag bij collega Kok, hè? Want we waren allemaal net in hoera-stemming over extra geld voor verduurzamen wijkcentra.

Maar als u de rest inbrengt, gaan

Dan niet over de 3 t

Dus wat ons betreft kunnen we daar ook overheen. Ja, voorzitter. Volgens mij is, zoals ook in de motie stond, de aanleiding juist de onderbenutting van vorig jaar. En dat hebben we in de commissie besproken met de wethouder en er was waarmee u met mooie voorstellen kon komen en die hadden.

Dus dat vind ik dan wel

Wat ingewikkeld. Voorzitter, nee, eerst mevrouw

Door mevrouw Van den Heuvel, want daarnaast zie ik meneer Koster, meneer Wilschut en meneer Rosbenders. Ja, dank u wel. Ik weet niet, mevrouw Van den Heuvel zegt, we gaan daar overheen. Volgens mij weten we dat pas als we hebben gestemd voor de moties. Dus als mevrouw Van den Heuvel moeite heeft met het overschrijden van die 3 t, dan staat het haar natuurlijk vrij.

Om tegen die moties te stemmen.

Maar verder gaan wij over de inhoud van onze eigen moties. Dank u wel. Nog één keer mevrouw Van den Heuvel, nee, voorzitter. Dat spreekt natuurlijk voor zich. Alleen we begonnen met een commissiedebat waarin we zeiden: er is ruimte. U heeft gezegd: mag ik dan met voorstellen komen? Daar heeft de wethouder, hè? Dat heeft dat omarmd, die staat daar open voor, daar is samen aan gewerkt. Zo gingen we ook de vergadering in. Vervolgens krijgt u op twee moties te horen: nou, die zijn eigenlijk niet nodig. Wat u heeft toen besloten, was mijn idee om dus dat geld ergens anders naartoe te sluizen. Alleen u brengt nu de rest ook in stemming en dan gaan we wel over de ruimte heen. Dus dat we wel even beseffen met elkaar dat, hè? De ruimte die u van het college heeft.

Te kijken dat u daar nu overheen gaat.

Meneer Koster en daarna meneer Wilschut. Ja, voorzitter, mijn vraag was eigenlijk daarop voortbouwend dat mijn begrip dus inderdaad met de verhoging dus ook was, omdat een aantal van de voorstellen waar geld aan gebonden was al gedaan worden, dat dat ruimte bood om het bedrag bij de maatschappelijke wijkverenigingen te verhogen.

Zien dat dat de logica was, maar ik kijk even bij de collega of dat klopt of niet. Nou, ik wil hier geen heel technisch begroten of technische begroting ingaan, maar feitelijk is het beschikbare bedrag de gehele algemene reserve, want daar gaan we natuurlijk uithalen en eigenlijk tegen u zeg ik hetzelfde als tegen mevrouw Van den Heuvel als voor u die 3.

Een belangrijke grens is, dan staat het u vrij om tegen die twee andere moties te stemmen. Maar het gaat ons erom dat we het belangrijk vinden opbouwwerk en het sociaal servicepunt.

Dat willen we graag, nou ja, handhaven. Ja meneer Wilschut en de naam meneer.

De algemene reserve

Vanavond is al uitstekend gemaakt. Heel spannend. Misschien is het een voorstel om de motie J wat naar onder te schuiven en die als laatste te behandelen van de vier door de Partij van de Arbeid ingediende moties, dan kunnen we ter plekke.

Of niet past binnen die 3 t.

Goed, jongens goed

K.

Dan gaan we naar meneer Wilschut.

De achterban kan weer een beetje rustig zijn. Ik kan meneer Wilders zijn betoog voeren. Nou, dat heb ik net al gedaan, voorzitter. Dank, dank voor de beantwoording. Dank ook voor de reacties op de motie van amendementen. Ik pik er even een paar uit waar ik iets over kwijt wil. De preventieve communicatie of de moslim voor de maaltijd? Ik vond onduidelijk wat de wethouder daarover vond, want ik had het idee dat hij eigenlijk zei dat willen we inderdaad gaan doen. Dat is echt een goed idee. En daarna zei hij dus, moeten we niet doen? Toen dacht ik, volgens mij is het een goed idee. Dus als daar iets duidelijkheid over mag komen en anders, dan zullen wij ervoor stemmen. De Hunt is eigenlijk voor ons wel een beetje de verrassing van misschien wel het afgelopen jaar, want wij hadden zelf toen we voor stemden wel het idee gaat het nou echt wel zoveel opleveren? En het is echt geniaal geworden, dus daar gaan we ook in mee. Het krantje beter behalve etcetera, dus dat gaan we ook doen. En volgens mij, als...

