9.1.1 Motie Eerste opbrengsten Duisenberg-methode in praktijk brengen ID 806

Dank, ik pak hem maar ondertussen heel even bij. Maar terwijl ik dat doe, kan ik al wel vast even kort toelichting geven, ook aan de mensen die meekijken. De meeste mensen zoeken een pasje erin doen, of dat helpt dat. Ook aan de mensen die vorige keer om wat voor reden dan ook de beeldvorming niet hebben meegekregen. De Duisenberg-werkgroep ga ik heel even kort herhalen, vergeef mij als dat een paar minuten van mijn spreektijd kost wat we daar hebben gedaan. Een werkgroep van zes raadsleden heeft de afgelopen maanden in een heel aantal bijeenkomsten de jaarrekening van 2023 doorgenomen. Dat hebben we niet zonder reden gedaan. We hebben namelijk als raad besloten tot een pilot voor de methode Duisenberg en even heel even in het kort. Wat houdt de methode Duisenberg in? Je kijkt met een bepaalde bril, de Duisenberg-bril, naar de stukken uit de planning en controlcyclus, dus de PC-cyclus. Dus dat is de begroting, de jaarstukken. En daaruit kijk je met een bril naar: is het duidelijk waaraan we het geld hebben uitgegeven en dat controleer je aan de hand van: zijn de doelen helder geformuleerd, monitoren we wel goed of we met die acties die we als gemeente doen, die doelen ook behalen? Wordt het geld dat daarbij wordt uitgegeven op een effectieve en doelmatige manier uitgegeven? Nou, ik ga jullie niet te veel vermoeien met hoe dat methodisch helemaal in elkaar steekt, maar u kunt ervan uitgaan dat we in die uren echt grondig hebben gekeken naar die stukken. Met die bril daarop hebben we ook gerapporteerd aan de raad middels de beeldvormende vergadering als onderdeel dus van de pilot die erop is gericht. Het gesprek in de gemeenteraad over de planning en controlcyclus, dus de kadernota, begroting en de jaarstukken, te verbeteren zodat de verbinding tussen beleidsuitvoering, politieke sturing en controle beter inzichtelijk wordt en dat we daar met zijn allen uiteindelijk ook een beter en kwalitatiever debat over kunnen voeren. Want wat we natuurlijk vandaag zien en dat gaan we waarschijnlijk vandaag en morgen ook zien, is dat we het in plaats van over de grote strategische lijnen hebben. Van waar gaan we nou de komende jaren met onze gemeente naartoe toch vaak op ja, wat dieper detailniveau of de paar dingetjes eruit pakken die dan net voor ons belangrijk zijn of een motie over €5.000 een half uur kunnen praten, terwijl de miljoenen en de vele miljoenen eigenlijk onbesproken gepasseerd gaan. Nou dus met dat doel hebben we als raad hier een pilot voor ingesteld. We zijn daar dus de afgelopen weken druk mee aan de gang gegaan en we hebben dus op drie beleidsterreinen hebben we dat gedaan: WMO, economie en veiligheid. En daar hebben we de resultaten van gehad. Dus daar ga ik jullie verder ook nu niet mee vermoeien, maar wat we eigenlijk als grote lijn daarin hebben geconstateerd met de rapporteurs en dat waren er zeven in samenwerking met de accountant, is dat we eigenlijk tot de conclusie komen dat als we door die Duisenberg-bril naar die stukken kijken dat we een hoop van die vragen die ik net toelichtte eigenlijk lastig kunnen beantwoorden op basis van de stukken die we op dat moment voor ons hadden liggen. Dus dat betekent dat we uiteindelijk veel andere beleidsdocumenten erbij hebben moeten zoeken en dat ook de stukken niet altijd aan elkaar spiegelen, dus dat het eigenlijk moeilijk te volgen is. Van oké, dat geld dat we in de