Dan zie ik op de teller staan dat mevrouw Muller nog 10 seconden heeft. Nee. Dan kijk ik naar het college. En dan zie ik op de teller dat het college

Heeft en ik heb in ieder geval twee.

Dank u wel, voorzitter. We hadden in eerste instantie financiële ondersteuning en meedenken geboden op basis van het overhouden van 3 ton en dat opnieuw te besteden als u het niet aanneemt, maar die hebben we eerder ontraden, want die bestemmingen zijn al gedekt. Dan houden we voor het Jongeren Perspectief Fonds dat als motie wel degelijk die ton over. Althans, dat kunnen we daaraan besteden, dus die raden we aan en als u het dan...

Ik kijk even naar wethouder Keus op de vraag van meneer Wilschut of hij dat in 13 seconden kan aan.

Nou, dit was echt verpletterend, indrukwekkend, glashelder, overtuigend ook althans. Dat is dan aan iedereen zelf om af te wegen. Dan is hiermee het debat over de begroting en bijbehorende documenten afgerond en ik sluit dan ook de tweede termijn. En gaan we naar het stemmen over. Een aantal mensen heeft te horen gekregen of gezegd: als we het nou zo in deze volgorde doen, dit of dat. Ik kijk even voor de zekerheid. We hebben A tot en met F staan nog. We hebben G is geschrapt, hè? Dat is over die woningpuls. We hebben I is geschrapt over dat structureel bestuurlijk vooruitkijken. We hebben K, daar is een getal gewijzigd, zeg ik maar even, en we hebben een suggestie van de portefeuillehouder gehoord over L.

M. Driepoot, ik kijk even naar mevrouw Kok of zij daar iets mee wil of doet. Ja, dank u wel. Wat ons betreft kan ik als laatste in stemming worden gebracht, zoals...

Naar het eind.

Check.

Voorzitter, voorzitter. Eens even kijken eerst, meneer Wilschut.

Ja, interessant. Ik heb hem hier op mijn stemlijst staan, maar dan kras ik hem lekker door.

Scherp. Zeker, oud-commissiegriffier, heel scherp. Dank u wel, voorzitter, zeer gewaardeerd. Ja, dan hebben we het over B tot en met F op de stemlijst, meneer Mathlouti. Ja, en nog een vraag aan de collega's van de PvdA, dus dat blijft staan ondanks...

Diesel, die al is genoemd. Dank u wel, ja, dat heb ik in mijn tweede termijn gezegd dat wij, nou ja, het aantal opbouwwerkers in deze gemeente sowieso mag worden uitgebreid.

Bij omdat we daar waarde aan hechten. All right, dus dan brengen we in ieder geval in stemming.

Helder, all right, wat we gaan doen, is we stemmen eerst over het amendement 4.2.1b. Dan over Raadsvoorstel 4.2.1, 4.2.2, 4.2.3. En dan gaan we de amendementen af of de moties of de moties. Gaan we de moties af in de volgorde zoals besproken, dus dat is gewoon op alfabetische volgorde. Behalve K die doen we na Nico. En dan komt ook 4.2.3a de hervorming real heffing motie aanbod. Helder. Ik kijk even rond. Ik zie voldoende gezichten ontfronsten, ontvraagtekenen. Dat is belangrijk. Dit is één van de belangrijkste momenten van het hele jaar. Voor u en voor de hele gemeenschap als het gaat om het politiek bestuur.

Stemmen nu.

Stemmen nu.

Even kijken.

Even kijken.

Met algemene stemmen aangenomen.

Met algemene stemmen aangenomen.

Ik wacht heel even. Mevrouw Muller zit weer op haar plek, want haar spreekkaartje lag nog bij het spreekgestoelte en ze heeft haar kaartje nodig om te kunnen stemmen. Yes, dank u wel. Dan gaan wij naar

Ik wacht heel even. Mevrouw Muller zit weer op haar plek, want haar spreekkaartje lag nog bij het spreekgestoelte en ze heeft haar kaartje nodig om te kunnen stemmen. Yes, dank u wel. Dan gaan wij naar