begroting uitgeven, hoe landt dat uiteindelijk bij de acties die we willen doen ook weer in de jaarrekening om te kijken hebben we dan ook het geld zo uitgegeven als waar we voor hadden bedoeld? Die pilot duurt nog anderhalf jaar, dus we gaan op een aantal momenten hier nog komen en we blijven ook in gesprek met het ambtelijk apparaat en dat blijven we ook doen. Maar we hebben wel gezien als werkgroep zijn er een paar kleine dingen die we alvast kunnen doen om de leesbaarheid van deze stukken te verbeteren en dus ook al kleine quick wins kunnen pakken om al eerst enkele verbeteringen door te voeren, dan kom ik tot het dictum. En op basis daarvan verzoeken wij het college om verder in gesprek te gaan met de raad cq de Duisenberg-werkgroep over mogelijke incidentele dan wel structurele verbeteringen van de PC-producten en om in de eerstvolgende begroting in overleg met ook de rapporteurs Duisenberg de volgende verbeteringen alvast door te voeren en dat is streefresultaten en getallen op te nemen in de programma's veiligheid en economie. Dus we focussen ons nu nog even op die beleidsterreinen ook. In de programma's veiligheid en economie, de uitgaven inzichtelijk en herleidbaar te maken tot activiteiten en activiteiten middels controleerbare indicatoren inzichtelijk en herleidbaar te maken tot de gestelde beleidsdoelen in de jaarstukken in alle programma's het kopje 'Wat hebben we bereikt' toe te voegen en daarop te rapporteren. En in elk programma te verwijzen naar de relevante beleidsdocumenten via links of een iBabs-nummer en gaat over tot de orde van de dag. Dus daarmee motie indient en dan zet ik, ja, moet ik dan even mijn pet van Duisenberg weer afzetten en dan naar mijn eigen inbreng gaan? Nou goed, zoals ik dus net eigenlijk al aangaf dat is ook eigenlijk meteen de lijn van mijn eigen inbreng als D66'er is. Het is ook zonde dat we het gesprek over dat we minder het gesprek kunnen voeren op die strategische lijn, dus ik heb er ook een paar dingetjes gewoon uitgepakt die mij dan opvallen op de dingen die voor ons belangrijk zijn en de allereerste dat dus ook in lijn met de motie die morgen wordt ingediend bij de kadernota is toch even puntje organisatie, want we zien in de tussentijdse rapportages ook natuurlijk vaak dingen die op oranje gerapporteerd worden dan even als je dan vertraging vaak heeft dat te maken met beperkte capaciteit of bij de jaarstukken zien we ook dat de doelen die we hebben gesteld niet kunnen worden gerealiseerd door capaciteit. We hebben al best wel vaak gesprekken over gehad, ook hier in de raad. Ik heb dat eigenlijk de afgelopen debatten over de jaarrekening ook iedere keer weer aangegeven en dan staat er een stukje bij in de jaarstukken nu over de organisatie waarbij de organisatiestrategie op groen staat. Maar wij zien daar dus ook zeker uitdagingen, zeker als het gaat om die capaciteit. En morgen komen we dus ook met een voorstel, maar ik vroeg me dan af hoe dat dan vanuit de bril van het college dat dan toch op groen staat? En nog een puntje over wonen, daar hebben we ook de vorige keer een vraag over gesteld naar aanleiding van de jaarstukken. Dat gaat over het optoppen van woningen. Daar zou onderzoek naar worden gedaan. Dat is ook in gang gezet, maar daar wordt wel oranje gerapporteerd, dus dat baart ons wel zorgen, want dat onderzoek zou het tweede kwartaal van 24 klaar zijn. Dat is nu, maar is dus even de vraag naar de status daarvan. Tot zover dank voorzitter.

De punten die u nu net opnoemde, dat zijn punten uit het TOR, toch? Die behandelen toch...

Nou, we onthouden het wel voor straks, ja voorzitter.

Excuus, in mijn ervaring hebben we dat vorig jaar altijd samen gedaan, dus ik had het ook zo voorbereid. Helder.

Maar de vragen zijn gehoord, neem ik aan? Ik heb in ieder geval meegeschreven. Ik kijk naar de versie van de PvdA, meneer Streep. Voorzitter.

Ja even een punt van orde, maar dan even uit mijn hoofd al rol als voorzitter van de Commissie. Rekening en audit was tot voor kort gewend dat we altijd met een advies van de Rekening en Audit Commissie begonnen aan de behandeling van de agenda jaarrekening. Dus u

Uw voorstel is om dat nu ook te doen?

Ja, ja, dat was gewoon, maar gewoontes zijn er soms ook om vanaf te stappen. Maar nee.

Nee hoor, dus ik als u zegt, als u met die pet op nu het woord tot ons wil richten, gaat u bij deze uw gang. Meneer Scheffer, komt u daarna? Als u het goed vindt, meneer Van Duffelt, dus ik kijk even naar de rest. Was dat een verzoek van uw collega? U knikt hè? Ja, ga je gang.

Ja voorzitter, dank aan de Commissie Rekening en Audit. Deze heeft op 19 juni het conceptverslag van de accountant over de jaarrekeningcontrole 2023 besproken met de heer Naaktgeboren van Deloitte Accountants. In dit accountantsverslag behandelt de accountant de voornaamste overwegingen die bij de controle van de jaarrekening een rol hebben gespeeld en vat hij de belangrijkste bevindingen samen. De jaarrekeningcontrole is gericht op het uitbrengen van een onafhankelijk oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening, of deze geen materiële fouten bevat en een getrouw beeld geeft van de grootte en samenstelling van het vermogen en het resultaat, en of de overige gegevens in overeenstemming zijn met de regelgeving. Voor de inhoud verwijst de Commissie naar het conceptaccountantsverslag. De accountant heeft in de Commissie Rekening en Audit verklaard dat hij een goedkeurende verklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid zal afgeven bij de jaarrekening 2023 en die hebben we vandaag ontvangen. Het jaarverslag bevat de vereiste aspecten, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen met informatie uit de controle. De controle op het jaarverslag heeft minder diepgang dan de controle op de jaarrekening. De Commissie heeft wel advies. De Commissie adviseert om meer aandacht te besteden aan de beheersmaatregelen. Te denken valt aan een mandje met instrumenten die de Raad en het college kunnen toepassen om meer grip te krijgen in het sociaal domein. Voorbeelden zijn klachtenregistratie, herindicatie, keukentafelgesprekken met ontvangers van zorg en of de zorg geholpen heeft. Accountantsgesprekken. En pas het vierogenprincipe toe bij de energietoeslag. Dat voorkomt problemen met de rechtmatigheid. Wees alert op planningsoptimisme bij de investeringen. Een groot deel van de beschikbaar gestelde investering is niet benut. Bij een meer realistische planning van de investeringen past ook een realistisch ambitieniveau en ook de Raad moet rekening houden bij haar eigen moties en amendementen. Dank u wel. Dank.

Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ik behandel de zeggende punten ook in één keer. Dus dat zal een kort verhaal worden. Het volgende agendapunt, voorzitter, 2023, dat was het eerste volledige jaar van deze coalitie, de coalitie die na de verkiezingen van '22 is geformeerd. Daarna heeft het natuurlijk even tijd nodig gehad om op gang te komen. Dat is ook niet meer dan gebruikelijk, maar 2023 zou het jaar worden waarin deze coalitie het verschil zou gaan maken. Eindelijk, waarin deze coalitie zou gaan verbinden in vertrouwen en gericht op vooruitgang. Dat stelde de coalitie althans in de begroting van 2023. De verantwoording over '23 en de meer recente tussentijdse rapportage over het eerste deel van '24 komt dus als geroepen. Deze coalitie is inmiddels halverwege en een goede blik op de afgelopen periode helpt om te bepalen welke prestaties wel en niet zijn geleverd. Of alle uitvoeringsplannen op schema liggen, kortom, of deze coalitie levert wat is toegezegd. En wij letten dan natuurlijk, zoals onze partij dat betaamt, op kansengelijkheid en op werk en inkomen. Voorzitter, de lijst van door te schuiven activiteiten van vorig jaar naar dit jaar is lang, een pagina aan projecten die onder meer betrekking hebben op de gebouwde omgeving, duurzaamheidsplannen wordt doorgeschoven van 2023 naar 2024. Allereerst vind ik het goed en nuttig dat er op deze manier verantwoording wordt afgelegd over welke voornemens wel en niet konden worden waargemaakt. En het is verleidelijk om het dan maar te hebben over de projecten en de plannen die worden aangekondigd. Want in 2024-25 wordt de parkeerregulering in de wijk rond de Mal uitgevoerd. Dit jaar, 2024, komen de welzijnsgesprekken pas echt op gang. Er wordt nieuw WMO-beleid in het vooruitzicht gesteld en het plan van aanpak voor Damcentrum wordt volgens de jaarcirca 2023 opgeleverd in het tweede kwartaal van 2024. Wij wachten er ook een half jaar nadat 2023 is afgesloten, allemaal met smart op, maar vooralsnog zien we vooral een opeenvolging van vooruitschuiven, opknippen in koersbrieven en het spreekwoordelijke blikje vooruit schoppen. Maar het blijft gaan om een document waarmee juist verantwoording wordt afgelegd over het verleden. En daar hebben we als raad ook op die manier naar gekeken. Onze conclusie, en daar werd net al iets over gezegd met de motie die werd ingediend, is dat de verbinding tussen beleidsuitvoering, politieke sturing en financiële controle beter kan. Opdat we ook over die verbinding een beter debat kunnen voeren. De motie die opvolging geeft aan het werk van de werkgroep en de conclusies van de werkgroep die zich in die drie thema's verder heeft verdiept, ondersteunen we dan ook van harte. En voorzitter, het is ook goed om dat te nuanceren, want op het moment dat je vanuit politieke kleuring doelen mist in het beleid, dan kan de verantwoordingsrapportage nog zo goed zijn. Daar zal alleen maar uit blijken dat niet is gedaan wat wel wenselijk zou zijn geweest. Om een voorbeeld te geven, en er is ook recent over gegaan in de commissies, als het WMO-beleid van onze gemeente dat is aangekondigd onvoldoende zal inzetten op algemene en maatwerkvoorzieningen of op een stevige sociale basis, dan kan er in de toekomst nog zo goed worden gerapporteerd over het beleid dat wel is ingezet. Maar dan ontbreekt daar toch iets aan en wij zullen ons dus altijd ook in politieke zin blijven uitspreken over het beleid of het ontbreken daarvan. De waarde van een sterke rapportagediscipline zien wij wel, maar wij hechten er dus ook aan te benadrukken dat het een relatieve waarde is. En dat we als raad niet moeten verworden tot een technische toezichthouder op de uitvoering van ooit voorgenomen beleid. Wij zijn voor meer dan dat gekozen. De jaarstukken worden door verschillende afdelingen ook heel verschillend ervaren, blijkt. Waar op sommige onderwerpen een zinnetje volstaat, wordt op andere onderwerpen een pagina vol geschreven. Zonder dat dat direct gerelateerd is aan het belang van het onderwerp. Een van de passages waar we echt over vielen is de passage over de inkomensregelingen in de gemeente. Wij moeten nu voor de derde keer een passage die letterlijk is overgenomen uit het coalitieakkoord weg amenderen. Het doet ons er niet toe hoe er nog generatie wel of niet tegen de jaarstukken wordt aangekeken. Deze passage had nooit langs het college mogen komen. Deze raad heeft al twee keer en unaniem gezegd dat de passage over de verhouding tussen werk en inkomensregelingen onjuist en negatief is geformuleerd. En nu moet het opnieuw uit de jaarstukken worden gevist. We dienen dus een amendement in om dit te corrigeren en we verwachten ook van het college dat dit soort uitglijders niet meer voorkomen. Zoals we al eerder aangaven, toon doet ertoe. En kan ik daaraan toevoegen, beeldvorming ook. Voorzitter, hier sluit ik af. Wij denken al voldoende op het achterliggende beleid zelf te hebben gereageerd. Of liever gezegd, wij zullen op het aangekondigde beleid zelf reageren, want deze verantwoordingsrapportage is voor ons nog steeds in hoge mate een vooruitzicht rapportage en het echte debat daarover voeren we morgen. Dank u wel.